Қазақстанда қалыптасқан конфессияаралық келісім моделі – әлемге үлгі
Мемлекеттің зайырлы құрылымы – бұл Қазақстан халқының маңызды тарихи жетістігі.
Қазақстан тарихи-мәдени жағдайы, қоғамдық дамуы мен дін саласында өзіне тән ерекшеліктерін ескере отырып, Конституциясында бекітілген мемлекеттік-конфессиялық қатынастардың өзіндік моделін жүзеге асыруда.
Діни сенім бостандығы – бұл кез-келген демократиялық қоғамның дамуына қажетті әрі айнымас шарты, адамның құқықтары мен бостандықтары жүйесінің негізгі элементтерінің бірі.
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасының дін саласы, сонымен бірге діни сенім бостандығы тиімді мемлекеттік саясатының, аса маңызды бағыттары оның құқықтық қамтамасыз етілуі, ақпарат және коммуникация, білім беру, денсаулық сақтау, мәдениет, спорт, мемлекеттік қызмет, жергілікті өзін-өзі басқару салаларын қоса алғанда заман талаптары мен сын-тегеуріндеріне сәйкес заңнаманы жетілдіру, сондай-ақ ұлттық құқықтық нормалар мен халықаралық-құқықтық стандарттар негізіндегі мемлекеттік және қоғамдық институттар қызметінің механизмдері болып табылады.
Бұл ретте әлеуметтік, нәсілдік, ұлттық, тілдік немесе діни айырмашылығына қарамастан адам мен адамның құқықтары мен бостандығын қамтамасыз ететін, оларды сақтау мен қорғауға бағытталған халықаралық құқықтық нормалар мен стандарттар басымдыққа ие.
Қазақстан барлық діни конфессиялардың еркін дамуына кепілдік береді және республиканың діни сенім бостандығы құқықтарын сақтау саласында қолданыстағы нормалары мен халықаралық міндеттемелері құқықтық қолданудың мол тәжірибесіне ие.
Қазақстан Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ), Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы (ЕҚЫҰ), Ислам Ынтымақтастығы Ұйымы (ИЫҰ) және басқа да халықаралық ұйымдар тарапынан елде қолданылып отырған азаматтық бейбітшілік пен келісімді қамтамасыз ету моделінің тиімділігіне қатысты оң бағаға ие болып келеді.
Қазақстанның мемлекеттік саясаты конфессияаралық келісімді сақтауға, нығайтуға және адамның діни сенім бостандығы құқықтарын сақтауға бағытталғанының маңызды дәлелі Қазақстан Республикасының Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің Съезін шақыру жөніндегі халықаралық бастамасы болып табылады. Астана қаласында өтетін дәстүрге айналып кеткен Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің Съезіне қатысушылар – Әлемдік және дәстүрлі конфессиялардың беделді дін өкілдері Қазақстанда қалыптасқан конфессияаралық келісім моделіне жоғары баға берді.
Қазақстанның ғана емес, бүкіл әлемнің қоғамдық және діни өміріндегі маңызды құбылыс әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съездері болды. Президент Н.Ә. Назарбаев 2003 жылғы ақпанда Италия мен Ватиканға сапарлары кезінде осындай іс-шараны өткізу туралы бастама көтерді. Оны көптеген елдердің діни және қоғам қайраткерлері қолдады. Қазақстан өз жерінде түрлі діндердің бейбіт қатар өмір сүруі үшін жағдай жасай алды, осы форум басты диалог алаңына айналды. Бүкіл әлемде дінаралық және конфессияаралық келісімнің қазақстандық моделі бірегей деп танылды.
Жалпы, Қазақстан болашақта діни бірлестіктер еркін қызмет жасайтын поликонфессиялық мемлекет болып қала береді және барлық азаматтар, дінге деген көзқарасына қарамастан, тең құқықтар мен мүмкіндіктерге ие, оның ішінде діни сенім бостандығына.
Соңғы жылдары Қазақстан Республикасы азаматтарының құқықтары мен бостандықтарын қорғау саласындағы заңнама жетілдіріліп, үздіксіз өзгеріп отыратын қоғамдық-саяси жағдайларға бейімделу барысында айтарлықтай өзгерістерге ұшырағанын атап өткен жөн. Қазіргі уақытта ол, негізінен, Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясында және Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пактіде бекітілген халықаралық нормаларға жақындатылған.
Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің Съезін өткізу тек діни және саяси көшбасшылардың ғана емес, сонымен қатар өздерін сенуші деп санайтын, әділ өмірге ұмтылатын жер бетіндегі барлық адамдардың диалогы мен ынтымақтастығын сақтау мен нығайтудың маңызды бөлігі болып табылады. Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің съезінде, ең алдымен, адамдар мен әртүрлі діндер мен конфессиялардың өкілдері арасында келісім мен достықты сақтауға қатысты көптеген мәселелер талқыланады, бұл кейіннен қарапайым адамдарға қатысты жақсы және мейірімді ортаға әсер етуі мүмкін. Қазіргі күрделі шындықта бір үстелде отырған діни лидерлердің бүкіл әлемге ізгі ниеттің үлгісін көрсетуі өте маңызды.
Съездің негізгі мақсаттары мен басымдықтары, әлемдік және дәстүрлі дін нысандарында жалпыадамзаттық бағдарларды іздеу және діндер диалогын жүзеге асыру және келісілген шешімдер қабылдау үшін тұрақты жұмыс істейтін халықаралық конфессияаралық институттың жұмыс істеуі, сондай - ақ дінаралық съездер нысанындағы дінаралық және конфессияаралық диалог дәстүрлерін нығайту, келісілген, объективті, келісілген, объективті, келісілген және діндер, мәдениеттер мен өркениеттер арасындағы диалогты ілгерілетуге, зайырлы және діни Бұқаралық ақпарат құралдары, жастар бірлестіктері, ғылыми және шығармашылық интеллигенция, діни қауымдастықтар арасындағы өзара түсіністік пен құрметті тереңдету және нығайту, жеккөрушілік пен экстремизм идеологиясына қарсы тұру ретінде толеранттылық пен өзара сыйластық мәдениетін дамыту, діндердің қарама-қайшылығында және теологиялық дауларды одан әрі саясаттандыруда көрінетін "өркениеттер қақтығысы" туралы тезистердің таралуына жол бермеу, сондай-ақ бір діннің тарапынан беделін түсіруге тырысу тағы біреуі, өркениеттер, мәдениеттер мен діндер арасындағы жаһандық диалогты ілгерілету бізге осы кездесулердің маңыздылығын айтады.
Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съездерін өткізу мемлекеттер арасындағы өзара түсіністік, барлық халықтардың – үлкенді-кішілі мүдделерін есепке алу, жер шарымызда тұратын адамдардың ойлау тәсілі мен нанымдарын құрметтеу басым қағидаттарға айналған жаңа әлемдік тәртіпті құруға маңызды қадам болды. Өзінің өмір сүрген жылдарында бұл форум өзінің дұрыстығын дәлелдеп қана қоймай, әртүрлі конфессиялар арасында көпжақты диалог орнатудың тиімді құралына айналды.
Абай облысының дін істері басқармасысының басшысы Ысқақов Сейілбек Абиұрұлы