Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл — Қазақстан Республикасының мемлекеттік саясатының негізгі бағыттарының бірі болып табылады және заң үстемдігін қамтамасыз етудің, мемлекеттік басқару тиімділігін арттырудың, азаматтардың билікке деген сенімін нығайтудың маңызды шарты саналады.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясаттың негізін 2015 жылы қабылданған Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңы құрайды. Бұл заң сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылықтарын болдырмау, анықтау және жолын кесу қағидаттарын, шараларын айқындайды. Сонымен қатар, Қылмыстық кодексте және Әкімшілік құқықбұзушылықтар туралы кодексте де тиісті нормалар қарастырылған.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бойынша уәкілетті негізгі орган — Қазақстан Республикасының Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі (Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет). Агенттік келесі бағыттарда жұмыс атқарады:
сыбайлас жемқорлық қылмыстарын анықтау және тергеу;
алдын алу шараларын жүргізу;
мемлекеттік органдардағы сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін мониторингтеу.
Алдын алу шаралары аясында келесі бастамалар жүзеге асырылуда:
мемлекеттік қызметшілердің кірістері мен мүлкін міндетті түрде жариялау;
мемлекеттік органдар қызметіне ашықтық пен айқындық қағидаттарын енгізу (қызметтерді цифрландыру, электрондық үкімет арқылы);
сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін бағалау және мониторинг;
комплаенс-офицерлер институтын құру және дамыту.
Азаматтық қоғамды тартуға ерекше мән беріледі:
мемлекеттік органдар жанынан қоғамдық кеңестер жұмыс істейді;
сыбайлас жемқорлыққа қарсы ағартушылық бағдарламалар мен науқандар жүзеге асырылады;
e-Otinish кері байланыс порталы арқылы шағымдар мен өтініштер қабылданады.
Жауапкершілік пен жаза
Сыбайлас жемқорлық қылмыстары үшін қатаң жаза қолданылады, оған қылмыстық жауапкершілік, мүлікті тәркілеу, мемлекеттік лауазымдарды атқару құқығынан айыру жатады. Жазаның бұлтартпау қағидатын қамтамасыз ету мақсатында процессуалдық мәжбүрлеу шаралары белсенді қолданылып, халықаралық ұйымдармен ынтымақтастық кеңейтілуде.