АНАЛИТИКАЛЫҚ ЕСЕП
«Абай облысындағы тілдік ахуал»
әлеуметтік зерттеу бойынша
2024
Мазмұны
Кіріспе
3-5
1.Әдістемелік зерттеулер (зерттеу мақсаты мен міндеттері, аумақтық орналасуы)
6-7
2.Аналитикалық бөлімі (мақсатты көрсеткіштері, зерттеу сауалнама нәтижелері)
8-31
Қорытынды
32
Приложение №1
33-37
Приложение №2 (таблицы)
38-49
Кіріспе
Қазақстан Республикасында тіл саясатын дамытудың 2023 – 2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы (бұдан әрі – Тұжырымдама) Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» Қазақстан Республикасының Заңын, «Қазақстан Республикасы Президентінің «Әділетті Қазақстан: бәріміз және әрқайсымыз үшін. Қазір және әрдайым» сайлауалды бағдарламасын іске асыру жөніндегі шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2022 жылғы 26 қарашадағы № 2 Жарлығын, Қазақстан Республикасы Президентінің 2019 жылғы 2 қыркүйектегі «Сындарлы қоғамдық диалог – Қазақстанның тұрақтылығы мен өркендеуінің негізі» атты Қазақстан халқына Жолдауын, «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік жоспарлау жүйесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2017 жылғы 29 қарашадағы № 790 қаулысын, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің 2023 жылғы 9 қаңтардағы № 21-04/07-1213 хаттамалық тапсырмасының 2.5-тармағын іске асыруға бағытталған.
Тұжырымдаманы әзірлеу барысында тіл саясаты мәселелері бойынша кешенді әлеуметтанулық және талдамалық зерттеудің ұсынымдары мен қорытындылары, Қазақстан Республикасы Президентінің 2012 жылғы 14 желтоқсандағы «Қазақстан – 2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауының міндеттері ескерілді.
Мемлекеттік саясаттың маңызды бөлігі Қазақстан халқы тілдерін үйренуге және дамытуға жағдай жасау болып табылады. Мемлекеттік тілді дамыту, сындарлы мемлекеттік тіл саясатын іске асыру – елдің ұлттық қауіпсіздігін қамтамасыз етудің, оның мемлекеттілігін нығайтудың маңызды шарттарының бірі.
Қазақстан Республикасының Конституциясында қазақ тілінің мемлекеттік тіл ретіндегі құқықтық мәртебесі айқындалған. Қазақ тілі Қазақстанда тұратын барлық этностарды топтастырудың маңызды тетігі және елдің рухани қазынасының қайнар көзі болып табылады. Мемлекеттік тілді меңгеру, оның этносаралық қатынастар тілі ретіндегі рөлін нығайту, қоғамдық қатынастардың барлық саласында оны пайдалану патриотизм сезімін қалыптастыруға, мемлекет тарихы мен мәдениетіне құрметпен қарауға алғышарттар қалыптастырады.
Осы Тұжырымдамада «Мемлекеттік тілді меңгерген халықтың үлесі» нысаналы индикаторы бойынша келесідей көрсеткіштер белгіленген;
- 6 жыл ішінде мемлекеттік тілді меңгерген қазақстандықтардың саны 84 пайызға жеткізу жоспарлануда.
- Мемлекеттік органдар мен ұлттық компаниялардағы құжат айналымының үлесі 94 пайызға дейін жетеді.
- Ел үкіметі халыққа арналған курстарды, бейне сабақтарды және жаңарту бағдарламаларын көбірек енгізуде.
- Тұжырымдамада 2029 жылға қарай мемлекеттік тілді меңгерген халықтың үлесін 84%-ға дейін жеткізу көзделген.
- Мемлекеттік телеарналардағы қазақ тіліндегі телебағдарламалардың үлесі 2029 жылға қарай 84 пайызды құрауы тиіс.
- Мемлекеттік органдар мен ұлттық мекемелер құжат айналымының мемлекеттік тілдегі үлесі 94 пайызды құрауы тиіс.
- Қазтест жүйесі бойынша В2 деңгейінде қазақ тілін меңгерген мемлекеттік қызметшілердің үлесі 2029 жылы 50% құрайды.
Әрине, бірнеше тілде еркін сөйлейтін азаматтар болашақта көп мүмкіндіктерге ие, олар бүкіл әлемде бәсекеге қабілетті болады.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 16 қазандағы № 914 Қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасында тіл саясатын дамытудың 2023-2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы негізінде әзірленген Абай облысының 2023-2029 жылдары аралығындағы іс-қимыл жоспарына сәйкес 2024 жылы Кенен Әзірбайұлының туғанына 140 жыл толуына арналған «Кенен» оқулары фестивалі ұйымдастырылды. Фестивальге 14-17 жас аралығындағы жастар қатысты. Мемлекеттік тілді жақсы меңгерген өзге ұлт жастары арасында «Тіл-халық жаның танудың кілті» атты олимпиада, Орыс сыныптарында қазақ тілін оқыту методикасын жетілдіру мақсатында, қазақ тілі мұғалімдері арасында ғылыми жоба, Мәдениет және өнер қызметкерлері күніне орай мәдениет мекемелері қызметкерлерінің арасында «Алаш мұрасы – ұрпаққа аманат» атты әдеби квест өткізілді.
2024 жылдың 1 сәуірі мен 1 мамыры аралығында «Сыртқа ілсең жарнама, ана тілін қорлама!» айлығы өтті.
Оның басты мақсаты – бизнес нысандарындағы жарнама және көрнекі ақпарат мәтіндерін Қазақстан Республикасындағы тіл туралы заңнама талаптарына сәйкестендіру.
Айлық аясында Шәкәрім, Әуезов даңғылдары, Б. Момышұлы, Мәңгілік ел, Қабанбай батыр, М. Жұмабаев, А. Қозбағаров, Ә. Найманбаев, М. Дулатов, Глинка көшелері бойында орналасқан бизнес объектілеріндегі жарнама мен көрнекі ақпараттың тіл туралы заңнама нормаларына сәйкестігіне мониторинг жүргізілді. Бұл жұмысқа БАҚ, қоғамдық ұйымдардың өкілдері, мәслихат депутаттары тартылды. Азық-түлік дүкендері, супермаркеттер, сұлулық салондары, тамақтану орындары, дәріханалар, тіс емханалары, ХҚКО т.б сияқты 200-ге жуық нысан қамтылып, «ҚР Тіл туралы» заңының талаптары түсіндіріліп, әдістемелік кеңестер беріліп, заңнама талаптары көрсетілген буклеттер таратылды.
Көрнекі ақпаратқа жүргізілген зерделеу жұмысының нәтижесінде 68 заң бұзушылық анықталып, бүгінгі күні 35 нысан өздерінің ғимараттарында орналасқан көрнекі ақпараттарды заңнама талаптарына сәйкес ретке келтірді. Сондай-ақ, 30-ға жуық ірі мейрамханалар мен кафелерде ас мәзірінің, жұмыс кестесінің мемлекеттік тілде жазылуына мониторинг жүргізілді. Жұмыс барысында анықталған кемшіліктер аз емес, басым бөлігінде ас мәзірі мен жұмыс кестесі орыс тілінде ғана жазылғандығы анықталды. Оның ішінде 17 нысанда - ас мәзірі, 23 нысанда - жұмыс кестесі мемлекеттік тілде ұсынылды.
Абай облысы Семей қаласының мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі 2023-2029 жылдарға арналған мәдени саясат тұжырымдамасын, Қазақстан Республикасында тіл саясатын дамытудың 2023 – 2029 жылдарға арналған тұжырымдамасын, өзге де қолданыстағы заңнамаларды жүзеге асыру мақсатында, бөлім туралы бекітілген ережеге сәйкес, мәдени-бұқаралық іс-шаралар және бос уақытты ұйымдастыру, мемлекеттік тілдің мәртебесін арттыру, қолданысын кеңейту, өзге этнос өкілдері тілдерінің сақталуына қолайлы жағдай тудыру, үш тілді меңгерген жастарға қолдау көрсету, тарихи-мәдени құндылықтарды анықтау, зерделеу, қалпына келтіру, қорғау және пайдалану ісінің нығаюы мен дамуы бағытында жұмыстар жалғастырылады.
Зерттеу әдістемесі
Абай облысы (қазақ. Абай облысы) — Қазақстан Республикасының солтүстігінде Ресеймен, оңтүстік-шығысында Қытаймен шектесетін әкімшілік-аумақтық бірлік.
Облыс еліміздің солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан, географиялық жағынан көп бөлігін қазақтың ұсақ шоқылары, ал кішісі (солтүстік бөлігі) Батыс Сібір жазығын алып жатыр.
Облысты Қазақстанның ең ірі өзені Ертіс ағып өтеді. Әкімшілік орталығы және ең ірі қаласы – Семей қаласы (2007 жылға дейін – Семей).
Абай ауданы 2022 жылғы 8 маусымда Қазақстан Республикасы Президентінің 2022 жылғы 4 мамырдағы Жарлығына сәйкес құрылған. Абай ауданына екі қала мен 10 аудан кіреді.
2024 жылғы қараша айында Абай облысыңдағы ересек тұрғындары арасында Абай облысындағы тілдік ахуал» тақырыбында облыстың екі қаласы мен он ауданын қамтитын социологиялық зерттеу жүргізілді: Семей қаласы, Курчатов қаласы, Абай ауданы, Ақсуат ауданы, Аягөз ауданы, Бесқарағай ауданы, Бородулиха ауданы, Жарма ауданы, Көкпекті ауданы, Үржар ауданы, Мақаншы ауданы, Жаңасемей ауданы.
Әлеуметтанулық зерттеудің мақсаты – «Абай облысындағы тілдік ахуалды жағдайы талдау».
Мақсатты аудитория: Барлық әлеуметтік, этникалық және демографиялық санаттарды көрсететін Абай облысындағы ересек халқы (18 жастан асқан).
Әлеуметтанулық зерттеудің міндеттері:
- Абай облысындағы қазақ, орыс және ағылшын тілдерінің жағдайы анықтау.
- Мемлекеттік тілді меңгерген ересек халықтың (қалалар, аудандар бөлінісінде) үлесін анықтау.
- Орыс тілін меңгерген ересек халықтың (қалалар, аудандар бөлінісінде) үлесін анықтау.
- Ағылшын тілін меңгерген ересек халықтың (қалалар, аудандар бөлінісінде) үлесін анықтау.
- Үш тілді (қазақ, орыс, ағылшың) меңгерген ересек халықтың (қалалар, аудандар бөлінісінде) үлесін анықтау.
- Мемлекеттік тілді еркін меңгерген түрлі ұлт өкілдерінің (қалалар, аудандар бөлінісінде) үлесін анықтау.
- Қоғамдық өмірдің түрлі салаларында (қалалар, аудандар бөлінісінде) мемлекеттік тілді қолдану деңгейін анықтау.
- Мемлекеттік тілде еркін сөйлейтін, оқитын және жазатын халықтың үлесін аңықтау.
- Мемлекеттік тілді еркін меңгерген мемлекеттік қызметшілердің (қалалар, аудандар бөлінісінде) үлесін анықтау.
- Респонденттердің мемлекеттік тіл саясатына қөзқарасын талдау (қалалар, аудандар бөлінісінде).
- Респонденттердің мемлекеттік тіл саясатын іске асыруға қанағаттану/қанағаттанбау себептерін айқындау.
Іріктеме - облыстың ересек (18 жастан асқан) халқын білдіретін респонденттердің квоталық іріктеуімен (жынысы, жасы, ұлты) стратификацияланған.
Сұрақтар саны: 28, оның ішінде әлеуметтік-демографиялық блок.
Сауалнаманы интервьюерлер жүргізеді және екі тілде – мемлекеттік және орыс тілдерінде (респонденттің таңдауы бойынша) жүзеге асырылады.
Респонденттердің жасы 18, 19-34, 35-59, 60-74. Жынысы немесе ұлты бойынша респонденттерден сұхбат алуға ешқандай шектеулер жоқ.
Респонденттердің әлеуметтік жағдайы: мемлекеттік қызметші, білім қызметкері, банк қызметінің қызметкері, мемлекеттік қызмет көрсету саласының қызметкері, өндіріс қызметкері, сауда қызметкері, жеке кәсіпкер, жұмысшы, жұмыссыз, студент, зейнеткер.
Workspace google forms платформасында әзірленген екі тілде: қазақ және орыс тілдерінде социологиялық зерттеулерге арналған құралдар жинағы әзірленді. Интервьюерлермен брифинг өткізілді, Абай облысы бойынша мемлекеттік органдар мен ұйымдардың басшыларына ресми үндеу жолданды.
Зерттеу құралдары:
1. Қазақ және орыс тілдеріндегі сауалнама: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdXAKo9jwuSGsRyfDN5qqu7rruIW9-a12dDzVKBex1UTQs00A/closedform?pli=1 , бекітілген сауалнамаға сәйкес (No 1 қосымша).
2. Электрондық есеп нысаны: https://docs.google.com/forms/d/1uUXNMdelVjcxD9yWkTs1Le45P_jLDb3sBcSNf4J0QhQ/edit?ts=67323cb3&pli=1#responses
Аналитикалық бөлімі
Әлеуметтанулық зерттеу нәтижелері бойынша сауалнама қала/аудандар бөлінісінде жүргізілді, Абай облысындағы халқының үлесі 2917 респондентті құрады.
1. Респонденттердің жоспарлы саны – 2 000;
2. Сауалнамаға қатысқан респонденттердің нақты саны – 2 917.
Әлеуметтанулық зерттеу Абай облысының ересек тұрғындарының қалалары/аудандары бөлінісінде жүргізілді, сұхбат жүргізілді: Семей қаласы 400 респонденттер - 13,7%, Курчатов қаласы 124 респонденттер - 4,3%, Абай ауданы 390 респонденттер - 13,4%, Ақсуат ауданы 104 респонденттер - 3,6%, Аягөз ауданы 331 респонденттер - 11,3%, Бескарағай ауданы 101 респонденттері - 3,5%, Бородулиха ауданы 244 респонденттер - 8,4%, Жарма ауданы 568 респонденттер - 19,5%, Көкпекті ауданы 149 респонденттер - 5,1%, Үржар ауданы 108 респонденттер - 3,7%, Мақаншы ауданы 261 респонденттер - 8,9%, Жаңасемей ауданы 137 респонденттер - 4,7%.
Абай облысының қалалары/аудандары бөлінісінде ересек тұрғындардың үлесіне әлеуметтанулық зерттеу жүргізілді:
Кесте №1 Қала/аудандары бөлінісінде
Сондай-ақ, қалалар/аудандар бойынша халықтың мемлекеттік тілді меңгеру деңгейі бірдей емес. Бұл аймақтардың көрсеткіштерінен оң динамика байқалады.
Әлеуметтанулық зерттеудің нәтижелері бойынша Абай облысындағы респонденттердің ересек тұрғындарының жасы бойынша сауалнама жүргізілді:
Кесте №2 Сіздің жасыңыз
· 8 респондент 18 жаста – Абай облысының қалалары/аудандары бойынша ересек тұрғындардың 0,3%.
· 19-34 жас аралығындағы 838 респондентке сауалнама жүргізілді - Абай облысының қала/аудандары бойынша ересек тұрғындардың 28,7%.
· 35-59 жас аралығындағы 1995 респондентке сауалнама жүргізілді – Абай облысының қала/аудандары бойынша ересек тұрғындардың 68,4%.
· 60-74 жас аралығындағы 76 респондентке сауалнама жүргізілді - Абай облысының қала/аудандары бойынша ересек тұрғындардың 2,6%.
Әлеуметтанулық зерттеу нәтижелері бойынша Абай ауданының қала/аудандары бойынша ересек тұрғындардың «Жынысы» үлесі сұхбат алды:
Кесте №3 Сіздің жынысы
· ер респондент 283 – 9,7%, әйел респондент 2634 – 90,3% қалалары/аудандары бөлінісінде ересек тұрғындардың үлесіне әлеуметтанулық зерттеу сұхбат алды:
Абай ауданының ересек тұрғындарының үлесін «Ұлты» әлеуметтанулық зерттеу нәтижелері бойынша төмендегілер:
Кесте №4 Сіздің ұлтыңыз?
· қазақ 2742 респондент – 94% Абай облысының қала/аудандары бөлінісінде ересек халықтың үлесі.
· орыс 134 респондент – 4,6% Абай облысының қала/аудандары бөлінісінде ересек халықтың үлесі.
· Басқа ұлт өкілі 41 респонденттер – 1,4% Абай облысының қала/аудандары бөлінісінде ересек халықтың үлесі.
Сауалнамаға қатысқан респонденттердің Абай ауданындағы ересек тұрғындардың үлесіне «Білім беру» әлеуметтік зерттеу нәтижелері бойынша:
Кесте №5 Сіздің білімініз?
· Орта бідімі 447 респонденттер – 15,3% Абай облысының қала/аудандары бойынша ересек халықтың үлесі;
· Арнайы орта білімі 647 респондеттер – 22,2% Абай облысының қала/аудандары бойынша ересек халықтың үлесі;
· Аяқталмаған жоғары 53 респонденттер – 1,8% Абай облысының қала/аудандары бойынша ересек халықтың үлесі;
· Жоғары 1718 респонденттер – 58,9% Абай облысының қала/аудандары бойынша ересек халықтың үлесі;
· Ғылыми дәреже 52 респондеттер – 1,8% Абай облысының қала/аудандары бойынша ересек халықтың үлесі;
·
Сауалнамаға қатысқан респонденттердің Абай ауданындағы ересек тұрғындардың үлесіне «Әлеуметтік санатыңыз» әлеуметтік зерттеу нәтижелері бойынша:
Кесте №6 Сіздің әлеуметтік санатыңыз?
Мемлекеттік қызметші
513
17,6%
Білім саласының қызметкері
1 433
49,1%
Банк, халыққа қызмет көрсету саласы қызметкері
47
1,6%
Өндіріс қызметкері
77
2,6%
Сауда саласының жұмысшысы
59
2%
Жеке кәсіпкер / Индивидуальный предприниматель
128
4,4%
Жұмысшы
304
10,4%
Жұмыссыз
315
10,8%
Студент
15
0,5%
Зейнеткер
26
0,9%
Әлемеуттанулық зерттеу нәтижелері бойынша Абай ауданы халқының үлесі 2917 респондент – 92% ана тілі қазақ тілі, 1423 респондент – 48,8% орыс тілін, 298 респондент – 10,2% жұмыс және ағылшын тілін меңгергенін көрсетті. Жауаптардың бұлай бөлінуі негізінен аймақ тұрғындарының этникалық құрамын көрсетеді. Жауаптардың бөлінуі негізінен аймақ тұрғындарының этникалық құрамын көрсетеді.
Кесте №7 Сіз қандай тілдерді білесіз?
Қазақ (мемлекеттік) тілін білетін респонденттердің үлесі 2685 респондент – 92%, орыс 1423 респондент – 48,8%, ағылшын 298 респондент – 10,2%.
Сауалнамаға қатысқандар екі тілде қазақ тілі, ағылшын тілі қай деңгейде сөйлейді деп жауап берді:
Кесте №8 Сіз қандай тілін деңгейде меңгергенсіз,
қала/аудандары бөлінісінде
Сауалнамаға қатысқандар қазақ тілін қай деңгейде сөйлейді деп жауап берді:
Кесте №9 Сіз қандай тілін деңгейде меңгергенсіз?
Мен «Еркін сөйлеймін, оқимын және жазамын» 2674 респондент – 91,7%, «Еркін сөйлеймін және оқимын, бірақ жаза алмайды» 96 респондент – 3,3%, «Түсінемін, бірақ оқу және жаза алмайды» 56 респондент – 1,9%, «Тек сөздікпен немесе тілашармен» 44 респондент – 1,5%, «Мүлдем меңгермегенмін» 27 респондент – 0,9%, «Өз жауабым» 20 респондент 0,6%.
Респонденттердің орыс тілін қай деңгейде сөйлейтініне сұхбат берді:
Кесте №10 Сіз орыс тілін қандай деңгейде меңгергенсіз?
2360 респондент - 80,9% «Еркін сөйлеймін, оқимын, жазамын», 223 респондент – 7,6% «Еркін сөлеймін және оқимын, бірақ жаза алмаймын», 212 респондент – 7,3% «Түсінемін, бірақ оқып - жаза алмаймын», «42 респондент – 1,4% «Тек сөздікпен немесе тілашармен», 45 респондент – 1,5% «Мүлдем меңгермегенмін». 35 респондент 1,2% «Сіздің жауап нұсқаңыз»:
17 білемін, 7 орыс тілін білемін, 4 жауап жоқ, 2 орыс тілін білемін, 3 орыс тілін білемін, 2 орыс тілін жақсы білемін, 2 еркін сөйлеймін, 2 жоқ, 2 қажет емес, 1 сөйлеймін, 1 мамандығым орыс тілі мен әдебиеті мұғалімі, 1 Мен бала кезімнен білемін, 2 Мен еркін сөйлеймін, 1 Мен қазақ тілін тек ана тілім ретінде білемін, 1 Мен орысша сөйлеймін, 1 Мен толық сөйлеймін, 1 Мен бұрыннан білемін, 1 Иә, 1 Өзім сөйлеймін, 1 Мен сөйлеймін, 1 Маған керегі жоқ, өз тілімді білемін, жеткілікті, 1 білемін және еркін сөйлеймін, 1 орташа, 1 орысша оқыдым, 1 орысша сөйлеймін. Мен көптен бері білемін, 1 түсінемін, 1 Аралас тіл болғандықтан, 1 Еркін, 1 Мен білемін, 1 Мен бұл тілді білемін, 1 Мен сөйлеймін, 1 Мен оны меңгердім, 1 Мектегі білімім, 1 Мен оқымаймын, білемін, 1 Мен бірінші сыныптан білемін,
1 жоқ, 2 орыс тілі – ана тілім, 1 мен сөйлеймін, 1 қажет емес, 1 орыс тілін білемін, 2 орыс тілін жақсы білемін, 1 Жақсы білемін, оқудың қажеті жоқ, 1 Мен орыс тілінде сөйлеймін, 1 дұрыс жазу ережелерін мезгіл-мезгіл оқимын, 1 мен оны жақсы сөйлеймін, 1 жақсы сөйлеймін, 1 жақсы білемін, 1 орыс тілін жақсы білемін, 1 мен мектепті орыс тілінде бітіремін және жоғары білімді орысша, 1 Иә, 1 Сөйлесу үшін, 2 Орыс тілін білемін, 4 Қажет емес, 1 Орысша оқыдым, 2 Екпінді сөйлеймін орыс тілінде, 1 Орыс тілінде еркін сөйлеймін.
Әлеуметтанулық зерттеуге сәйкес респонденттер орыс тілін білу мемлекеттік тіл сияқты қажет екенін растады, өйткені орыс тілінде дүние жүзінде 258 миллионнан астам адам сөйлейді.
Бұл славян тілі сияқты Еуропадағы ең көп сөйлейтін тіл, сонымен қатар Еуразиядағы географиялық жағынан ең кең таралған тілі. Бұл сөйлеушілер саны бойынша әлемдегі жетінші тіл және сөйлеушілердің жалпы саны бойынша әлемде тоғызыншы ең көп сөйлейтін тіл. Орыс тілі – екі ресми тілдің бірі.
Респонденттер ағылшын тілін қандай деңгейде меңгергенсіз сұхбат берді:
Мен «Еркін сөйлеймін, оқимын және жазамын» 247 респондент - 8,5%, «Еркін сөйлеймін және оқимын, бірақ жаза алмайды» 103 респондент - 3,5%, «Түсінемін, бірақ оқып - жаза алмаймын» 392 респондент - 13,4%, «Тек анықтамалық сөздікпен немесе тілашармен» 1464 респондент – 50,2%, «Мүлдем меңгермегенмін» 659 респондент – 22,6%, «Сіздің жауап нұсқаңыз» 52 респондент 1,8%:
Кесте №11 Сіз ағылшын тілін қандай деңгейде меңгергенсіз?
«Сіздің жауап нұсқаңыз»
7 Орташа, 2 Оқымадым. 2 Жауап жоқ, 1 Оқыймын, жазамын, бірақ еркін сөйлей алмаймын, 1 Оқыймын, жаза аламын, 1 Оқыймын, жазамын, 1 Негізгі, 1 Оқимын, жазамын, бірақ түсінбеймін. , 1 Білмеймін, 1 Түсінемін оқимын, еркін жазамын, бірақ сөйлемеймін, 1 Оқыймын, жазамын, тілашар арқылы түсінемін, 1 Мен жартылай түсінемін, бірақ бұл тілде сөйлей алмаймын. , 1 Түсінемін, оқимын, жазамын, бірақ таза сөйлей алмаймын, 1 Орташа, 1 Мен оқимын, түсінемін, жаза аламын, анық сөйлеймін, 1 оқымаймын, бірақ жаза аламын, 1 аз сөйлеймін, сөйлеуді аз түсінемін, оқығанда аз түсінемін, 1 Аз жазамын, 1 үйрендім, 1, Еркін оқимын, бірақ жаза алмаймын және түсінбеймін, 1 түсінемін, 1 орташадан жоғары, қарапайым әңгімелесуге қатыса аламын, бейімделген 1 кітап оқимын, аудармашының көмегімен жазамын, 1 Негізгі білімім бар, 1 оқимын, жаза аламын, аз түсінемін, аз сөйлеймін, 1 Жұмысқа, 1 Орта деңгейде сөйлеймін, оқимын және жазамын (Intermediate), 1 Мен оқимын, жазамын, түсінемін, бірақ еркін емес деймін 1 Мен еркін оқимын, түсінемін, бірақ жаза алмаймын және сөйлей алмаймын, 1 Орта деңгейден жоғары, 1 Қазір оқып жатырмын, 1 Мектеп бағдарламасының деңгейінде, 1 Жоқ, 1 Мен еркін сөйлеймін, 1 Мен сөздік, Pre intermediate, 1 Мен оқи аламын, кейбір сөздерді түсінемін, аз жазамын және кейбір сөздерді түсінемін, 1 Ия, 1 Білмеймін, 1 Түсінемін, оқи аламын, бірақ сөйлейтін күрделілігім бар (ұялшақпын), 1 Мен еркін оқимын, түсінемін, жазамын, сөйлеу тәжірибесі жоқ, 1 оқыдым, ағылшын тілінде жазамын, 1 жоқ жауап, 1 Мамандық: ағылшын тілі мұғалімі, 1 түсінемін, жазамын, оқимын, бірақ айтпаймын, 1 түсінемін, оқи және жаза аламын.
Сауалнамаға респонденттер ағылшын тілін «үйрену керек» екенін, оны үйренуге дайын екен, сөздік немесе тілашар арқылы білім алу шет тілін үйренуге деген қызығушылық ретінде түсіндірілетінін: қарым-қатынас үшін, жұмыс үшін, деп жауап берді…
Тілдер бойынша Абай ауданындағы қала/аудандары бөлінісінде бойынша ересек тұрғындардың үлесі:
- үш тілдері (казахским, русским, английским) - 8,6%;
- екі тілдері (казахским, русским) - 33,4%;
- екі тілдері (казахским, английским) - 0,1%;
- екі тілдері (русским, английским) - 0,5%;
- тек қазақ тілінде сөлейтін респонденттер 1460 – 50,1%.
Кесті №12 Қандай тілдерді білесіз?
Қазақстанда азаматтардың түрлі тілдік құзыреттіліктері қалыптасып, атап айтқанда, қазақ тілді, қазақ-орыс тілді, орыс тілді, үш тілді, үш тілді.
Әлеуметтанулық сауалнама бойынша қандай тілдері білесіз, ол тілді меңгерудің үш деңгейін қамтиды: жоғары «Мен сөйлеймін, оқимын, еркін жазамын», орташа «Мен еркін сөйлеймін, оқимын, бірақ жаза алмаймын»), негізгі («Мен түсінемін, бірақ оқу және жаза алмаймын» ”).
Абай ауданы халқының үлесіне респонденттер қала/облыс бойынша тілдерді қай деңгейде сөйлейтініне жауап берді:
Кесте №12 Респонденттердің Абай ауданы халқының үлесі,
Қала/аймақ бойынша олар қандай деңгейде тілдерде сөйлейді:
Қалалар/аудандар бойынша Абай ауданы тұрғындарының 250 респонденті үш тілді: ҚАЗАҚ, ОРЫС ЖӘНЕ АҒЫЛШЫН ТІЛДЕРІН сөйлейді деп жауап берді.
Семей қаласы – 43
Курчатов қаласы – 15
Абай ауданы – 26
Аксуат ауданы – 9
Аягөз ауданы – 32
Бородулиха ауданы – 34
Жарма ауданы – 18
Көкпекті ауданы – 3
Уржар ауданы – 7
Мақаншы ауданы – 46
Жаңасемей ауданы – 17
Қалалар/аудандар бойынша Абай ауданы тұрғындарының 973 респонденті ҚАЗАҚ ЖӘНЕ ОРЫС ТІЛДЕРІН жақсы меңгергенін айтты.
Семей қаласы – 116
Курчатов қаласы – 45
Абай ауданы – 101
Ақсуат ауданы – 39
Аягөз ауданы – 162
Бескарғай ауданы – 21
Бородулиха ауданы – 156
Жарма ауданы – 54
Көкпекті ауданы – 19
Уржар ауданы – 25
Мақаншы ауданы – 147
Жаңасемей ауданы – 88
Қалалар/аудандар бойынша Абай ауданы тұрғындарының 2 респонденті ҚАЗАҚ ЖӘНЕ АҒЫЛШЫН ТІЛДЕРІН жақсы біледі деп жауап берді.
Абай ауданы – 1
Мақаншы ауданы – 1
Қалалар/аудандар бойынша Абай ауданы тұрғындарының 14 респонденті ОРЫС ЖӘНЕ АҒЫЛШЫН ТІЛДЕРІН жақсы біледі деп жауап берді.
Семей қаласы - 1
Курчатов қаласы - 6
Бородулиха ауданы – 7
Қалалар/аудандар бойынша Абай ауданы халқының үлес салмағының 2685 респонденті ҚАЗАҚ ТІЛІН жақсы біледі деп жауап берді.
Семей қаласы – 397
Курчатов қаласы – 99
Абай ауданы – 383
Ақсуат ауданы – 96
Аягөз ауданы – 292
Бескарағай ауданы - 89
Бородулиха ауданы – 217
Жарма ауданы – 557
Көкпекті ауданы – 145
Урджар район – 96
Мақаншы ауданы – 217
Жаңасемей ауданы– 97
Қалалар/аудандар бойынша Абай ауданы тұрғындарының 186 респонденті ОРЫС ТІЛІН жақсы біледі деп жауап берді.
Семей қаласы – 53
Курчатов қаласы – 22
Абай ауданы – 24
Аягөз ауданы – 8
Бескарағай ауданы – 13
Бородулиха ауданы – 15
Жарма ауданы – 14
Кокпекті ауданы – 11
Уржар ауданы – 17
Жаңасемей ауданы – 9
Қалалар/аудандар бойынша Абай ауданы тұрғындарының 32 респонденті АҒЫЛШЫН ТІЛІН жақсы меңгергенін айтты.
Семей қаласы – 8
Абай ауданы – 6
Бескарағай ауданы – 1
Бородулиха ауданы – 2
Аягозский район – 1
Жарма ауданы – 9
Көкпекті ауданы – 4
Уржар ауданы – 1
Қазақ тілі үйреніп жүрсіз бе, егер үйреніп жүрсеңіз, қандай қажеттілік үшін респондеттер сұхбат берді:
Әлеуметтанулық сауалнамаға сәйкес Абай облысындағы халқының үлесіне респонденттер 427 респондент қазақ тілін оқиды – 14,6%, 1595 респондент – 92% «жоқ» деп жауап берді, өйткені қазақ тілі – ана тілі және сол тілде сөйлейді. жоғары деңгейде, Абай облысының ересек тұрғындарының үлесі, 363 респондент – 12,4% қазақ тілін оқимын деп жауап берді, 106 респондент – 3,6%, «жұмыс/оқу қажеттілігіне байланысты», 105 респондент – 3,6%, «қарым-қатынас үшін», 321 респондент. - 11% «өз пікірін білдірді»:
Кесте №13 Сіз қазақ тілі үйреніп жүрсіз бе, егер үйреніп жүрсеніз,
қандай қажеттілік үшін?
68 білемін, 9 шешен сөйлеймін, 28 ана тілім, 14 өз тілім, 14 мен қазақпын, 6 толық білемін, 13 жақсы білемін, 2 таза сөйлеймін, 2 еркін сөйлеймін, 2 иә, 4 қажет емес. , 2 Жауап жоқ, 3 Мен қазақ тілін жақсы білемін, 2 Толық біледі, 1 Қанағаттанарлық, 1 Маған оқудың қажеті жоқ, себебі мен қазірдің өзінде Мен білемін, 1 Қазақ тілі – туған тілім, сондықтан білемін, 1 Мен өз ана тілімде еркін сөйлеймін, 1 қазақ тілі, туған тілім, 1 Мен оқымаймын, 1 Менің ұлтым қазақ, 1 қазақ, 1 білмеймін. оқуым керек, мен өзім еркін сөйлей аламын, 1 қазақ тілі – туған тілім, 1 мен қазақ тілін ана тіліміздей білемін, 1 қазақ тілін жақсы білемін, 1 Мен ана тілінде еркін сөйлеймін, 1 Мен қазақ тілінде оқыдым, 1 Мемлекеттік тілімді білу парызым, 1 Иә, 1 Ана тілім, 1 Қазақ тілін толық білемін, 1 Ана тілімді білемін. 1 Жақсы білемін, 1 Қанағаттанарлық, 1 Оқымаймын, еркін сөйлеймін, 1 Қазақ тілін үйрендім, 1 Қазақ тілі – менің ана тілім, 1 Мен қазақ тілін жақсы білемін, өйткені ол – туған тілім, 1 Мен оны үйренудің қажеті жоқ, ол – туған тілім, 1 Мен қазақпын, таза қазақпын, 1 Мен өзімді білемін, 1 Мен қазақ тілін жақсы білгендіктен оқымаймын, 1 Мен қазақ тілін жақсы білемін, ана тілім, 1 Мен қазақ тілін туғаннан білемін, 1 Қазақ тілі – ана тілім, 1 Мен жақсы білемін, 1 міндетті емес, жатық білемін, 1 мен қазақ тілін меңгердім, 1 мен қазақпын, 1 ана тілімді жақсы білемін, 1 мен оны өте жақсы білемін, 1 қазақша білемін және сөйлеймін, 1 қазақ тілінде еркін сөйлеймін. 1 Жоқ, 1 Мен қазақ тілін жақсы білемін, 1 Мен қазақ тілінде сөйлеймін, 1 Мен қазақпын! Қазақ тілім – ана тілім, 1 Өз тілімді білемін, 1 Білемін, үйренемін, 1 Ана тілімді ұмытпас үшін, 1 Қазақша еркін сөйлеймін, 1 Мен қазақ тілін толық түсінемін, 1 Мен қазақ тілін білгендіктен оқымаймын. Ана тілім, 1 Әрине, қажеттіліктен, 1 Мен өз тілімді туғаннан білемін, 1 Мен қазақ тілін білемін, 1 Мен қазақша сөйлеймін, 1 Мен қазақша сөйлеймін, 1 Қазақ тілін білемін, 1 Қазақ тілін білемін, 1 Мемлекеттік тіл , 1 Бұл қажет емес, 1 Мен бұрыннан білемін, 1 Мен қазақша ғана сөйлеймін, 1 Мен көп білемін, мен еркінмін, 1 Қазақ тілі - менің ана тілім, 1 Мен қазақша еркін сөйлеймін, 1 Мен жеткілікті білемін, 1 Қазақ болсам, қазақ тілін білемін. 1 Мен еркін сөйлеймін, 1 Ана тілімді оқымаймын, 1 Қазақ тілін білемін, 1 Қазақ тілінде көбірек жазуға, оқуға, сөйлеуге тырысамын, 1 Өйткені балаларым қазақ мектебінде оқиды, 1 Қазақ тілін үйренгім келеді, балалармен ана тілінде сөйлескім келеді, 1 Мен бұрыннан білемін, 1 Өз тілімде еркін сөйлеп, жазамын, 1 Қазақ тілін еркін сөйлеймін, 1 Меңгердім, 1 Қазақ тілі – ана тілім, 1 Мен білемін , 1 Ана тілім мемлекеттік тіл болғандықтан, 1 Казактың өткенін білемін, 1 Қазақ тілін жетік білемін, 1 Ана тілін жетік білемін, 1 Толық меңгеремін, 1 Қазақ тілін жоғары деңгейде білемін, 1 Орта, 1 Қазақ тілі – менің ана тілім, сондықтан еркін сөйлеймін, 1 Мен жеткілікті білемін. , мен жақсы үйрендім, 1 Мен қазақ тілін жақсы білемін, 1 Мен қазақ болып тудым, жақсы білемін, 1 қазақ тілін жақсы білемін, 1 қазақша сөйлеймін, 1 қазақ тілін жетік меңгеремін, 1 өз тілімді білемін, 1 менің тілім Қазақша, 1 білемін, 1 Баламен үй тапсырмасын пысықтау, 1 Ана тілім, 1 Жоқ, қазақ тілін білемін, 1 Мен қазақша сөйлеймін, 1 қазақ тілін жетік білемін, 1 білемін деп оқымаймын, 1 ана тілімді 100% білемін, 1 оқудың қажеті жоқ, 1 өз тілімді жақсы білемін, 1 білемін. жақсы ұлттық тілім, 1 Ана тілім – қазақ тілі! Білемін, 1 Ана тілін жақсы меңгердім, 1 Тілді білемін, 1 Ана тілінде еркін сөйлеймін, 1 Жоқ, 1 Қазақша сөйлеймін, 1 Күнделікті, ғылыми, 3 Жауабы жоқ, 1 Мен бұрыннан білемін, 1 Мен оны үйренудің қажеті жоқ, өйткені ол менің туған тілім. тілі, 1 Мен шешенмін Ана тілінде сөйлеймін, 1 Мен қазақ тілінде еркін сөйлеймін,
1 Мен бұл тілді білемін, 2 Ана тілім, 1 Мен ана тілінде сөйлеймін, 1 Мен қазақ тілінің мұғалімімін, 1 Қазақ тілін үйренудің қажеті жоқ, Мен қазақпын, мақтанамын. тілі, 1 Қазақ тілін меңгердім, 1 Білемін, әйтпесе, сөйлей алмағанға үйретер едім, 1 Тілімді үйренудің қажеті жоқ, Ананың ақ сүтімен жаралғанмын, 1 Туған тілім, Мен жақсы үйрендік, 1 Біз Қазақтар, 1 Ана тілім қазақ тілі, 2 Қазақ тілін жақсы білемін.
Сауалнама барысында респонденттерге қазақ және орыс тілдерін үйренудің негізгі себептерін көрсету ұсынылды.
Респонденттердің ересек тұрғындардың үлесі: «Мен қазақпын», «Қазақ тілі – менің ана тілім», «Мен өз ана тілінде сөйлеймін», «Тілді үйренудің қажеті жоқ, өйткені менің ана тілім», олар өз елінің «патриоттары» болғандықтан, басқа респонденттер тілді өте жақсы және жақсы меңгергенін және оқуды қажет етпейтінін, оқудың қажеті жоқ, өйткені олар қазақ тілін жақсы біледі деп жауап берді. Бір респондент қазақ тілін «орташа» білемін деп жауап берді.
Орыс тілін үйреніп жүрсіз бе, егер үйреніп жүрсеңіз, қандай қажеттілік үшін респондеттер сұхбат берді:
Кесте №14 Сіз орыс тілін үйреніп жүрсіз бе, егер үйреніп жүрсеніз,
қандай қажеттілік үшін?
Абай ауданы тұрғындары арасында жүргізілген әлеуметтанулық сауалнамаға сәйкес респонденттердің 361 – 12,4% «Иә» деп жауап берді, 1492 респондент – 51,1% «Жоқ», өйткені олар орыс тілін күнделікті өмірде қолданады және орыс тілінде оқиды, 248 респондент – 8,5% орыс тілін «Қарым-қатынас үшін», 192 респондент – 6,6% орыс тілін «Жұмыста/оқуда қажет болғандықтан», 343 респондент – 11,8% өз пікірін білдірді:
9 Білемін, 17 Орыс тілінді білемін, 5 Жоқ жауабы, 8 Білем, 2 Жоқ, 3 Мен орысша сөйлеймін, 2 Қажет емес, 8 Мен еркін сөйлеймін, 1 Мен еркін сөйлеймін, 2 Мен орыс тілінде оқыдым, 2 Мен орыс тілінде мектеп бітірдім және жоғары оқу орны да орыс тілінде, 2 Мен тілде сөйлеймін, 1 Мен' керек, бастысы өз тілімді білемін, 3 қажет емес, 1 орыс тілін білемін, 1 қарым-қатынас үшін, 1 ана тілі, 2 Орыс тілін жақсы оқыдым, 1 Өзім орысша сөйлеймін, 2 Орыс тілінде еркін сөйлеймін, 3 Мен бұрыннан білемін, 2 Иә, 1 Мерзімді түрде, 1 Дұрыс жазу ережелерін оқимыз, 1 Мен оқымаймын, білемін, 1 Орташа, 1 бала кезімнен білемін, 1 түсінемін 1 Мен оның иесімін, 1 Жақсы білемін, үйрену қажет емес, 1 Мектептегі білімім, 1 Жеткілікті дәрежеде білемін, 1 орыс тілі – анал тілі, 1 сөйлеймін, 1 1-сыныптан бастап білем, 1 Мен орысша сөйлеймін, 1 Жақсы білем, 1 Бұрыңғы орыс тілінді білем, 1 Қажеті емес, 1 аралас тіл болғандықтан жұмыста, 1 Мен білемін және еркін сөйлеймін, 1 Менің мамандығым орыс тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі.
Ағылшын тілін үйреніп жүрсіз бе, егер үйреніп жүрсеңіз, қандай қажеттілік үшін респондеттер сұхбат берді:
Респонденты ответили, изучают ли английский язык, если да, то для каких нужд:
Кесте №15 Изучаете ли вы английский язык, если да, то для каких нужд?
Әлеуметтанулық зерттеуге сәйкес, респонденттер қалалар/аудандар бөлінісінде ересек тұрғындардың үлесі салмағына сұхбат берді.1725 респондент - 51,9% «Жоқ», ағылшын тілін оқымайды, 655 респондент - 22,5% ағылшын тілін «Өздері үшін» оқиды. , 133 респондент – 4,6% «Жұмыста/оқуда қажет болғандықтан» ағылшын тілін, 140 респондент – 4,8% «Қарым-қатынас үшін» ағылшын тілін, 234 респондент – 8% оқу алды өз пікірлерін білдірді:
Сіздің жауап нұсқаңыз: 3 Жоқ, 2 Өзім үшін, 5 Мен оқымаймын, 1 Жақсарту үшін, 2 Ия, 1 Ұлыма үй тапсырмасын орындауға көмектесу үшін, 1 Еркін сөлеймін, 3 Білемін, 1 Мамандығы ағылшын тілі мұғалімі, 1 Қарым қатынас үшін, 1 Оқыған кезімде оқыдым, қазір оқымаймын, себебі ауылда мүмкіндік жоқ, 1 Маған үйрену керек, 1 қажет емес, 1 мен балаларыма көмектесу үшін оқимын, 1 қажет болса мен оқи аламын 1 жақсарту үшін, 1 оқу керек, 1 жұмыс қажеттілігіне байланысты оқимын , 1 Қысқа оқу курсын аяқтадым, 1 Деңгейді көтеремін, 1 Ағылшын тілін үйренгім келеді, 1 Өзім үйренгім келеді, 1 Екінші тілді білемін, 1 Бұл қажет емес.
Қазақ тілін білу деңгейіңізді бағалаңыз:
Өте жақсы – 5 ұпай
2 434
83,4%
Жақсы – 4 ұпай
359
12,3%
Нашар – 3 ұпай
84
2,9%
Мен тілді білмеймін – 2 ұпай
40
1,4%
Кесте №16 Қазақ тілі білу деңгейіңізді бағалаңыз?
Орыс тілін білу деңгейіңізді бағалаңыз:
Өте жақсы – 5 ұпай
1296
44,4%
Жақсы – 4 ұпай
1361
46,7%
Нашар – 3 ұпай
229
7,9%
Мен тілді білмеймін – 2 ұпай
31
1,1%
Таблица №17 Орыс тілін білу деңгейіңізді бағалаңыз?
Ағылшын тілін білу деңгейіңізді бағалаңыз:
Өте жақсы – 5 ұпай
124
4,3%
Жақсы – 4 ұпай
640
21,9%
Нашар – 3 ұпай
1282
43,9%
Мен тілді білмеймін – 2 ұпай
871
29,9%
Кесте №18 Ағылшын тілін білу деңгейіңізді бағалаңыз?
Егер сіз, жұмыс істейтін азамат болсаңыз қазақ тілінде іс/құжат жүргізесіз бе респонденттер сұхбат берді»:
Кесте №19 Егер сіз, жұмыс істейтін азамат болсаңыз қазақ тілінде іс/құжат жүргізесіз бе?
«Ия» – 2 478, «Жоқ» – 348, «Аудармашының көмегімен жаза аламын» - 91
Респонденттер «Елімізде жүргізіліп жатқан мемлекеттің тіл саясатына қанағаттанасыз ба.
Кесте №20 «Елімізде жүргізіліп жатқан мемлекеттің тіл саясатына қанағаттанасыз ба?
Әлеуметтанулық зерттеуге сәйкес, 1958 респондент «Иә», 457 респондент «Жоқ», 502 респондент «Жауап беру қиын» деп сұхбат берген.
Зерттеу аясында респонденттерден елімізде жүргізіліп жатқан мемлекеттік тіл саясатына қанағаттанушылықтары, мемлекеттік тілді одан әрі дамыту және практикалық қолдануды ынталандыру жөніндегі Тұжырымдамада көрсетілген шараларға қолдау көрсету деңгейі туралы пікірлерін білдіру ұсынылды. Қазақстан Республикасының 2023-2029 жылдарға арналған мемлекеттік тіл саясаты.
Қолдау дәрежесі жауап нұсқалары көрсеткіштерінің комбинациясы бойынша бағаланды: қызығушылықтың жоғары деңгейін 1958 респондент «Толық қолдау» көрсетті, орташа деңгейі 502 респондент «Жауап беру қиын» деген сұраққа жауап беруден қалыс қалды, төмен деңгей. 457 респондент «Жоқ» деп жауап берді.
Қорытынды
Әлеуметтанулық сауалнаманың нәтижелері тілдерді үйренуге деген қызығушылықтың динамикасына оң әсерін тигізуде, олар өздерінің ана мемлекеттік тілін қолдайды, олардың ілтипатына, құрметіне және дамуына қызығушылық танытады.
Біріншіден, елімізде қазақ тілінде сөйлейтіндердің саны артып келеді. Абай облысында 2024 жылға арналған әлеуметтанулық зерттеуге сәйкес респонденттердің 92% ішінде 2685 респондент қазақ тілін жоғары деңгейде «сөйлеймін, оқимын, жазамын» 91,7%, ауыз екі сөйлеу деңгейінде «Мен еркін сөйлеймін және оқимын, бірақ жаза алмаймын» 3. 3%, «Түсінемін, бірақ оқу және жаза алмаймын» 1,9%, «Тек сөздіктің немесе тілашардың көмегімен» 1,5%, «Мүлдем меңгермегенмін» 0,9%.
1423 респондент 48,8% орыс тілін жоғары деңгейде сөйлейді «Мен еркін сөйлеймін, оқимын, жазамын» 80,9%, әңгімелесу деңгейінде «Мен еркін сөйлеймін және оқимын, бірақ жаза алмаймын» 7,6%, «Түсіндім, бірақ түсінбеймін» оқу және жазу» 7,3%, «Тек сөздік немесе тілашар арқылы» 1,4%, «Мен мүлдем меңгермегенмін» 1,5%.
247 респондент 8,5% ағылшын тілі орташа деңгейде сөйлейді «Еркін сөйлеймін, оқимын, жазамын», ауыз екі тіл деңгейінде ағылшын тілін білу деңгейі төмен «Еркін сөйлеймін және оқимын, бірақ жаза алмаймын» 3,5% , «Түсінемін, бірақ оқып - жаза алмаймын» 13,4%, «Тек сөздікпен немесе тілашармен» 50,2% жоғары деңгей. ағылшын тілін білмеймін «Мүлдем меңгермегенмің» - 22,6%.
Екіншіден, мемлекеттік тілдің демографиялық базасының нығаюы қоғамдық санада сапалы өзгерістер туғызды. Қазақ тілді азаматтар мемлекеттік тілдің барлық салада үстем жағдайға ие болуын талап етуде.
Абай Құнанбаев 19 ғасырдағы қазақ халқының зиялы ақсүйектерінің өкілі, ғалым, ойшыл, ақын, ағартушы, қазіргі ұлттық әдебиеттің негізін салушы, аудармашы, сазгер ретінде ел тарихында өшпес із қалдырды. Оның өлеңдері мен қара сөздерінде халықтың ұлттық болмысы, тұрмыс-тіршілігі, дүниетанымы, мінезі, жаны, сенімі, тілі, салт-дәстүрі, рухы көрініс тапты. Абай өңірінің халқы өздерінің салт-дәстүрін ұмытпай, ана қазақ тілін сақтауға күш салуда.
Мемлекет мемлекеттік тілдің қолданыс аясын кеңейту бағытында жұмыс жасауда.
Қосымша No1 Сауалнама қазақ, орыс тілдерінде
«Абай облысындағы тілдік Ахуал»
Қосымша
Респонденттердің жоспарланған саны – 2 000
Сауалнамаға қатысқан респонденттердің нақты саны – 2 917
Қала, ауданы бойынша респонденттер
Қала/ауданы
Респонденттердің саны
%
Семей қаласы
400
13,7%
Курчатов қаласы
124
4,3%
Абай ауданы
390
13,4%
Ақсуат ауданы
104
3,6%
Аягөз ауданы
331
11,3%
Бесқарағай ауданы
101
3,5%
Бородулиха ауданы
244
8,4%
Жарма ауданы
568
19,5%
Көкпекті ауданы
149
5,1%
Урджар ауданы
108
3,7%
Мақаншы ауданы
261
8,9%
Жаңасемей ауданы
137
4,7%
Респонденттердің жасы:
18
8
19-34
838
28,7%
35-59
1995
68,4%
60-74
76
2,6%
Респонденттердің жынысы:
Ер
283
9,7%)
Әйел
2634
90,3%)
Респондеттердің ұлты:
Қазақ
2742
94%
Орыс
134
4,6%
Басқа ұлт өкілі
41
1,4%
Респондерттердің білімі:
Орта
447
15,3%
Арнайы орта
647
22,2%
Аяқталмаған жоғары
53
1,8%
Жоғары
1718
58,9%
Ғылыми дәреже
52
1,8%
Респонденттердің әлеуметтік санаты:
Социальное положение
Респонденттердің саны
%
Мемлекеттік қызметші
513
17,6%
Білім саласының қызметкері
1 433
49,1%
Банк, халыққа қызмет көрсету саласы қызметкері
47
1,6%
Өндіріс қызметкері
77
2,6%
Сауда кәсіпкер
59
2%
Жеке кәсіпкер
128
4,4%
Жұмысшы
304
10,4%
Жұмыссыз
315
10,8%
Студент
15
0,5%
Зейнеткер
26
0,9%
Сіз қандай тілдерді білесіз?
Қазақ тілі
2685
92%
Орыс тілі
1423
48,8%
Ағылшын тілі
298
10,2%
Олардың ішінде:
- 250 респондент қазақ, орыс және ағылшын тілдерін білемін деп жауап берді
- 973 респондент қазақ және орыс тілдерін білемін деп жауап берді
- 2 респондент қазақ және ағылшын тілдерін біледі деп жауап берді
- 14 респондент орыс және ағылшын тілін білемін деп жауап берді
- 2685 респондент қазақ тілін білемін деп жауап берді
- 186 респондент орыс тілін білемін деп жауап берді
- 32 респондент ағылшын тілін білемін деп жауап берді
Тілде сөйлейтін халықтың үлесі
Қалалар/аудандар бойынша Абай ауданы халқының 973 респонденті екі тілді еркін меңгергенін көрсетті: ҚАЗАҚ ЖӘНЕ ОРЫС ТІЛДЕРІ
Семей қаласы – 116
Курчатов қаласы – 45
Абай ауданы – 101
Ақсуат ауданы – 39
Аягөз ауданы – 162
Бескара,ай ауданы – 21
Бородулиха ауданы – 156
Жарма ауданы – 54
Көкпекті ауданы – 19
Уржар ауданы – 25
Мақаншы ауданы – 147
Жаңасемей ауданы – 88
Қалалар/аудандар бойынша Абай ауданы халқының үлесіне 2 респондент екі тілде сөйлейтінін көрсетті: ҚАЗАҚ ЖӘНЕ АҒЫЛШЫН ТІЛДЕРІ
Абай ауданы – 1
Мақаншы ауданы – 1
Қалалар/аудандар бойынша Абай ауданы халқының 14 респонденті екі тілде сөйлейді: ОРЫС ЖӘНЕ АҒЫЛШЫН ТІЛДЕРІ
Семей қаласы - 1
Курчатов қаласы - 6
Бородулиха ауданы – 7
Қалалар/аудандар бойынша Абай ауданы тұрғындарының 250 респонденті үш тілді еркін меңгергенін көрсетті: ҚАЗАҚ, ОРЫС, АҒЫЛШЫН ТІЛДЕРІ
Семей қаласы– 43
Курчатов қаласы – 15
Абай ауданы – 26
Ақсуат ауданы– 9
Аягөз ауданы – 32
Бородулиха ауданы– 34
Жарма ауданы – 18
Көкпекті ауданы – 3
Уржар ауданы – 7
Мақаншы ауданы – 46
Жаңасемей ауданы – 17
Қалалар/аудандар бойынша Абай ауданы тұрғындарының 2685 респонденті мемлекеттік тілді еркін меңгергенін көрсетті:
ҚАЗАҚ ТІЛІ
Семей қаласы – 397
Курчатов қаласы – 99
Абай ауданы – 383
Ақсуат ауданы – 96
Аягөз ауданы – 292
Бескарағай ауданы - 89
Бородулиха ауданы – 217
Жарма ауданы – 557
Көкпекті ауданы – 145
Уржар ауданы – 96
Мақаншы ауданы – 217
Жаңасемей ауданы – 97
Қалалар/аудандар бойынша Абай ауданы халқының 186 респонденті тек еркін сөйлейтінін көрсетті ОРЫС ТІЛІ
Семей қаласы– 53
Курчатов қаласы – 22
Абай ауданы – 24
Аягөз ауданы – 8
Бескарағай ауданы – 13
Бородулиха ауданы – 15
Жарма ауданы – 14
Көкпекті ауданы – 11
Уржар ауданы – 17
Жаңасемей ауданы - 9
Қалалар/аудандар бойынша Абай ауданы халқының үлес салмағының 32 респонденті төмендегідей деңгейде білікті екенін көрсетті: АҒЫЛШЫН ТІЛІ
Семей қаласы – 8
Абай ауданы – 6
Бескарағай ауданы – 1
Бородулиха ауданы – 2
Аягөз ауданы – 1
Жарма ауданы – 9
Көкпекті ауданы – 4
Уржар ауданы – 1
Сіз қазақ тілін қандай деңгейде меңгергенсіз?
Еркін сөйлеймін, оқимын, жазамын
Еркін сөйлеймін және оқимын, бірақ жаза алмаймын
Түсінемін, бірақ оқып - жаза алмаймын
Тек сөздікпен немесе тілашармен
Мүлдем меңгермегенмін
Сіздің жауап нұсқаңыз
2674
91,7%
96
3,3%
56
1,9%
44
1,5%
27
0,9%
20
0,6%
1 Мен қазақпын
2 Нет ответа
1 немного говорю, немного понимаю речь, немного понимаю при чтении, немного пишу
1 Понимаю но не говорю
1 Да
1 Свободно читаю и пишу, понимаю но не разговариваю
1 Понимаю,но не говорю
1 Қазақ тілі
1 Частично понимаю, но не разговариваю на этом языке.
1 Қарым-қатынас
1 Үйреніп болғам пенсия жасына келдім
1 Назым
1 Қанағаттанамын
1 Понимаю, но не всё
1 Понимаю, читаю,пишу, немного разговариваю
1 Половина понимаю
1 Өзім қазақпын
1 Еркін
1 Средне понимаю, могу писать, читать.
Сіз орыс тілін қандай деңгейде меңгергенсіз?
Еркін сөйлеймін, оқимын, жазамын
Еркін сөйлеймін және оқимын, бірақ жаза алмаймын
Түсінемін, бірақ оқып - жаза алмаймын
Тек сөздікпен немесе тілашармен
Мүлдем меңгермегенмін
Сіздің жауап нұсқаңыз
2360
80,9%
223
7,6%
212
7,3%
42
1,4%
45
1,5%
35
1,2%
Сіздің жауап нұсқаңыз:
5 Орташа,
6 Нет ответа,
1 Нашар түсінемін,
1 Жақсы,
1 ТҮСІНЕМІН СӨЙЛЕП ЖЕТКІЗЕ АЛМАЙСЫН, 1 Жұмыс үшін,1 Сөйлеймін,жазамын, оқимын бірақ қазақ тіліндей білмеймін, 1 Да, 1 сөйлегенде қиналамын, бірақ түсініп жаза аламын,
1 Үйреніп болдым,
1 Түсінемін, жазамын, бірақ еркін сөйлей алмаймын,
1 еркін сөйдеп оқып жазамын қателіктермен,
1 Только бытовые речи пройзношу так же,
1 Орыс тілі,
1 Екінші мемлекеттік тіл болған соң меңгергенмін,
1 Жазам, шала сөйлеимін,
1 Түсінемін, жазамын, еркін сөйлей алмаймын,
1 Түсінемін,
1 Аралас,
1 Керек кезінде қолданамын,
1 Қанағаттанамын,
1 Еркін сөйлемеймін, бірақ түсінемін, жащамын,
1 Түсінемін, толық еркін жеткізе алмаймын,
1 Орысша түсінемін бірак еркін солей алмаймын,
1 Еркін сөйлемеймін, оқимын, жаза аламын, түсінемін,
1 Еркін сөйлей алмаймын.жаза аламын.
Сіз ағылшын тілін қандай деңгейде меңгергенсіз?
Еркін сөйлеймін, оқимын, жазамын
Еркін сөйлеймін және оқимын, бірақ жаза алмаймын
Түсінемін, бірақ оқып - жаза алмаймын
Тек сөздікпен немесе тілашармен
Мүлдем меңгермегенмін
Сіздің жауап нұсқаңыз
247
8,5%
103
3,5%
392
13,4%
1464
50,2%
659
22,6%
52
1,8%
Сіздің жауап нұсқаңыз:
7 Орташа,
2 Оқымадым,
1 Түсінемін оқып жаза аламын,
1 Аз сөйлеймін, сөйлеуді аз түсінемін, аз оқуды түсінемін, аз жазамын,
1 оқимын жазамын түсінемін бірақ еркін сөйлей алмаймын,
1 оқимын, түсінемін, жаза аламын, таза сойлей алмаймын,
1 Жұмыс үшін,
1 Жоғарғы орта деңгей,
1 Ия,
1 оқып-жаза аламын, біраз түсінемін. біраз сөйлеймін,
1 Менде негізгі білім бар,
1 Мен еркін оқимын, бірақ жаза алмаймын және түсінбеймін,
1 Еркін оқимын, түсінемін бірақ жаза алмаймын және сөйлей алмаймын,
1 Оқимын, жазамын, сөздікпен түсінемін,
1 Оки алмаимын жаза аламын,
1 Орта,
1 Қанағаттанамын,
1 орташадан жоғары, қарапайым әңгімелер жасай алады, бейімделген кітаптарды оқи алады, аудармашының көмегімен жаза алады,
1 Білмеймін,
1 Үйреніп болғам,
1 Мен оқимын, түсінемін, еркін жазамын, сөйлеу тәжірибесі болған жоқ,
1 Білмеймін,
1 Оқу аламын, түсінемін, кейбір сөздерді жазамын, кейбір сөздерді түсінемін,
1 Еркін сөйлеймін,
1 Мектеп деңгейінде,
1 Оқимын, жазамын бірақ еркін сөйлемеймін,
1 Окимын жаза аламын,
1 Pre intermediate,
1 Түсінемін, оқимын, жазамын, бірақ таза сөйлей алмаймын,
1 Енді үйреніп жүрмін,
1 Түсінемін, оқимын, еркін жазамын, бірақ сөйлемеймін.,
1 Мен жартылай түсінемін, бірақ тілде сөйлей алмаймын,
1 Жоқ,
1 Мен орта деңгейде сөйлеймін, оқимын және жазамын (Intermediate),
1 Окимын.жазам.тусинбеимин,
1 Базовый,
1 Түсінемін, оқып жазам сөйлегенге ұялам,
1 Читаю,пишу,
1 Жоқ жауабы,
1 Түсінемін, жазамын, оқу аламын, бірақ сөйлемеймін,
1 Мен ағылшын тілінде оқу аламын және жазамын,
1 Мамандығым ағылшын тілі мұғалімі.
Сіз қазақ тілін үйреніп жүрсіз бе, егер үйреніп жүрсеңіз, қандай қажеттілік үшін?
Ия
427
14,6%
Жоқ
1595
54,7%
Өзім үшін
363
12,4%
Жұмыста/оқуда қажет болғандықтан
106
3,6%
Қарым-қатынас үшін
105
3,6%
Сіздің жауап нұсқаңыз
314
10.8%
Сіздің жауап нұсқаңыз:
28 білемін, 19 Білемін, 17 Қазақ тілін білемін, 14 Ана тілім, 6 Еркін сөйлеймін, 6 Өз тілім, 5 Мен қазақпын, 4 Туған тілім, 4 Қазақпын, 4 Өзім қазақпын, 4 Толық білемін, 4 Жақсы білемін, 3 Ана тілім болғандықтан, 3 Қазақ тілін жақсы білемін, 3 Өз ана тілім, 3 Қазақ тілі өз тілім, 2 Қазақ тілін жақсы меңгеремін, 2 Владею, 2 свободно владею, 2 Еркін меңгергенмін, 2 Қазақ тілі туған тілім, 2 знаю, 2 Ешқандай, 2 Жақсы білемін, 2 Өзімнің ана тілім, 2 Толық меңгергенмін, 2 Ия, 2 Қажеті жоқ, 2 Знаю, 2 Қазақ тілін толық білемін, 2 Нет ответа, 2 Қазақ тілін жетік білемін, 2 Қазақ тілі ана тілім, 2 Қазақ тілін жақсы меңгергенмін, 1 Қанағаттанарлық, 1 Ана тілім қазақ тілі, 1 Үйрену қажет емес, себебі тодық білемін, 1 Казахский язык родной язык,итак знаю, 1 Свободно владею родным языком, 1 Қазақ тілі туған тілім жетік білемін, 1 Озим казакпын, 1 Еркін білемін, 1 Қазақ тілім ана тілім, 1 Ұлтым қазақ, 1 Не изучаю, 1 Қазақ, 1 Уйренип кажет емес,озимде еркин сойлеймин, 1 Қазақ тілі өз ана тілім, 1 Қазақ тілі ана тіліміз туғаннан білемін, 1 Мен қазақ тілің жақсы меңгергем, 1 Өз ана тілінде еркін сөйлей аламын, 1 Қазақ тілінде оқығанмын, 1 Өз мемлекеттік тілім.Білу міндетім, 1 Ия, 1 АНА ТІЛІМ, 1 Казак тiлiн толык бiлемiн, 1 Өз ана тілімді білемін., 1 Толық білем, 1 Менгерген, 1 Үйреніп жүрген жоқпын, еркін сөйлеймін, 1Қазақ тілін меңгенгенмін, 1 Қазақ тілі - ана тілім, 1 Қазақ тілі ана тілім болғандықтан жақсы білемін, 1 Өз ана тілім болғандықтан үйрену қажет емес, 1 қазақпын, таза қазақша білемін, 1 Өзім білемін, 1 Қазақ тілін жетік білгендіктен үйреніп жүргенім жоқ., 1 Қазақ тілі өз тілім жақсы білемін, 1 Қазақша туғаннан білемін, 1 Қазақ тілі өзімнің ана тілім, 1 ТОглық білемін, 1 қажет емес, еркін білемін, 1 Қазақ тілін жетік меңгергенмңн, 1 Я казашка, 1 Ана тілімді жетік білемін, 1 Өте жақсы білемін, 1 Қазақша білемін,сөйлеймін, 1 Қақақ тілін еркін білемін, 2 Жоқ, 1 Қазақ тілін жақсы білемін, 1 Я владею казахским языком, 1 Озіс қазақпын! Қазақ тілі бірінші орында менде, 1 Өз тілімді білемін. 1 Мен білемін,үйреніп жүргем жоқпые, 1 Ана тілімді ұмытпау үшін, 1 Мен қазақ жетік меңгергенмін, 1 Қазақ тілін толықтай меңгеремін, 1 Үйренiп жүрген жоқпын, себебi қазақ тілін бiлемiн. Өз ана тiлiм, 1 Әрине қажеттілік үшін, 1 Өз тилим туғанынан билемын, 1 Мен білемін қазақ тілін, 1 Қазақ тілде еркін сөйлеймін, 1 Қазақ тілін еркін менгеремін, 1 Я знаю кпзахский язык, 1 Мемлекеттік тілім, 1 Қажет емес, 1 Бұрыннан білемін, 1 Тек Қазақ тілінде сөйлеймін, 1 Жітік білемін, Еркін менгергенмін, 1 Қазақ тілі ол менің ана тілім, 1 ҚАЗАҚ ТІЛІН ЕРКІН СӨЙЛЕЙМІН, 1 Жеткілікті дәрежеде білемін, 1 Қазақ болғандықтан қазақ тілін білемін, 1 Өзім еркін білемін, 1 Туған тілім үйреніп жүргенім жоқ, 1 қазақ тілін білемін, 1 Мен қазақ тілінде жазуға, көбірек оқуға және сөйлесуге тырысамын. 1 Себебі менің балаларым қазақ мектебінде оқиды. 1 Мен қазақ тілін білгім келеді және балалармен ана тілінде сөйлескім келеді, 1 онсыз да білемін, 1 Мен өз тілімде еркін сөйлеп.жазамын, 1 Қазақ тілін еркін білем, 1 Меңгергенмін, 1 Қазақ тілі - Ана тілім, 1 Білем, 1 Ана тілім, мемлекеттік тіл болғандықтан, 1 Казак тылын былемын, 1 Қазақ тілән жетік білемін, 1 Мен ана тіліне жетікпін, 1 Владею в полном обьеме, 1 Қазақ тілін жоғары деңгейде білемін, 1 Орташа, 1 Қазақ тілі туған тілім болғандықтан, еркін сөйлеймін, 1 Жетік білемин, 1 жақсы меңгергенмін, 1 Мен қазақ тілін өте жақсы меңгергенмін, 1 Қазақ болып туылғанмын, өте жақсы білемін, 1 Мен жақсы білемін қазақ тілін, 1 Мен қазақша сөйлеймін, 1 Қазақ тілін еркін меңгер, 1 өз тілімді білемін, 1 Менің тілім қазақ тілі, 1 Мен білемін, 1 Делая уроки с ребенком, 1 Ага тілім, 1 Жоқ, қазақ тілін білемін, 1 Ана тілім болғандақтан жақсы білемін, 1 Жақсы меңгергенмін, 1 өз ана тілім, тереңдетіп оқып жүрген жоқпын, 1 Көне сөздерді көп білгім келеді, 1 Таза білемін, 1 Толығымен түсінемін, 1 Таза білем, 1 Қазақ тілде сөйлейм, 1 Казахский родной, 1 Қазақ тілінде сөйлеймін, 1 Қазақ тілін еркін меңгергем, 1 Үйреніп жүрген жоқпын, себебі білемін, 1 Туған тілімді 100% білемін., 1 Оқуды қажет етпеймін, 1 Жақсы білемін, өз тілім, 1 Мемлекеттік тілді жақсы білемін, 1 Ана тілім-қазақ тілі! Жетік білемін, 1 Ана тілімді жақсы меңгергенмін, 1 Владею языком, 1 Ана тілімде еркін сөйлеймін, 1 Туған тілім болғандықтан үйренуді қажет етпеймін, 1 Владею казахским, 1 Бытовые, научные, 1 Өзі тілімде еркін сөйлеймін, 1 Қазақ тілін еркін меңгергенмін, 1 Үйренудің қажеті жоқ ол туған тілім, 1 өз ана тілім, 1 Закончила школу на казахском языке, 1 Қазақ тілін меңгергенмін, 1 Қазақ тілі -‐ ана тілім, 1 Уже знаю, 1 БІЛЕМІН, 1 Еркін сөйлеймін, ана-тілім, 1 Қазақ тілі маманымын, 1 Тіл маманымын, 1 Ұлтым қазақ, үйрену керек емес, 1 Для того, чтобы знать ещё больше, 2 Нет ответа,
1 Өз ана тілімде сөйлеймін, 1 Қазақ тілі мұғалімімін, 1 Маған қазақ тілін үйрену қажет емес мен қазақпын, өз тілімді мақтан тұтамын, 1 Мен қазақ тілін жетік меңгергенмін, 1 Знаю этот язык, 1 Білемін, керсінше сөйлей алмайтынға үйретер едім, 1 Өз тілімді үйренудің қажеті жоқ, ана сүтімен бойға дарыған, 1 Ана тілім, жақсы меңгергенмін, 1 Қазақпыз, 1 Менің ана тілім - қазақ тілі, 1 Родной язык, 1 Қазақша жақсы білемін, 1 Қазақ тілін жақсы меңгергем, 1 ана тілім
Сіз орыс тілін үйреніп жүрсіз бе, егер үйреніп жүрсеңіз, қандай қажеттілік үшін?
Ия
361
12,4%
Жоқ
1492
51,1%
Өзім үшін
529
18,1%
Жұмыста/оқуда қажет болғандықтан
192
6,6%
Қарым-қатынас үшін
-
-
Сіздің жауап нұсқаңыз
94
3,2%
Сіздің жауап нұсқаңыз:
1 Білемін. 1 Орыс тілін білемін. 2 Жоқ жауабы. 3 білемін. 2 Жоқ. 1 Мен орысша сөйлеймін. 1 Қажеттілігі жоқ. 2 Еркін сөлеймін. 1
Орыс тілін жақсы білемін. 1 Орыс тілінді білем. 1 Еркін сөйлеймін. 1 Орысша білім алдым, 2 Мен тілде сөйлеймін, 1 Маған қажет емес, өз тілімді білсем болды, 1 Қажеті жоқ, 1 Орыс тілін жақсы билем, 1 Меңгергенмін, 1 Білемін орыс тілін, 1 Білемін орысша, 1 Қарым - қатынас жасау үшін, 1 Толық білемін, 1 ана тілі, 1 Орыс тілін жақсы меңгеремін, 1 Орыс тілінді білем, 1 Мен орыс тілді білемін, 1 өзім сөлеймін, 3 Мен оның иесімін, 1 Еркін сөлеймін, 1 Орыс тілінде еркін сойлеймін, 1 Білемін, 1 Орыс т білемін, 1 Ия, 1 дұрыс жазу ережелерін мерзімді түрде оқып шығыңыз, 1 Орыс тілінде еркін сөйлеймін, 1 Ия, 1 мектепте орыс тілінде оқыдым, 1 Мен оқымаймын, білемін, 1 Мен мектепті орыс тілінде бітірдім, жоғары білім де орыс тілінде., 1 Орта, 1 Я хорошо знаю русский язык, 1 Русским языком владею свободно, 1 Қажет емес, 1 Бала кезден білемін, 1 Мен бұл тілді білемін, 1 Түсінемін, 1 Өз тілім тек қазақша ғана білемін, 1 Жақсы білемін, үйрену қажет емес, 1 Қажет емес, 1 Мектептегі білімім, 1 Жеткілікті дәрежеде білемін, 1 русский язык – родной, 1 Мен иемденемін, 1-сыныптан бастап білемін, 1 Владею русским, 1 Жақсы білемін, 1 Мен орыс тілін бұрыннан білемін, 1 Міндетті емес, 1 Аралас бақша болғандықтан, 1 Қазақ тілін еркін, 1 Мен білемін және еркін сөйлеймін, 1 Менің мамандығым орыс тілі мен әдебиеті мұғалімі.
Сіз ағылшын тілін үйреніп жүрсіз бе, егер үйреніп жүрсеңіз, қандай қажеттілік үшін?
Ия
234
8%
Жоқ
1725
59.1%
Өзім үшін
655
22.5%
Жұмыста/оқуда қажет болғандықтан
133
4,6%
Қарым-қатынас үшін
140
4,8%
Сіздің жауап нұсқаңыз
30
1%
Сіздің жауап нұсқаңыз:
1 Жоқ, 1 Өзім үшін, 2 Мен оқымаймын, 1 Ия, 1 Баламның сабағына көмектесу үшін, 1 Еркін сөйлеймін, 1 білемін, 1 Ағылшын тілі мұғалімі, 1 Қарым қатынас жасау үшін, 1 Оқу оқығанда үйреніп жүргем,қазір оқып жүрген жоқпын,себебі ауылда мүмкіндік жоқ, 1 Үйрену керек, 1 Білемін, 1 Қажет емес, 1 балаларыма көмектесу мақсатында, 1 Үйреніп жүрген жоқпын, 1 Керек болса оқимын, 1 Жетілдіру үшін, 1 қажеттілік бар, 1 жұмыс үшін, 1 Қысқа курстан өткенмін, 1 Деңгей көтеру, 1 Ағылшын тілін үйренгім келеді, 1 Өзіңіз үшін үйренуге деген ұмтылыс бар, 1 Екінші тіл, 1 Сондай қажеттілік керек етпейди, 1 Да
Қазақ тілін білу деңгейіңізді бағалаңыз?
Өте жақсы – 5 ұпай
2 434
83,4%
Жақсы – 4 ұпай
359
12,3%
Нашар – 3 ұпай
84
2,9%
Мен тілді білмеймін – 2 ұпай
40
1,4%
Орыс тілін білу деңгейіңізді бағалаңыз?
Өте жақсы – 5 ұпай
1296
44,4%
Жақсы – 4 ұпай
1361
46,7%
Нашар – 3 ұпай
229
7,9%
Мен тілді білмеймін – 2 ұпай
31
1,1%
Ағылшын тілін білу деңгейіңізді бағалаңыз?
Өте жақсы – 5 ұпай
124
4,3%
Жақсы – 4 ұпай
640
21,9%
Нашар – 3 ұпай
1282
%
Мен тілді білмеймін – 2 ұпай
871
%
Егер сіз, жұмыс істейтін азамат болсаңыз қазақ тілінде іс / құжат жүргізесіз бе?
Ия
2 478
85%
Жоқ
348
11.9%
Аудармашының көмегімен жаза аламын
91
3,1%
Елімізде жүргізіліп жатқан мемлекеттің тіл саясатына қанағаттанасыз ба?
Ия
1958
67,1%
Жоқ
457
15.7%
Жауап бере алмаймын
502
17,2%