Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл: құқықтық негіздері және негізгі бағыттары
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл Қазақстан Республикасы мемлекеттік саясатының басты басымдықтарының бірі болып табылады. Қазіргі заманғы сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегия сыбайлас жемқорлықтың алғышарттарын жоюға, қоғамда оның кез келген көріністеріне «мүлдем төзбеушілік» ахуалын қалыптастыруға және бұл үдеріске азаматтық қоғам институттарын тартуға бағытталған.
Құқықтық негіздері мен анықтамалары
Халықаралық стандарт (БҰҰ): Сыбайлас жемқорлық — бұл жеке мақсатта, үшінші тұлғалар мен топтардың мүддесінде пайда алу үшін мемлекеттік билікті асыра пайдалану.
Қазақстан Республикасының заңнамасы: Заңға сәйкес, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген (және оларға теңестірілген) тұлғалардың мүліктік игіліктер мен артықшылықтар алу үшін өздерінің лауазымдық өкілеттіктерін пайдалануы, сондай-ақ аталған тұлғаларды сатып алу (пара беру) сыбайлас жемқорлық деп танылады.
Бұл неліктен маңызды? (Сыбайлас жемқорлықтың қоғамдық қауіптілігі)
Сыбайлас жемқорлық — бұл келесі зардаптарға әкелетін серпінді (динамикалық) және жасырын әлеуметтік құбылыс: азаматтардың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын бұзады; мемлекеттік аппараттың беделін түсіреді және халықтың билік институттарына деген сенімін әлсіретеді; мемлекетке ауқымды экономикалық және моральдық зиян келтіреді; әлеуметтік-экономикалық дамуды тежейді, инвестициялық тартымдылықты төмендетеді және адал бәсекелестікке кедергі келтіреді.
Іс-қимылдың стратегиялық бағыттары
Қазақстан Республикасының сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатына сәйкес жұмыс келесі негізгі бағыттар бойынша жүргізіледі: Мемлекеттік аппараттағы профилактика: Мемлекеттік қызмет саласындағы сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою және сыбайлас жемқорлық экономикалық тұрғыдан тиімсіз болатын еңбек жағдайларын жасау. Қоғамдық бақылау: Қоғамдық бақылау институттарын кеңінен енгізу және азаматтық қоғамды (ҮЕҰ, жергілікті өзін-өзі басқару органдарын) дамыту. Бизнесті қорғау: Квазимемлекеттік және жеке секторларда сыбайлас жемқорлықтың алдын алу және жолын кесу. Сот және құқық қорғау жүйелерінің тазалығы: Соттар мен құқық тәртібі органдарындағы тәуекелдерді мониторингтеу және барынша азайту. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениет: Халықтың құқықтық сауаттылығын арттыру, азаматтық оқытуды жүргізу және адалдық қағидаттарын қолдау. Халықаралық ынтымақтастық: Халықаралық ұйымдармен өзара іс-қимыл жасау және озық тәжірибе алмасу.
Азаматтық қоғам мен БАҚ-тың рөлі
Сыбайлас жемқорлықпен тиімді күрес азаматтардың өздерінің қатысуынсыз мүмкін емес. Нақты нәтижелерге қол жеткізу үшін келесі шаралар іске асырылуда: БАҚ-пен серіктестік: Тәуелсіз журналистік зерттеулерді, қоғамдық бақылау бағдарламаларын қолдау және ресми ақпаратқа еркін қол жеткізуді қамтамасыз ету. Халықты белсендіру: Азаматтардың енжарлығын еңсеру және қоғамда сыбайлас жемқорлықты мәселелерді шешудің үйреншікті әдісі ретінде қабылдауды жою. Әлеуметтік серіктестік: Нормативтік құқықтық актілерді сараптау және заңдардың сыбайлас жемқорлық сипатын төмендету үшін ҮЕҰ мен мемлекеттік органдар арасындағы өзара іс-қимылды заңнамалық түрде бекіту.
Біздің мақсатымыз — Қазақстан Республикасының әрбір азаматының мүддесі үшін ашық, есеп беретін және тиімді мемлекеттік басқару жүйесін құру.