Төтенше жағдайлардың алдын алу — бұл адамдардың өмірі мен денсаулығына, сондай-ақ қоршаған орта мен экономикаға қауіп төндіретін төтенше жағдайлардың (ТЖ) алдын алу мақсатында жүргізілетін шаралар кешені. Бұл шаралар табиғи, техногендік және биологиялық сипаттағы ТЖ-лардың пайда болуына жол бермеуге немесе олардың салдарын барынша азайтуға бағытталған.
Төтенше жағдайлардың алдын алу бойынша негізгі профилактикалық шаралар:
1. Құқықтық және ұйымдастырушылық шаралар
• ТЖ саласындағы заңнамаларды сақтау
• Азаматтық қорғаныс жүйесін жетілдіру
• Жоспарлар жасау (эвакуация, әрекет ету және т.б.)
2. Инженерлік-техникалық шаралар
• Қауіпті аймақтарда арнайы қорғаныс құрылғыларын орнату (мысалы, селден қорғайтын бөгеттер, өртке қарсы жүйелер)
• Ғимараттарды сейсмикалық тұрақтылыққа бейімдеу
• Техногендік апаттардың алдын алу үшін өндірістік қауіпсіздікті сақтау
3. Ақпараттық-ағартушылық жұмыс
• Халықты ТЖ-ға дайындыққа үйрету (мектептерде, жұмыс орындарында оқу-жаттығулар өткізу)
• БАҚ арқылы ТЖ қаупі туралы уақтылы ақпарат тарату
• ТЖ кезіндегі әрекеттер жөнінде жадынамалар тарату
4. Медициналық-санитарлық шаралар
• Эпидемия мен пандемиялардың алдын алу (вакцинация, санитарлық бақылау)
• Алғашқы көмек көрсетуге үйрету
5. Экологиялық шаралар
• Ормандарды сақтау және заңсыз кесуді болдырмау
• Қоршаған ортаны ластауға жол бермеу
• Қауіпті өндіріс қалдықтарын дұрыс жою
6. Техникалық бақылау және мониторинг
• Табиғи апаттарды (жер сілкінісі, су тасқыны, дауыл, өрт және т.б.) ерте анықтау жүйелерін дамыту
• Қауіпті өндіріс нысандарына тұрақты тексеріс жүргізу