Адал қоғам – жарқын болашақ кепілі
Сыбайлас жемқорлық – кез келген қоғамның дамуына кері әсер ететін, мемлекеттің өркендеуіне тұсау болатын қауіпті кесел. Ол елдің экономикалық өсімін баяулатып қана қоймай, халықтың билікке деген сенімін әлсіретеді, заң үстемдігі мен әділдік қағидаттарына нұқсан келтіреді. Сондықтан жемқорлықпен күрес – мемлекеттік саясаттың маңызды бағыты ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ міндеті мен азаматтық жауапкершілігі.
Қай заманда болмасын әділдік пен адалдық ұлттың рухани тірегі саналған. Қазақ халқы ежелден ар-ожданды жоғары қойып, туралықты ту еткен. «Тура биде туған жоқ, туғанды биде иман жоқ» деген қанатты сөз халқымыздың әділетті бәрінен биік қойғанын аңғартады. Ұлттың ұлы тұлғалары да адалдықты адам бойындағы ең асыл қасиет деп бағалаған. Себебі тазалық пен әділдік бар жерде ғана қоғамда тұрақтылық пен сенім орнайды.
Бүгінде елімізде сыбайлас жемқорлықтың алдын алу бағытында жүйелі жұмыстар жүзеге асырылып келеді. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Әділетті Қазақстан құру жолында заң мен тәртіп қағидатын басты басымдық ретінде айқындап отыр. Бұл бағыттағы бастамалар мемлекеттік басқару жүйесінің ашықтығын қамтамасыз етуге, халық сенімін арттыруға және қоғамда адалдық мәдениетін қалыптастыруға негізделген.
Қазіргі таңда мемлекеттік қызмет көрсету жүйесінде цифрландыру үдерісі қарқынды дамып келеді. Электронды қызметтердің көбеюі адам факторын азайтып, ашықтықты қамтамасыз етуге мүмкіндік беруде. Халыққа қызмет көрсету саласындағы айқындық – жемқорлық тәуекелдерін төмендетудің тиімді жолдарының бірі. Сонымен қатар мемлекеттік органдардың халықпен байланысын күшейту, кері байланысты дамыту, қоғамдық бақылау тетіктерін жетілдіру де маңызды рөл атқарады.
Дегенмен сыбайлас жемқорлықпен күрес тек заң талаптарын күшейтумен немесе жауапкершілікті арттырумен шектелмеуі тиіс. Бұл ең алдымен сана мен тәрбие мәселесі. Адам бойында адалдық қағидаты қалыптаспайынша, қоғам толық тазара қоймайды. Сондықтан әр азаматтың бойында заңға құрмет, әділдікке деген сенім және қоғам алдындағы жауапкершілік сезімі болуы қажет.
Жемқорлық – ел экономикасына да елеулі зиян келтіретін фактор. Ол инвестициялық ахуалға кері әсер етіп, әділ бәсекелестіктің дамуына тосқауыл болады. Нәтижесінде еңбекпен жетістікке жетуді көздеген азаматтардың ынтасы төмендейді. Ал әділдік әлсіреген қоғамда даму қарқыны да баяулайды. Сондықтан жемқорлықпен күрес – экономиканы нығайтудың, халықтың әл-ауқатын арттырудың маңызды алғышарты.
Қоғамда сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениет қалыптастыруда отбасының орны ерекше. Тәрбие – әрбір адамның өмірлік ұстанымын айқындайтын негізгі фактор. Бала отбасында қандай тәрбие көрсе, болашақта сол құндылықтарды өмірлік қағидасына айналдырады. Сондықтан ата-аналар балаларына адалдықтың, еңбексүйгіштіктің, әділдіктің маңызын түсіндіруі қажет. «Адал еңбек – ардың ісі» деген ұғым ұрпақ санасында берік орнығуы тиіс.
Жастар тәрбиесі – мемлекет болашағының кепілі. Бүгінгі жас буын ертең ел тізгінін ұстайтын азаматтар болғандықтан, олардың бойында жоғары адамгершілік қасиеттер қалыптастыру аса маңызды. Білім беру ұйымдарында құқықтық сауаттылықты арттыру, парасаттылық мәдениетін насихаттау, адалдық қағидаттарын кеңінен дәріптеу – уақыт талабынан туындаған міндеттердің бірі. Өйткені жемқорлыққа қарсы иммунитет ең алдымен жас ұрпақтың санасында қалыптасуы керек.
Қазақ халқы қашанда «адалдық», «обал», «сауап», «ұят» секілді ұғымдарды ерекше қастерлеген. Бұл – ұлттың рухани дүниесінің тереңдігін көрсететін қасиеттер. Қоғамдағы әділетсіздікке бейжай қарамау, заң талаптарын құрметтеу, өзгенің еңбегіне қиянат жасамау – әр азаматтың парызы. Осындай құндылықтар ұрпақ тәрбиесінің негізіне айналғанда ғана қоғамда тазалық орнығады.
Мемлекеттік қызмет – халық сеніміне негізделген жауапты сала. Сондықтан мемлекеттік қызметшілер үшін кәсібилікпен қатар адалдық, ашықтық және әділдік қағидаттарын сақтау аса маңызды. Елге қызмет ету – үлкен жауапкершілік пен сенімді талап ететін қасиетті міндет. Халықтың мұң-мұқтажына бейжай қарамай, заң аясында сапалы қызмет көрсету – мемлекеттік аппарат жұмысының басты өлшемі болуы тиіс.
Қоғамда жемқорлыққа қарсы көзқарас қалыптастыруда бұқаралық ақпарат құралдарының да рөлі зор. Ақпарат құралдары халықтың құқықтық сауатын арттырып, қоғамда әділдік пен адалдық идеясын кеңінен насихаттауға үлес қосады. Ашық пікір алаңдарының қалыптасуы, қоғамдық бақылаудың күшеюі – қоғамның серпінді дамуына ықпал ететін маңызды факторлардың бірі.
Сыбайлас жемқорлықпен күрес тек бір мекеменің немесе арнайы органдардың міндеті емес. Бұл – бүкіл қоғам болып атсалысатын маңызды жұмыс. Әрбір азамат заң бұзушылыққа төзбеушілік танытып, қоғамдағы әділетсіздікке қарсы тұра білуі керек. Өйткені тазалық пен тәртіп әр адамның өзінен басталады.
Адалдық – ұлттың рухани өзегі. Адал еңбекпен келген табыстың ғана берекесі болады. Заң үстемдік құрған, әділдік салтанат құрған елдің болашағы да жарқын болмақ. Сондықтан қоғам болып жемқорлыққа қарсы мәдениетті нығайтып, әділдік қағидатын берік ұстануымыз қажет.
Бүгінгі міндет – келешек ұрпаққа таза қоғам, әділ орта және жарқын болашақ қалдыру. Ол үшін әрқайсымыз өз ісімізге жауапкершілікпен қарап, адалдықты өмірлік ұстанымға айналдыруымыз қажет. Сонда ғана мемлекетіміздің іргесі берік, болашағы баянды болмақ.
Ерлан Қыдыралыұлы,
Жамбыл ауданының әкімі