Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары Жамбыл облысында сайлауды ұйымдастыру және өткізу барысымен танысты
2026 жылғы 10 тамыз күні Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары Ерман Мұхтар Тілдәбекұлы Жамбыл облысына жұмыс сапары барысында өңірдегі сайлауға дайындық барысымен танысып, аумақтық және учаскелік сайлау комиссияларының жұмысын зерделеді.
Жұмыс сапарының негізгі мақсаты – 2026 жылғы 23 тамызға тағайындалған Қазақстан Республикасы Құрылтайы депутаттарының сайлауын ұйымдастыру және өткізуге өңірдің дайындығын бағалау, сайлау комиссияларының жұмысын, сондай-ақ, сайлау процесіне қатысушылардың даярлық деңгейін және сайлау учаскелерінің әзірлігін жергілікті жерде зерделеу.
Сапар барысында сайлау процесінің негізгі бағыттары – учаскелік сайлау комиссияларының қызметін ұйымдастыру, комиссия мүшелерін оқыту, сайлау учаскелерінің материалдық-техникалық дайындығы, жаңадан құрылған сайлау учаскелерінің жұмысы, цифрлық технологияларды пайдалану және мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл мәселелері қамтылды.
Сайлау учаскелерінің дайындығы зерделенді
Жұмыс сапары Тараз қаласының білім бөлімінің Керімбай атындағы №12 мектеп-гимназиясы ғимаратында орналасқан №58 сайлау учаскесінің жұмысымен танысудан басталды.
Мұхтар Ерман учаскелік сайлау комиссиясының жұмысын ұйымдастыру барысын қарап, сайлау учаскесінің алдағы сайлауға дайындығына назар аударды.
№58 учаскелік сайлау комиссиясының төрағасы Киял Абитова сайлау учаскесінің сайлауға дайындығы, комиссия мүшелерінің дайындығы және учаскеде сайлау процесін тиісті деңгейде ұйымдастыруға бағытталған жұмыстар туралы баяндады.
Сонымен қатар, учаскеде дауыс берушілер үшін қажетті жағдайларды қамтамасыз ету, сайлау рәсімдерін қолданыстағы заңнама талаптарына сәйкес өткізу және комиссия мүшелерінің өз міндеттерін сапалы орындауға әзірлігі жөнінде ақпарат берілді.
Сапар барысында, сайлау учаскесінде дауыс берушілер үшін қолайлы жағдай жасау, сайлау рәсімдерін сапалы ұйымдастыру, комиссия мүшелерінің өз міндеттерін білуі және сайлау заңнамасының талаптарын сақтау мәселелерінің маңыздылығы атап өтілді.
Өңір басшылығымен сайлауға дайындық мәселелері талқыланды
Орталық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары Жамбыл облысының әкімі Ербол Қарашөкеевтің қабылдауында болып, кездесу барысында өңірдегі сайлау науқанына дайындықтың негізгі бағыттары талқыланды.
Атап айтқанда, сайлау комиссиялары мен жергілікті атқарушы органдардың өзара іс-қимылы, сайлау учаскелерінің үздіксіз жұмыс істеуіне қажетті жағдайларды қамтамасыз ету және сайлау процесін ұйымдастыру кезінде заңнама талаптарын мүлтіксіз сақтау мәселелеріне назар аударылды.
Кездесу барысында сайлауды ұйымдастыруға жауапты барлық тараптардың үйлесімді жұмысы сайлау процесінің сапалы әрі тиімді өтуінің маңызды шарты екені атап өтілді.
Мемлекеттік органдар өкілдерімен кеңес өткізілді
Жұмыс сапары аясында 2026 жылғы 23 тамызға тағайындалған ҚР Құрылтайы депутаттарының сайлауын ұйымдастыру және өткізу мәселелері бойынша уәкілетті мемлекеттік органдардың өкілдерімен кеңес өтті.
Кеңеске құқық қорғау, жергілікті атқарушы органдардың және басқа да мүдделі мемлекеттік органдардың өкілдері қатысты.
Кеңесте сайлау процесін ұйымдастырудың өзекті мәселелері қаралып, мемлекеттік органдар мен сайлау комиссияларының өзара іс-қимылын қамтамасыз ету мәселесіне мән берілді.
Кеңесте Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы Серғали Айдапкелов өңірдегі сайлау науқанына дайындық жұмыстары туралы баяндады.
Оның айтуынша, облыста 2026 жылғы 23 тамызға тағайындалған Құрылтай депутаттарын сайлауды әзірлеу және өткізу жұмыстары сайлау заңнамасының талаптарына және күнтізбелік жоспарға сәйкес жүргізілуде.
С. Айдапкелов сайлау инфрақұрылымының дайындығына тоқталып, алдағы сайлауды өткізуге облыс бойынша 532 сайлау комиссиясы жұмылдырылғанын атап өтті. Оның ішінде 12 аумақтық және 520 учаскелік сайлау комиссиясы. Учаскелік комиссиялардың 499-ы ашық, 21-і жабық учаске ретінде жұмыс істейді. Комиссия құрамдарында барлығы 3702 комиссия мүшесі бар. Олардың 92,4 пайызының сайлау жүйесінде тәжірибесі бар. Бүгінде комиссия құрамдарында бос орындар жоқ.
Сайлау науқанын ақпараттық сүйемелдеу жұмыстары да бекітілген күнтізбелік және медиа-жоспарларға сәйкес жүзеге асырылуда. Өңірде сайлау учаскелерінің шекаралары, комиссиялардың орналасқан жерлері, үгіт жүргізуге арналған орындар мен саяси партиялардың сайлаушылармен кездесулерінің кестелері туралы ақпараттар бұқаралық ақпарат құралдарында, аумақтық сайлау комиссиялары мен жергілікті атқарушы органдардың ресми интернет-ресурстарында жарияланған.
Сайлаушыларды ақпараттандыру мақсатында ақпараттық-күнтізбелік баннер әзірленіп, халық көп шоғырланатын орындар мен елдімекендердің ірі көшелеріне орналастырылған.
Сайлаушылар тізімдеріне қатысты жұмыстар да белгіленген мерзімге сәйкес жүргізілуде. 2 тамыздан бастап учаскелік сайлау комиссиялары жергілікті атқарушы органдардан сайлаушылар тізімдерін қабылдап алған. 7 тамыздан бастап азаматтарға өздері туралы деректермен танысу және сайлауға шақыру қағаздарын алу мүмкіндігі берілді. Бұл жұмыстар 12 тамызға дейін аяқталады деп жоспарланған.
Бұдан бөлек, 7 тамыздан бастап сайлаушыларға есептен шығару куәліктері беріле бастады.
Сондай-ақ, азаматтардың уақытша болатын орындарында құрылған сайлау учаскелерінде дауыс берудің өзге уақытын белгілеу мәселесі де реттелген. Мұндай учаскелердің тізбесі аумақтық сайлау комиссияларының шешімдерімен бекітіліп, сайлаушылардың назарына жеткізілген. Оның ішінде Тараз қаласында – 18, Жуалы ауданында – 2 және Қордай ауданында – 1 учаске бар.
Сайлау күні учаскелерде «электрондық үкімет» порталы арқылы онлайн-сервистерді іске қосу жоспарлануда. Облыс бойынша тексеру сервисі 328, тіркеу сервисі 15 сайлау учаскесінде қолжетімді болады. Бұл жұмыстарды ұйымдастыру үшін әрбір учаскелік сайлау комиссиясынан екі комиссия мүшесінен бекітіліп, алдағы күндері оларды арнайы оқыту жүргізіледі.
С. Айдапкелов материалдық-техникалық қамтамасыз ету мәселесіне де тоқталды. Оның мәліметінше, облыстағы барлық 520 сайлау учаскесі талапқа сай жабдықталған. Оның ішінде, мүгедектігі бар азаматтардың сайлау учаскелеріне және дауыс беру кабиналарына кедергісіз кіруі мен дауыс беруіне қажетті жағдайлар қамтамасыз етілген.
Аумақтық сайлау комиссиялары учаскелік комиссияларды қажетті заңнамалық және ақпараттық-әдістемелік материалдармен, журналдармен, брайль қарпімен дайындалған трафареттермен, кеңсе және басқа да қажетті құралдармен қамтамасыз еткен.
Сайлау комиссияларының мүшелерін оқыту жұмыстары Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының бекіткен оқу-жоспарына сәйкес екі кезеңде жүргізілуде. Бірінші кезеңде аумақтық сайлау комиссияларының толық құрамы және учаскелік комиссиялардың басшылық құрамы оқытылса, екінші кезеңде учаскелік комиссиялардың қатардағы мүшелерін оқыту жұмыстары жалғасуда.
Бұдан бөлек, сайлау процесіне қатысатын жергілікті атқарушы және құқық қорғау органдарының, саяси партиялар мен үкіметтік емес ұйымдардың, бұқаралық ақпарат құралдарының, сондай-ақ мүгедектігі бар азаматтардың құқықтарын қорғайтын қоғамдық бірлестіктердің өкілдерін оқыту жұмыстары ұйымдастырылған.
Кеңесте сайлауды байқау институтының жұмысы да назардан тыс қалмады. Бүгінде, Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясында сайлауды байқау жөніндегі бес өңірлік қоғамдық бірлестік аккредиттелген.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы аккредиттеген халықаралық ұйымдардың, оның ішінде ЕҚЫҰ миссиясының ұзақ мерзімді байқаушылары өңірге келіп, 20 және 30 шілдеде Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясының қабылдауында болған. Сайлау қарсаңында қысқа мерзімді шетелдік байқаушылардың да өңірге келуі күтілуде.
Сөз соңында Серғали Айдапкелов Жамбыл облысында Құрылтай депутаттарын сайлауды өткізуге дайындық жұмыстары белгіленген талаптар мен мерзімдерге сәйкес жүйелі түрде жүргізіліп жатқанын атап өтті.
Сонымен қатар, кеңесте сайлау учаскелерінде қауіпсіздік талаптарын сақтау, сайлау процесінің үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету, ұйымдастырушылық мәселелердің алдын-ала шешілуі және сайлау науқаны барысында туындауы мүмкін жағдайларға дайын болу мәселелері талқыланды.
М. Ерман сайлау процесінің барлық кезеңінде заңдылықты, ашықтықты және ұйымдастырушылық тәртіпті қамтамасыз етудің маңыздылығын атап өтті.
Сайлау комиссияларын оқытудағы цифрлық технологиялар
Жұмыс сапарының маңызды бағыттарының бірі – сайлау комиссиялары мүшелерін оқыту және олардың практикалық даярлығын жетілдіру болды.
Осы мақсатта ОСК төрағасының орынбасары Жамбыл политехникалық жоғары колледжі ғимаратында орналасқан IT алаңында болып, облыстық аумақтық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары Талгат Жамалов пен Тараз қалалық аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы Уалихан Байдуанов IT алаңының мүмкіндіктерін таныстырды.
Жамбыл политехникалық жоғары колледжінде заманауи цифрлық жабдықтар көрсетіліп, оларды сайлау комиссиялары мүшелерін оқыту процесінде пайдалану мүмкіндіктері таныстырылды.
IT алаңының жұмысы комиссия мүшелерінің практикалық дағдыларын жетілдіруге, оқыту процесін заманауи технологиялармен қамтамасыз етуге және сайлау процесіне қатысушылардың цифрлық технологияларға қабілеттерін арттыруға бағытталған.
Сапар барысында комиссия мүшелерін оқыту кезінде ақпараттық технологияларды тиімді пайдалану, практикалық сабақтардың сапасын арттыру және сайлау процесінің түрлі кезеңдерін модельдеу мүмкіндіктері қаралды.
Тараз қаласының учаскелік сайлау комиссияларына арналған оқыту семинарына қатысты
М. Ерман сапар бағдарламасы шеңберінде Тараз қаласының учаскелік сайлау комиссиялары мен сайлау процесінің басқа да қатысушыларына арналған оқыту-семинарына қатысты.
Оқыту барысында сайлау комиссиялары мүшелерінің практикалық даярлығын арттыру, сайлау рәсімдерін заңнама талаптарына сәйкес орындау, сайлау құжаттарымен жұмыс істеу және дауыс беру күні туындауы мүмкін жағдайларға дайын болу мәселелері қамтылды.
Мұхтар Тілдәбекұлы сайлау комиссиялары мүшелерінің кәсіби дайындығы сайлауды сапалы ұйымдастырудың маңызды құрамдас бөлігі екенін және учаскелік сайлау комиссиялары деңгейінде жүргізілетін оқыту жұмыстары комиссия мүшелерінің жауапкершілігін арттырып қана қоймай, сайлаушылардың конституциялық құқықтарын іске асыру үшін қажетті жағдайларды қамтамасыз етуге мүмкіндік беретінін атап өтті.
Жаңадан құрылған сайлау учаскесінің жұмысымен танысты
М. Ерман жұмыс сапары барысында Тараз қаласы Жібек жолы ауданы «Бәйтерек» шағын ауданында орналасқан жаңадан құрылған №525 сайлау учаскесінің жұмысымен де танысты.
Аталған сайлау учаскесінде мүгедектігі бар азаматтардың сайлау құқықтарын кедергісіз жүзеге асыруына арналған арнайы модульдік учаске ұйымдастырылған. Бұл жұмысты облыстық сайлау комиссиясының хатшысы Абылхайыр Боранбаев пен Тараз қалалық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары Арын Аскарбеков таныстырды.
Аталған учаскенің негізгі ерекшелігі – ерекше қажеттіліктері бар азаматтарға сайлау процесіне өз бетінше және барынша ыңғайлы қатысуына мүмкіндік беретін заманауи технологиялық шешімдердің қарастырылуы.
Атап айтқанда, модульдік учаскеге жақындаған кезде арнайы қозғалысты сезгіш құрылғы іске қосылып, азаматтарға сайлауға қатысты қажетті ақпаратты аудио форматта жеткізетін ақпараттық аудиороликтер автоматты түрде ойнатылады. Бұл - әсіресе көру қабілеті бұзылған азаматтарға сайлау учаскесінің қызметі, дауыс беру тәртібі және қажетті әрекеттер туралы ақпаратты өзіне ыңғайлы форматта алуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, учаске ішінде сенсорлық экранмен жабдықталған теледидарлар орнатылған. Олардың көмегімен сайлауға қатысты ақпаратты визуалды форматта алуға болады. Бұдан бөлек, сурдоаударма қызметіне тікелей қосылу мүмкіндігі қарастырылған. Яғни есту қабілеті бұзылған азаматтар қажет болған жағдайда сурдоаудармашымен қашықтан байланысып, сайлау процесіне қатысты ақпарат пен түсіндірмелерді ымдау тілі арқылы ала алады.
Осылайша, №525 сайлау учаскесіндегі модульдік шешімдер мүгедектігі бар азаматтардың сайлау процесіне қатысуына қолайлы әрі қолжетімді орта қалыптастыруға бағытталған. Бұл – сайлау учаскелерінің қолжетімділігін арттырумен қатар, әр азаматтың сайлау құқығын тең жағдайда жүзеге асыруына мүмкіндік беретін маңызды қадам.
Учаскелік сайлау комиссиясының төрағасы Фарида Шортанбекова жаңадан құрылған учаскенің жұмысын ұйымдастыру, комиссия мүшелерінің даярлығы және сайлау процесін өткізуге дайындық барысы туралы баяндады.
Жаңа сайлау учаскесінің жұмысын алдын-ала зерделеу оның сайлау күніне дейін толыққанды әзірлігін қамтамасыз етуге, ұйымдастырушылық мәселелерді уақытылы анықтауға және қажетті шешімдерді жедел қабылдауға мүмкіндік береді.
Іс-сапар қорытындысы бойынша, М. Ерман сайлау комиссияларының кәсіби даярлығын одан әрі арттыру, сайлау учаскелерінің дайындығын қамтамасыз ету және мемлекеттік органдар мен сайлау комиссияларының өзара іс-қимылын күшейту қажеттігін, сонымен қатар, сайлауды ұйымдастырудың барлық кезеңінде заң талаптарын сақтау, сайлаушылардың құқықтарын қамтамасыз ету және сайлау процесінің ашықтығын қамтамасыз ету негізгі басымдықтардың бірі екенін атап өтті.
Сонымен қатар, Орталық сайлау комиссиясы тарапынан сайлау комиссияларының қызметін жетілдіруге, олардың кәсіби даярлығын арттыруға және сайлау процесін ұйымдастырудың тиімділігін қамтамасыз етуге бағытталған жұмыстар жалғаса беретінін жеткізді.
Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясы
Жамбыл облысында сайлау комиссиялары мүшелеріне арналған
ауқымды оқыту семинары өтті
2026 жылғы 4–12 тамыз күндері аралығында Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясының ұйымдастыруымен Тараз қаласы мен облыстың барлық аудандарында аумақтық және учаскелік сайлау комиссиялары мүшелеріне арналған біліктілікті арттыруға бағытталған оқу семинарлары өткізілді.
Оқыту-семинарларына Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясының мүшелері, қалалық/аудандық аумақтық және учаскелік сайлау комиссияларының мүшелері, қала/аудан әкімдерінің орынбасарлары, қалалық/аудандық прокуратура өкілі, қалалық/аудандық полиция бөлімі басшысының орынбасары, қала/аудан әкімдігінің бөлімшелерінің басшылары, аумақтық сайлау комиссиялары жанынан құрылған жас сайлаушылар клубтарының мүшелері, комиссия мүшелеріне қаралған резервтік құрам және бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатысты.
Оқыту бағдарламасы Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының бекітілген оқу жоспарына сәйкес ұйымдастырылып, сайлау комиссиялары мүшелерінің кәсіби құзыреттерін жетілдіруге, сайлау заңнамасын тәжірибеде тиімді қолдануға және электоралдық процесті ұйымдастырудың заманауи тәсілдерін меңгеруге арналды.
Қазіргі таңда сайлау жүйесінің ашықтығы мен заңдылығын қамтамасыз ету – мемлекеттің демократиялық дамуындағы маңызды міндеттердің бірі. Бұл бағыттағы жұмыстың сапасы ең алдымен сайлау комиссиялары мүшелерінің кәсіби даярлығына байланысты. Сондықтан олардың құқықтық сауаттылығын арттыру, заңнамадағы өзгерістерді меңгеруі және практикалық деңгейлерін жетілдіру – жүйелі түрде жүзеге асырылып келе жатқан маңызды жұмыстардың бірі.
Осы мақсатта ұйымдастырылған оқыту курсы Жамбыл облысының барлық аудандары мен Тараз қаласын қамтып, өз өкілеттіктерін тұрақты кәсіби негізде жүзеге асыратын аумақтық және учаскелік сайлау комиссиялары мүшелерінің қатысуымен өтті. Оқу семинарының бағдарламасы теориялық білім мен тәжірибелік сабақтарды ұштастырған кешенді форматта ұйымдастырылды.
Семинардың негізгі мақсаты – аумақтық және учаскелік сайлау комиссиялары мүшелерінің кәсіби біліктілігін арттыру, сайлау заңнамасындағы өзгерістерді түсіндіру, құқықтық нормаларды тәжірибеде тиімді қолдану және сайлау процесін ұйымдастырудың барлық кезеңдерінде бірыңғай тәжірибені қалыптастыру болды.
Оқу семинарлары барысында қатысушылар алдымен кіріспе тестілеуден өтіп, бастапқы білім деңгейлерін анықтады. Кейін оқу бағдарламасына сәйкес негізгі дәрістер тыңдалды.
Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы Серғали Айдапкелов «Сайлау заңнамасындағы өзекті өзгерістер мен жаңалықтар» тақырыбында баяндама жасап, Конституциялық заңға енгізілген өзгерістердің мазмұнын, олардың тәжірибеде қолданылу ерекшеліктерін және сайлау комиссиялары жұмысына әсерін жан-жақты түсіндірді.
Облыстық аумақтық сайлау комиссиясының хатшысы Әбілқайыр Боранбаев сайлау процесін ұйымдастырудың инфрақұрылымдық қамтамасыз етілуі, материалдық-техникалық дайындық және мүгедектігі бар азаматтардың сайлау құқықтарын қамтамасыз ету мәселелеріне ерекше тоқталды. Бұл тақырып аясында сайлау учаскелерінің қолжетімділігі, инклюзивті орта қалыптастыру және әрбір азаматтың конституциялық құқығын толық іске асыру бағытындағы жұмыстар талқыланды.
Комиссия мүшесі Мерей Амангелді сайлауалды үгіт жүргізудің құқықтық тәртібі, электоралдық кезеңдегі ақпараттық сүйемелдеу мәселелері жөнінде дәріс оқыды. Қатысушылар әлеуметтік желілердегі ақпарат тарату ерекшеліктері, үгіт жүргізудің заңды тетіктері және бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара іс-қимыл мәселелерін талқылады.
Сайлау күні байқаушылармен, кандидаттардың сенім білдірілген адамдарымен және бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдерімен жұмыс жүргізудің құқықтық және ұйымдастырушылық мәселелері жөнінде облыстық аумақтық сайлау комиссиясының мүшесі Мейржан Сембеков баяндама жасап, нақты тәжірибеде кездесетін жағдайларға негізделген мысалдар келтірді.
Комиссия мүшесі Еркін Жапаров сайлау процесінде орын алуы мүмкін құқық бұзушылықтар, олар үшін көзделген жауапкершілік және құқықтық тәуекелдердің алдын-алу мәселелерін кеңінен түсіндірді.
Сайлау науқандарын қаржыландыру жөнінде комиссия мүшесі Әсел Қадырбекова дәріс оқып, сайлау қорларын қалыптастыру, қаржылық есептілік жүргізу, заң талаптарын сақтау және қаржылық ашықтық қағидаттары туралы баяндады.
Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары Талғат Жамалов дауыс беру тәртібі, бюллетеньдермен жұмыс, дауыс санау рәсімдері және сайлау қорытындыларын анықтау мәселелеріне тоқталды. Қатысушылар нақты жағдайларға негізделген практикалық тапсырмаларды орындап, өз тәжірибелерін жетілдірді.
Семинар бағдарламасының басты ерекшелігі – дәрістердің практикалық тапсырмалармен қатар өткізілуі болды. Әрбір тақырыптан кейін қатысушылар нақты өмірде кездесуі мүмкін жағдайларды талдап, құқықтық шешім қабылдау жолдарын қарастырды.
Оқыту барысында интерактивті пікірталастар, топтық жұмыстар, практикумдар және өңірлік тәжірибе алмасу форматтары қолданылды. Бұл тәсілдер қатысушылардың белсенділігін арттырып, білімді тәжірибеде қолдануға мүмкіндік берді.
Бағдарлама аясында ұйымдастырылған «Kahoot» платформасы арқылы интеллектуалдық топтық сайыс қатысушылардың ерекше қызығушылығын тудырды. Интерактивті форматтағы бұл жарыс тыңдаушылардың оқу барысында алған білімдерін бекітіп, командалық жұмыс дағдыларын дамытуға әсер етті.
Семинар соңында барлық қатысушылар қорытынды тестілеуден өтіп, оқу барысында меңгерген білімдерін бағалады.
Сонымен қатар, ұйымдастырушылар қатысушылардан кері байланыс алып, оқу бағдарламасының тиімділігіне талдау жасады.
Оқуды сәтті аяқтаған барлық қатысушыларға белгіленген үлгідегі электрондық сертификаттар табысталды.
Сайлау комиссиялары мүшелерінің кәсіби біліктілігін жүйелі түрде арттыру – еліміздегі демократиялық институттарды нығайтудың, заң үстемдігін қамтамасыз етудің және азаматтардың сайлау құқықтарын қорғаудың маңызды кепілі.
Облыс көлемінде өткізілген бұл семинарлар құқықтық білімді жетілдірумен қатар, тәжірибені дамытуға, сайлау комиссиялары қызметінің сапасын арттыруға және барлық деңгейдегі сайлау науқандарын жоғары ұйымдастырушылық деңгейде өткізуге мүмкіндік береді.
Семинар барысында қатысушылар заңнаманы тәжірибеде қолданудың жаңа тәсілдерін меңгеріп, өңірлерде жинақталған үздік тәжірибелермен танысты. Бұл өз кезегінде комиссия мүшелерінің кәсіби жауапкершілігін арттырып, сайлау процесінің ашықтығы мен жариялылығын қамтамасыз етуге бағытталған жұмыстардың тиімділігін күшейтеді.
Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясы алдағы уақытта да сайлау комиссиялары мүшелерінің кәсіби біліктілігін арттыруға бағытталған оқыту бағдарламаларын тұрақты түрде жалғастыратын болады.
Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясы
ЖАМБЫЛ ОБЛЫСЫНДА ҚҰРЫЛТАЙ ДЕПУТАТТАРЫ САЙЛАУЫНА ДАЙЫНДЫҚ ЖҰМЫСТАРЫ ПЫСЫҚТАЛДЫ
Ағымдағы жылғы 31 шілде күні Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясының кеңейтілген кеңесінде 2026 жылғы
23 тамызға тағайындалған Қазақстан Республикасы Құрылтайы депутаттарының сайлауын ұйымдастыру және өткізу мәселелері қаралды.
Кеңеске облыстық аумақтық сайлау комиссиясының мүшелері мен аумақтық сайлау комиссияларының төрағалары қатысып, аумақтық сайлау комиссиялары төрағаларының сайлауға дайындық барысы туралы есептері тыңдалып, бірқатар нақты тапсырмалар берілді.
Кеңес барысында сайлауды әзірлеу барысында атқарылып жатқан жұмыстар сараланып, алдағы міндеттер айқындалды.
Кеңес отырысында сайлау учаскелерінің дайындығына ерекше назар аударылды. Атап айтқанда, барлық сайлау учаскелеріндегі телефон және интернет байланысының сапалы жұмыс істеуін қамтамасыз ету, сайлау күні ақпараттық жүйелердің үздіксіз жұмыс істеуіне қажетті жағдай жасау міндеттелді. Анықталған кемшіліктерді жою үшін байланыс операторларымен және жауапты мекемелермен бірлескен жұмыстар жүргізу жөнінде нақты тапсырмалар берілді.
Сонымен қатар, сайлаушыларды ақпараттандыру барысында бірқатар міндеттер белгіленді. Аумақтық сайлау комиссияларына сайлаушыларға шақыру қағаздарын тарату жұмыстары бекітілген алгоритмге сәйкес жүргізіліп, сайлаушыларға сайлау учаскесінің орналасқан жері, учаске шекараларындағы өзгерістер және дауыс беру тәртібі туралы толық ақпарат беру тапсырылып, бұл жұмыстарды тиімді ұйымдастыру мақсатында учаскелік сайлау комиссиялары мүшелерінің, волонтерлердің және полиция қызметкерлерінің өзара іс-қимылын қамтамасыз ету жүктелді.
Сайлау инфрақұрылымын жетілдіру мәселелері де назардан тыс қалмады. Жаңадан құрылған және шекарасы өзгертілген сайлау учаскелері туралы ақпаратты азаматтарға уақытылы жеткізу, сайлау учаскелеріндегі маңдайшалар мен ақпараттық тақтайшалардың талапқа сәйкестігін тексеру, қажет болған жағдайда оларды жаңарту тапсырылды.
Бұдан бөлек, сайлау комиссияларының толық құраммен жұмыс істеуін қамтамасыз ету, комиссия құрамдарындағы бос орындарды заңнама талаптарына сәйкес толықтыру, сайлау учаскелерін қажетті полиграфиялық өнімдермен және кеңсе тауарларымен қамтамасыз ету мәселелері қаралды.
Кеңес барысында мүгедектігі бар азаматтардың сайлау құқықтарын қамтамасыз етуге ерекше мән берілді. Осы бағытта құрылған жұмыс тобының қызметін жүйелі түрде ұйымдастыру, азаматтардың сайлау процесіне кедергісіз қатысуына жағдай жасау және атқарылған жұмыстарға тұрақты мониторинг жүргізу міндеттелді.
Сондай-ақ, сайлау комиссиялары мүшелерін оқыту мәселесіне де басымдық берілді. Аумақтық және учаскелік сайлау комиссиялары мүшелеріне арналған семинарларға резервте тұрған азаматтардың қатысуын қамтамасыз ету, оқу процесін сапалы ұйымдастыру, семинар өтетін орындардың техникалық дайындығын қамтамасыз ету міндеттері белгіленді.
Комиссия отырысының қорытындысы бойынша барлық жауапты тұлғаларға нақты тапсырмалар беріліп, олардың орындалу мерзімдері айқындалды.
Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясы
Шетелде дауыс беру
2026 жылғы 23 тамызда Қазақстан Республикасы Құрылтайының депутаттарын сайлау өтеді.
Шет мемлекеттердегі Қазақстан Республикасының өкілдіктері жанындағы сайлау учаскелеріндегі сайлаушылар тізімдеріне тиісті шет мемлекетте тұратын немесе ұзақ мерзімді шетелдік іссапарда жүрген және Қазақстан Республикасының жарамды паспорты бар барлық азаматтар енгізіледі.
Шет мемлекеттерге жеке шақыру бойынша, қызметтік, іскерлік және туристік сапарға келген Қазақстан Республикасының азаматтары учаскелік сайлау комиссиясына жүгінген жағдайда және оларда Қазақстан Республикасы азаматының жарамды паспорты болған кезде сайлаушылар тізімдеріне енгізіледі.
Егер тізімге енгізілген сайлаушылардың бәрі дауыс беріп болса, дауыс беру кез келген уақытта аяқталды деп жариялануы мүмкін.
Қазақстан Республикасының шет мемлекеттердегі өкілдіктері жанындағы сайлау учаскелерінің тізімі Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің және Орталық сайлау комиссиясының интернет-ресурстарында қолжетімді.
Жаңару үшін дауыс бер!
Қазақстан Республикасының
Орталық сайлау комиссиясы
Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясында
саяси партиялардың басшыларымен және БАҚ өкілдерімен
семинар-кеңес өтті
Ағымдағы жылғы 24 шілдеде 2026 жылғы 23 тамызға тағайындалған Қазақстан Республикасы Құрылтайының депутаттарын сайлау науқаны аясында Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясы саяси партиялардың өкілдерімен және БАҚ өкілдерімен семинар-кеңес өткізді.
Кеңеске Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясының мүшелері, Жамбыл облысы әкімдігінің ақпарат және қоғамдық даму басқармасының басшысы Жанболат Нұрмолдаұлы, «Әділет» партиясы
Жамбыл облыстық филиалы төрағасының орынбасары Дауыл Бейсенқұлов, «Ауыл» партиясы Жамбыл облысы бойынша өңірлік штабының басшысы Асхат Олжабай, «Қазақстанның «Байтақ» жасылдар партиясы» ҚБ Жамбыл облыстық филиалының атқарушы хатшысы Ихтияр Мурзахметов, Жалпыұлттық социал-демократиялық партиясының Жамбыл облыстық филиалының төрағасы Ержан Дәуренбеков, Қазақстанның «Ақ жол» демократиялық партиясы Жамбыл облыстық филиалы төрағасының міндетін атқарушы Дәурен Ахметжаев, «Қазақстан халық партиясының» Жамбыл облыстық филиалының төрағасы Рахман Аккозиев, «Respublica» партиясы» Жамбыл облыстық филиалының төрағасы Айнұр Келимбетова және БАҚ өкілдері қатысты.
Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы Серғали Айдапкелов семинар-кеңесті ашып, қатысушыларды күн тәртібіндегі мәселелермен таныстырды.
Семинар-кеңестің күн тәртібіне келесі мәселелер ұсынылды:
Күн тәртібіндегі бірінші мәселе бойынша, облыстық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары Талғат Жамалов сөз алып, қазіргі сайлау науқаны кезіндегі сайлау алдындағы үгітке қатысты заңнамадағы жаңа нормалар туралы баяндады.
Атап айтқанда, енгізілген жаңалықтардың бірі - дауыс беру күні толтырылған сайлау бюллетенін фото немесе бейнетүсірілім жасауға және оны таратуға тыйым салынуы.
Сондай-ақ ағымдағы сайлау науқаны үшін арнайы дайындалмаған үгіт материалдарын пайдалануға жол берілмейтіні атап өтілді.
«Дауыс беру күні толтырылған сайлау бюллетенінің фото немесе бейнетүсірілімін жүзеге асыруға, сондай-ақ оны таратуға тыйым салынады. Бұл норма саяси партияларды жария түрде қолдауды көрсетуге жол бермеуге бағытталған және еркін әрі жасырын дауыс беруді, сайлау процесіне қатысушылардың барлығы үшін тең жағдайларды, сондай-ақ сайлаушылардың еркін ерік білдіруін қамтамасыз етуге арналған.
Сонымен қатар, шарттық негізде үгіт материалдарын орналастыру туралы талап өздерінің интернет-ресурстары мен онлайн-платформалардағы аккаунттарын пайдаланатын саяси партиялар мен кандидаттарға қолданылмайды. Бұдан бөлек, үгіт материалдарына қойылатын қосымша талаптар енгізілді.
Атап айтқанда, бұрыннан қолданыста болған Қазақстан Республикасының аумағынан тыс жерде үгіт материалдарын дайындауға және жасырын үгіт материалдарын таратуға тыйым салумен қатар, енді ағымдағы сайлау науқаны үшін дайындалмаған үгіт материалдарын пайдалануға да тыйым салынды», - деп атап өтті Талғат Жамалов.
Сондай-ақ, сайлау науқанын объективті түрде ақпараттандырудың маңыздылығына тоқталды. Ол кандидаттың немесе саяси партияның ар-намысына, қадір-қасиетіне және іскерлік беделіне нұқсан келтіретін үгіт материалдарын жариялаудан бас тартуға, бірдей көлемде теріске шығару хабарлары мен материалдарын тегін жариялау мүмкіндігін ұсынуға шақырды.
Талғат Жамалов «Сайлауалды үгіт жұмыстары 4 негізгі бағыттан құралады. Олар:
1) бұқаралық ақпарат құралдары арқылы;
2) сайлау алдындағы жария iс-шараларды (сайлау алдындағы жиналыстарды және сайлаушылармен кездесулердi, сайлау алдындағы жария пікір таластар мен пiкiр алысуларды, митингiлердi, шерулердi, демонстрацияларды және заңнамада белгiленген тәртiппен және осы Конституциялық заңда тыйым салынбаған өзге де сайлау алдындағы іс-шараларды), сондай-ақ кандидаттардың және олардың сенiм бiлдiрген адамдарының сайлаушылармен жеке кездесулерін өткiзу жолымен;
3) баспа, дыбыс-бейне және өзге де үгiт материалдарын шығару және (немесе) тарату жолымен;
4) онлайн-платформалар арқылы жүзеге асырылады.
Соның ішінде, слайдта көріп отырғандарыңыздай, пикет, митинг, шерулер мен бейбіт жиналыстарды өткізу үшін «Қазақстан Республикасында бейбіт жиналыстарды ұйымдастыру және өткізу тәртібі туралы» Қазақстан Республикасының Заңымен реттеледі екен.
Ал, осы үгіт шараларын өткізуге барынша қолайлы жағдайлар жасау міндеті жергілікті атқарушы органдарға жүктелгнен.
Яғни, үй-жайлар беру, олардың барлық партияларға тең мүмкіндікте берілуі қаралған.
Сонымен қатар, осы үй-жайларды БАҚ-та жариялау шарты көзделген.
Алайда, партиялар тарапынан үгіт жүргізу барысында ескеретін бір шарт бар, «Сайлау жарияланған (тағайындалған) кезден бастап партиялық тізімдерін ұсынған саяси партияларға, сондай-ақ олардың атынан немесе оларды қолдап кез келген жеке және заңды тұлғалардың ойын-сауық және спорттық іс-шараларды ұйымдастыруды қоспағанда, қайырымдылықтарды жасауға тиым салынған» - деп түсіндірді.
Күн тәртібіндегі екінші мәселе бойынша, Жамбыл облысы әкімдігінің ақпарат және қоғамдық даму басқармасының басшысы Жанболат Нұрмолдаұлы да баяндама жасады. Ол басқарманың бұқаралық ақпарат құралдарының сайлау заңнамасы талаптарын сақтауын қамтамасыз ету бағытында атқарып жатқан жұмыстары және үгіт кезеңінде ақпараттық кеңістікке тұрақты мониторинг жүргізу жоспарлары туралы айтты.
Сонымен қатар, үгіт кезеңінде саяси партиялардың қызметін тең дәрежеде жариялаудың маңыздылығына, сондай-ақ азаматтардың сайлау құқықтарын кең аудиторияға түсіндіруге бағытталған ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізудің өзектілігіне тоқталды.
Семинар-кеңесті қорытындылаған Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы Серғали Айдапкелов 2026 жылғы
23 шілдедегі жағдай бойынша, Құрылтай депутаттарының мандаттарына үміткер 7 саяси партияның тізімдеріне 545 кандидат енгізілгенін, депутаттық мандаттардың жалпы саны – 145 екенін, әйелдер, жастар және мүгедектігі бар адамдардың өкілдігіне қойылатын талаптарды барлық саяси партиялар сақтағанын айтты. Жалпы партиялық тізімдер бойынша аталған санаттардың жиынтық үлесі 43,9%-ды құрайды. Оның ішінде 172 - әйелдер (31,56%), 373 - ерлер.
35 жасқа дейінгі 74 кандидат бар. Орташа жас - 45,4 жас екенін атап өтті.
Сонымен қатар, Орталық сайлау комиссиясының отырысында өткізілген жеребе тартудың қорытындысы бойынша, 2026 жылғы
23 тамызға тағайындалған Қазақстан Республикасы Құрылтайының депутаттарын сайлауда дауыс беру кезінде саяси партиялардың атаулары сайлау бюллетенінде мынадай ретпен орналасқанын айтып өтті:
Жеребе тарту қорытындылары Орталық сайлау комиссиясы мүшелерінің тиісті хаттамасымен бекітілгенін де хабарлады. Сөз соңында Серғали Айдапкелов сайлау науқанын заң талаптарына сәйкес өткізудің маңыздылығына тоқталып, барлық сайлау процесіне қатысушыларды сайлау заңнамасының талаптарын сақтауға шақырды.
Семинар барысында қатысушылар тарапынан қойылған сұрақтарға тиісті түсіндірмелер мен жауаптар берілді.
Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясы
Ағымдағы жылғы 16 шілдеде Шу ауданы әкімдігінің ғимаратында 2026 жылғы 23 тамызға тағайындалған Қазақстан Республикасы Құрылтайы депутаттарының сайлауына дайындық мәселелері бойынша штаб отырысы өтті.
Жиынға Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы Серғали Айдапкелов, Жамбыл облысы әкімі аппараты басшысының орынбасары Бекжан Кеңесбек, Шу ауданының әкімі Бақытжан Жәнібеков, құқық қорғау органдарының және жауапты мемлекеттік мекемелердің басшылары,штаб мүшелері мен ауылдық округ әкімдері қатысты.
Штаб отырысында сайлауға дайындық барысы, ақпараттандыру жұмыстарының ұйымдастырылуы, сайлау учаскелерінің дайындығы, мүгедектігі бар азаматтардың сайлау құқығын қамтамасыз ету, сондай-ақ сайлау кезеңінде қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті сақтау және сайлау учаскелеріндегі телефон, интернет, жарық мәселелері қаралды.
Күн тәртібіне сәйкес, жауапты сала басшылары өз бағыттары бойынша атқарылған жұмыстар мен алдағы міндеттер туралы баяндама жасап, сайлау науқанын заң талаптарына сәйкес ұйымдастыру жөніндегі дайындық барысы талқыланды.
Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы Серғали Айдапкелов сайлау процесінің ашықтығы, заңдылығы және әділ өтуін қамтамасыз етудің маңыздылығына тоқталып, жауапты органдардың өзара үйлесімді жұмыс істеуі қажеттігін атап өтті.
Жиын соңында аудан әкімі Бақытжан Жәнібеков жауапты мекемелерге сайлауға дайындық жұмыстарын сапалы жүргізуді, ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын күшейтуді және жүктелген міндеттердің уақытылы орындалуын қамтамасыз етуді тапсырды.
Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясы
📌2026 жылғы 23 тамызға тағайындалған Қазақстан Республикасы Құрылтайы депутаттарының сайлауына дайындық аясында ағымдағы жылғы 16 шілдеде аудан әкімдігінің мәжіліс залында сайлау заңнамасындағы өзгерістер мен толықтыруларды түсіндіруге арналған кездесу өтті.
📌Кездесуге Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы С. Айдапкелов, комиссия мүшесі Е. Жапаров, Жамбыл облысы әкімі аппараты басшысының орынбасары Б. Кеңесбек, аудан әкімі
Б.Жәнібеков, аудан әкімінің орынбасары мен аппарат басшысы, бөлім басшылары, ауылдық округ әкімдері мен мамандары, құқық қорғау және құзырлы органдардың басшылары, мәслихат төрағасы және мәслихат депутаттары, аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы, аудандық қоғамдық кеңестің төрағасы, жергілікті қауымдастықтың төрағасы, аудандық саяси партиялар филиалдары мен үкіметтік емес ұйымдардың төрағалары мен өкілдері, сайлау комиссияларының мүшелері, БАҚ өкілдері мен жас сайлаушылар клубының мүшелері және жұмысшы жастар қатысты.
📌Кездесу барысында Серғали Айдапкелов Қазақстан Республикасының Конституциясына және «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Конституциялық заңға енгізілген негізгі өзгерістерге тоқталып, жаңа сайлау жүйесінің ерекшеліктерін түсіндірді.
📌Атап айтқанда, Құрылтай депутаттарын пропорционалды жүйе бойынша партиялық тізіммен сайлау тәртібі, сайлау комиссияларының өкілеттіктері, әкімдерді тағайындау және сайлау тәртібіндегі жаңашылдықтар, сондай-ақ сайлау үдерісінің ашықтығы мен заңдылығын қамтамасыз етуге бағытталған өзгерістерге кеңінен тоқталып өтті.
📌Облыстық сайлау комиссиясының төрағасы сайлаушыларға сайлау процесін ұйымдастыруға және өткізуге қатысты заңдар мен заңнамалық актілерді түсіндіру және Құрылтай сайлауына байланысты ақпараттандыру жұмыстарын БАҚ, әлеуметтік желілер мен сайлау комиссияларының сайттары арқылы да ұйымдастырылып жатқанын жеткізді.
📌Кездесуқатысушылар заңнамалық жаңашылдықтардың практикалық маңызы жөнінде пікір алмасып, өздерін толғандырған мәселелер бойынша сауалдарын жолдады. Қойылған сұрақтардың барлығына қолданыстағы заңнама талаптарына сәйкес жан-жақты түсіндірмелер беріліп, құқықтық нормаларды қолдану тәртібі нақты түсіндірілді.
📌Кездесу соңында С. Айдапкелов жаңа заңнаманы түсіндіру және алдағы Құрылтай сайлауына қатысты халықты ақпараттандыру жұмыстары тұрақты түрде жалғасатынын атап өтті.
Жамбыл облыстық аумақтық сайлау комиссиясы
2026 жылғы 23 тамызда Қазақстан Республикасы Құрылтайының депутаттарын сайлау өтеді.
Денсаулық жағдайына, отбасының сырқат мүшесіне күтім жасау себебіне, сондай-ақ сайлау учаскелерi құрылмаған шалғайдағы және қатынасу қиын аудандарда болуына байланысты дауыс беру күні сайлау учаскесіне келе алмайтын Қазақстан Республикасының азаматтары дауыс беруге арналған үй-жайдан тыс жерде дауыс беруге құқылы.
Ол үшін сайлаушы дауыс беру күні (2026 жылғы 23 тамыз) жергілікті уақытпен сағат 12:00-ден кешіктірмей, өзінің тiркелген аумағындағы учаскелік сайлау комиссиясына барып, болатын жері бойынша дауыс беруді ұйымдастыру туралы жазбаша өтініш беруі қажет.
Дауыс беру күні учаскелік сайлау комиссиясының мүшесі берілген өтініш негізінде және жеке басын куәландыратын құжатты ұсынғаннан кейін сайлаушыға дауыс беруге арналған бюллетень береді. Дауыс беруге арналған бюллетеньді алу фактісі өтініште сайлаушының қолымен куәландырылады.
Учаскелік сайлау комиссиясының бюллетеньді берген мүшесі оған өзінің қолын қояды, сондай-ақ сайлаушының өтінішіне қол қояды. Дауыс беруді өткізу кезінде сайлаушының ерік білдіру құпиясының міндетті сақталуы қамтамасыз етіледі.
Жаңару үшін дауыс бер!
Қазақстан Республикасының
Орталық сайлау комиссиясы