2025 жылдың қорытындысы бойынша судья кадрларының жай-күйі туралы Ұлттық баяндама аясында Жоғары Сот Кеңесі судьяларды іріктеу және тағайындау жүйесін қайта іске қосудың нәтижелерін ұсынды

2025 жылдың қорытындысы бойынша судья кадрларының жай-күйі туралы Ұлттық баяндама аясында Жоғары Сот Кеңесі судьяларды іріктеу және тағайындау жүйесін қайта іске қосудың нәтижелерін ұсынды.

2025 жылы Жоғары Сот Кеңесі мамандыққа кірудің тұтас моделін қалыптастырды - іріктеудің алғашқы кезеңінен бастап лауазымға тағайындауға дейін.

Негізгі басымдық — мінсіз үміткерлерді іріктеу, рәсімдердің ашықтығы, сапасы және жеделдігі.

Конкурстық тетіктер қайта қаралды: мерзімдер 6 айдан 1,5 айға дейін қысқартылды, ал конкурстар саны үш есеге артты — жылына 2-ден 6-ға дейін. Бұл судьялар корпусын жүйелі түрде толықтыруға көшуге мүмкіндік берді.

Іріктеудің негізгі сүзгісі - біліктілік емтиханы түбегейлі жаңартылды.

• емтихан өткізу жиілігі 3 есе артты (бұрынғы 4 рет орнына 12 рет)
• өту мерзімі 1,5 жылдан 3 айға дейін қысқартылды
• психологиялық тестілеу жиілігі артты — жылына 3 реттен 6 ретке дейін
• Біліктілік комиссиясының құрамы 40%-дан астам жаңартылып, ғылыми қауымдастық өкілдері мен халықаралық сарапшылар тартылды
• комиссия жұмысы оңтайландырылды — отырыстар айына 1 реттен 4 ретке дейін көбейді
• 2018 жылдан бері алғаш рет тест тапсырмаларының базасы толық жаңартылып, құқықтың барлық негізгі салалары бойынша шамамен 1000 жаңа сұрақ әзірленді
• үміткерлердің адалдығын тексеру тетігі енгізілді

Сонымен қатар, судья лауазымына алғаш рет кіретін үміткерлерге қойылатын талаптар күшейтілді — емтиханнан үміткерлердің тек 24,5%-ы ғана сәтті өтеді.

Бір мезгілде мамандыққа кіру мүмкіндігі кеңейтілді:

заң қоғамдастығының 13 мыңнан астам өкілін қамтыған шамамен 40 семинар өткізілді. Нәтижесінде бір бос орынға бәсекелестік 12 үміткерге дейін артты.

Мемлекет басшысының тапсырмалары аясында аудандық соттар судьяларын тағайындау тәсілдері қайта қаралды.

Басымдық қолданыстағы судьяларды ішкі ауыстырудан жаңа, мамандыққа алғаш рет кіретін үміткерлерді тартуға ауыстырылды.

Нәтижесінде тағайындалғандардың ішінде қолданыстағы судьялардың үлесі 31%-дан 14%-ға дейін төмендеп, судьялар корпусының нақты жаңаруына қол жеткізілді.

Негізгі нәтижелер:

• 151 жаңа судья тағайындалды
• кадрларды толықтыру көрсеткіші 130%-дан асты
• судьялар корпусының таза өсімі қамтамасыз етілді

Жеке маңызды нәтиже — 5 жыл бойы үміткерлердің болмауына байланысты толтырылмаған 64 бос орын толық жабылды.

Осылайша, Жоғары Сот Кеңесі сапаға, объективтілікке және мықты үміткерлерді тартуға бағытталған тұрақты әрі көпдеңгейлі іріктеу жүйесін қалыптастырды.