Ботулизм және оның профилактикасы         

Ботулизм - бұл орталық жүйке жүйесінің зақымдалуымен сипатталатын, уақтылы емделмеген жағдайда өлімге әкелетін, құрамында ботулизм токсині бар және аурудың қоздырғыштары бар өнімдерді қолданумен дамитын қауіпті жұқпалы ауру.

Адамда инфекция қажетті термиялық өңдеуден өтпеген немесе оттегі жоқ жерде сақталған бактериялары бар тағамды жегенде пайда болады. Көбінесе, бұл санитарлық нормаларды сақтамай үйде дайындалған ет консервілері және ұзақ уақыт сақталатын өнімдер (тұздалған балық, шұжық, саңырауқұлақтар консервілері).

Ботулизмнің қоздырғыштары топырақта спора түрінде тіршілік етеді. Топырақпен споралар көкөністерге, жемістерге, саңырауқұлақтарға, жануарлар мен құстардың ішектеріне түседі, ал олар балшықпен балықтардың ішектеріне енеді. Ботулизм споралары бірнеше сағат бойы 100 градусқа дейін қызуға төзімді (олар 121С-та өледі), олар тұз бен сірке қышқылының жоғары концентрациясына жақсы төзеді.

Аурудың белгілері сапасыз тағамды қабылдағаннан кейін 2-24 сағат ішінде, тіпті 5-7 күн ішінде пайда болуы мүмкін, бұл температураның шамалы жоғарылауымен, құсуымен, диареямен, бас ауруымен сипатталады. Ботулизмнің ерекше көріністері - ауыздың құрғауы, бұлыңғыр көру, екі жақты көру («көз алдындағы тор», «тұман»), сөйлеу қабілетінің нашарлауы, дауыстың өзгеруі, жұтынудың бұзылуы, қимылдың қиындауы және бұлшықет әлсіздігі. Ботулизмнің алғашқы белгілері пайда болған кезде антиботулотикалық сарысуды енгізу үшін шұғыл түрде дәрігерді немесе жедел жәрдем шақыру қажет, себебі науқаста тыныс алудың тоқтап қалу қаупі бар.

Көбіне бейтаныс адамдардан үйден жасалған бұйымдарды сатып алғанда, сіз ботулизммен ауыру қаупін тудырасыз. Ботулизм токсинімен уланған үйдегі консервілер, әдетте, мүлдем жақсы көрінеді, сыртқы түрін, иісін немесе дәмін өзгертпейді, бірақ ісінген қақпақ сапасыз өнімнің белгісі болуы мүмкін.

Аурудың қоздырғышының ерекшелігі сол консервілерде токсиндер ұяларда жиналады. Сондықтан, сол консервілерді тұтынған кейбір адамдар ауырып қалуы мүмкін, ал басқалары ауырмайды. Ботулизм токсині адамның ішегіне енгеннен кейін қанға сіңіп, қайғылы жағдайға әкелуі мүмкін ауыр ауруды тудырады.

Ботулинум токсинінің тағамға жиналуы олардың сыртқы түрі мен дәмін мүлдем бұзбайды, сондықтан мұндай уланудың алдын-алу ерекше маңызды болады. Аурудың негізгі профилактикасы келесі ұсыныстардан тұрады:

- бейтаныс адамдардан көшеде және базарларда өз қолыңызбен дайындалған консервілерді, сондай-ақ «қолдан жасалған» ет және балық өнімдерін «қолыңыздан» сатып алудан сақ болыңыз;

- дүкеннен қақпағы ісінген консервілерді сатып алмаңыз;

- өнімдерді өңдеу кезінде тазалықты сақтау қажет консервілеу және бүлінген көкөністер мен жемістерді қолдануға болмайды;

- банкалар мен қақпақтар термиялық өңдеуден етуі керек;

 - үйдегі консервілерді 2-ден 6 градусқа дейінгі температурада сақтау керек;

- егер «ісінген» банкалар табылса, оларды жою керек.

Денсаулық - адамның ең жоғарғы құндылығы! Жоғарыда келтірілген ұсыныстардың сақталуы сізді осы қауіпті аурудан сақтандырады, сонымен қатар өнімдерді таңдауға және тамақ дайындауға сауатты болу денсаулыққа пайдалы және қауіпсіз болады.

 Глубокое АСЭББ жетекші маманы Жангулакова Сара Кабдышевна