Шығыс Қазақстан облысының асыл тұқымды мал шаруашылығы саласы бойынша

Шығыс Қазақстан облысының асыл тұқымды мал шаруашылығы саласында ірі қара мал бойынша да, қой шаруашылығы бойынша да оң өсу серпіні байқалады.

Асыл тұқымды тұқымдар жөніндегі республикалық палаталардың деректері бойынша 2026 жылдың басында ІҚМ асыл тұқымды мал басы 3,4% — ға ұлғайып, 43 363 басты құрады (өсім-1 443 бас). Асыл тұқымды қойлардың саны 62 074 басқа жетті, бұл өткен жылғы деңгейден 2 974 басқа немесе 5% - ға артық.

Жалпы мал басындағы асыл тұқымды ірі қара малдың үлес салмағы 12 %, Қой — 13,6% құрайды.

Асыл тұқымды мал шаруашылығының негізін қазақтың ақбас тұқымы құрайды, оның үлес салмағы ІҚМ жалпы асыл тұқымды мал басының 60% - нан асады. Ет бағыты сонымен қатар герефорд (4,4 %), абердин-ангус (3,2 %), лимузин және қалмақ (0,2%) тұқымдарымен ұсынылған.

Облыстың сүтті мал шаруашылығында жетекші орынды саны шамамен 7,3 мың бас симменталь тұқымы алады, бұл ІҚМ жалпы асыл тұқымды мал басының 16,7% -. құрайды.

Асыл тұқымды ірі қара мал басы Тарбағатай ауданында (11 353 бас), Ұлан ауданында (9 086 бас), Шемонаиха ауданында (6 142 бас), Зайсан ауданында (5 255 бас) және Глубокое ауданында (3 095 бас) шоғырланған. Аталған аудандар Облыстың ІҚМ жалпы асыл тұқымды мал басының шамамен 80 % құрайды.

Асыл тұқымды қой шаруашылығының құрылымында ет-май бағытындағы тұқымдар басым. Жіңішке жүнді және жартылай жүнді тұқымдардың саны 3 мыңнан сәл асады, бұл қойдың жалпы асыл тұқымды малының шамамен 5% құрайды.

Ауыл шаруашылығы жануарларының генетикалық әлеуетін жақсарту және өнімділік сапасын арттыру мақсатында асыл тұқымды ІҚМ импорты, сондай-ақ Қазақстан Республикасының басқа өңірлерінен асыл тұқымды мал сатып алу жүзеге асырылады.

Сонымен, 2025 жылы импортталды: Германиядан-сүт-ет бағытындағы симменталь тұқымының 31 басы; Ресей Федерациясынан-сүт бағытындағы Гольштейн тұқымының 160 басы және ет бағытындағы герефорд тұқымының 6 басы. Бұдан басқа, Қазақстан Республикасының басқа облыстарынан 666 бас асыл тұқымды ІҚМ сатып алынды, оның ішінде: абердин-Ангус тұқымы — 90 бас, әулиекөл тұқымы — 10 бас, голштина — 288 бас, қазақ ақ басы — 69 бас, симментал — 209 бас.