Ауыл шаруашылығы жануарларын жаю қағидалары бойынша ақпарат
Бақылаусыз мал жаю мәселесі біздің өңірде өзекті болып отыр және жол қозғалысы қауіпсіздігіне елеулі қатер төндіреді.
Қараусыз қалған ауыл шаруашылығы жануарлары авариялық жағдайлар туғызып, автожолдарға шығады. Бұл оқиғалардың салдарынан адамдар зардап шегеді.
Ауыл шаруашылығы жануарларының қатысуымен болған ЖКО кезінде олардың иелерін сәйкестендіру белгілерінің (тегтер, тавро) болмауына байланысты анықтау мүмкін .стігі елеулі проблема болып табылады.
Қараусыз жайылып жүрген мал – бұл мал иелерінің өз меншігіне жауапсыз жүгінуінің, ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендірудің болмауының салдары және ЖКО, ұрлықтың себебі болып табылады.
Осыған байланысты мал жаю ережелерін сақтауға байланысты мәселеге назар аудару қажет деп санаймыз.
Шығыс Қазақстан облыстық мәслихатының 2024 жылғы 13 желтоқсандағы кезекті XIX сессиясының № 19/148-VIII шешімімен Шығыс Қазақстан облысында ауыл шаруашылығы жануарларын жаю қағидаларына (бұдан әрі-қағидалар) өзгерістер енгізілді.
Ережеге сәйкес ауыл шаруашылығы жануарларын жаюға жол берілмейді:
- науқастар (оның ішінде аурулармен ауырғандар);
- міндетті ветеринариялық рәсімдерден (оның ішінде вакцинациядан)өтпеген;
- жалпыға ортақ пайдаланылатын жерлерде, теміржол және автомобиль жолдарының бөлінген белдеулерінде, су қорғау белдеулері мен санитарлық қорғау аймақтарының шекараларында;
- жүктеме нормасынан асатын су қорғау аймақтары шегінде, малды шомылу және санитарлық өңдеу және су айдындарының режимін нашарлататын шаруашылық қызметтің басқа да түрлері;
- сәйкестендіру жоқ.
Сондай-ақ, рұқсат етілмейді:
- ауыл шаруашылығы жануарларын жайылым орнына дейін және кері қарай айдау (айдау), ал тәуліктің қараңғы уақытында жануарларды ұстау орнына дейін айдау, жануарлардың иелерінсіз не олар уәкілеттік берген адамдардың алып жүруінсіз мал жаю;
- жануарларды темір жолдар мен жолдар арқылы арнайы бөлінген орындардан тыс, сондай-ақ тәуліктің қараңғы уақытында және жеткіліксіз көріну жағдайларында (әртүрлі деңгейдегі мал айдауларынан басқа); үшінші жолдар болған кезде асфальт және цементбетон жабыны бар жолда айдау (айдау);
- қоғамдық шомылу орындарында, тоғандарда, субұрқақтарда, су айдындарында және жалпы пайдаланымдағы су қабылдағыштарда ауыл шаруашылығы жануарларын суару.
Адамдардың еріп жүруінсіз қозғалатын ауыл шаруашылығы жануарлары қараусыз деп есептеледі және иесі анықталғанға дейін уақытша ұстау орындарына қораға салынуға тиіс. Ұсталған қараусыз қалған ауыл шаруашылығы жануарларын ұстау, қайтару тәртібі, сондай-ақ иелерінің жауапкершілігі ҚР Азаматтық кодексінің 246-бабына сәйкес.
Жайылымдарда ауыл шаруашылығы жануарларын жаю жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспарға сәйкес жүзеге асырылады, ол нормативтік құқықтық акт болып табылады және оны ауданның, облыстық маңызы бар қаланың жергілікті өкілді органы 5 жылға бекітеді.
Сондай-ақ, қағидаларда ауыл шаруашылығы жануарларын жаюды жүзеге асыратын бір адамға жүктеме нормалары бекітілген.
Осы ауыл шаруашылығы жануарларын жаю қағидаларын бұзу Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жауаптылыққа әкеп соғады.
«Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 408-бабымен ауыл шаруашылығы жануарларын жаю қағидаларын бұзу ескертуге немесе үш айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады. Жеке тұлғалардың денсаулығына немесе мүлкіне нұқсан келтіруге әкеп соққан сол әрекеттер – он айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
«Ветеринария туралы» ҚР Заңының 25-бабында жеке және заңды тұлғалардың, оның ішінде ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіруді қамтамасыз ету жөніндегі міндеттері айқындалған. ҚР «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» Кодексінің 406-бабының 5-тармағында ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіруді қамтамасыз етпегені үшін әкімшілік жауапкершілік көзделге