Меню
Спорт пен дене шынықтыруды дамыту Мемлекет басшысы айқындаған мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі болып табылады. Негізгі басымдық – ұлт денсаулығын нығайту, бұқаралық және балалар мен жасөспірімдер спортын кеңейту, сондай-ақ спорттағы жетістіктер арқылы Қазақстанның халықаралық беделін арттыру.
Президент тапсырмаларын іске асыру аясында елімізде жүйелі әрі кешенді шаралар қабылданып жатыр. Ерекше назар азаматтардың тұрақты түрде спортпен айналысуына жағдай жасауға аударылуда.
Балалар үшін спорттық секциялардың қолжетімділігін арттыру мақсатында жан басына шаққандағы ваучерлік қаржыландыру тетігі енгізілді. Бұл ата-аналарға қосымша шығынсыз үйірмелер мен секцияларды еркін таңдауға мүмкіндік береді — оқыту шығындары мемлекеттік бюджет есебінен өтеледі.
2024 жылдың қорытындысы бойынша дене шынықтыру және спортпен жүйелі түрде айналысатын халық үлесі 41,4 пайыз болды. 4 пен 17 жас аралығындағы балалар мен жасөспірімдер арасында бұл көрсеткіш 30,4 пайызды құрап, 5,1 миллионнан асты.
Сонымен қатар, спорттық инфрақұрылымды дамыту бағытында ауқымды жобалар жүзеге асырылуда. 2024 жылы еліміз бойынша 90 жаңа спорт нысаны пайдалануға берілді, оның ішінде 61 — ауылдық жерлерде, 29 — қалалар мен аудан орталықтарында. Бұған қосымша тағы 32 нысанның құрылысы аяқталды.
Биылғы жылы бірқатар маңызды нысандардың құрылысын аяқтау жоспарланып отыр: Түркістан қаласындағы ескек есу каналы, Қызылорда қаласындағы футбол стадионы және Астана қаласындағы Ұлттық спорт университеті. Жаңа университет спорттың жоғары жетістіктері саласында жоғары білікті жаттықтырушыларды, менеджерлерді, спорт психологтарын және ғылыми қызметкерлерді даярлау үшін жетекші базаға айналады
Сонымен қатар, спорт саласындағы мамандардың мәртебесін арттыру мен кәсіби ынталандыру бағытында шаралар іске асырылуда. 2026 жылдан бастап ұлттық стандарттарға сәйкес жұмыс істейтін және біліктілік сынағынан сәтті өткен жаттықтырушыларға лауазымды еңбекақысына 30 пайыз көлемінде қосымша үстемеақы енгізіледі.
Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, 2020 жылдан бастап спорттық бағыттағы педагог қызметкерлердің жалақысы жыл сайын 25 пайызға ұлғайып отыр. 2024 жылға қарай жиынтық өсім 100 пайызды құрады. Бұдан бөлек, 2022 жылдан бастап дене шынықтыру және спорт саласындағы мамандар — жаттықтырушылар, әдіскерлер, нұсқаушылар және басқа да қызметкерлер үшін базалық еңбекақы кезең-кезеңімен артып келеді.
Саланы жаңғырту жолындағы маңызды кезең – Туризм және спорт министрлігі әзірлеген жаңа Заңның 2025 жылғы 16 маусымнан бастап күшіне енуі болды. Құжат басқару вертикалін күшейтуге, қаржыландыру тетіктерін жетілдіруге және нормативтік базаны оңайлатуға бағытталған. Командалық клубтарды ұстауға лимиттер енгізілді, басым спорт түрлерінің тізбесі бекітілді, ұлттық және өңірлік федерациялардың құқықтық мәртебесі нақтыланды, спорт ұйымдары басшыларының ротациясы жүйесі енгізілді. I топтағы мүгедектігі бар спортшыларды ертіп жүретін тұлғалардың құқықтары жеке норма ретінде бекітілді.
Туризм және спорт министрлігі спорт саласын жан-жақты дамыту және оның халықаралық әлеуетін нығайту бағытындағы мемлекеттік саясат аясында барлық жаңашылдықтарды жүйелі түрде жүзеге асыруды жалғастыруда.
Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2014 жылғы 22 қарашадағы № 106 бұйрығымен бекітілген «Спорт резерві мен жоғары дәрежелі спортшыларды даярлау жөніндегі оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын дене шынықтыру-спорт ұйымдары түрлерінің тізбесі және олардың қызметі қағидаларының» 9-1-тармағына сәйкес (бұдан әрі – Қағидалар) балалар мен жасөспірімдер спорт мектептеріне жалпы білім беретін мектептердің және басқа да оқу орындарының оқушылары төменде көрсетілген талаптарға:
1) таңдаған спорт түрі бойынша спорттық нормативке;
2) Қағидалардың 1-қосымшасында көрсетілген спорт түрлері бойынша бастапқы дайындық топтарына қабылдануға арналған оқушылардың жас шамасына сай болған жағдайда қабылданады:
Балалар-жасөспірімдер спорт мектептеріне түсу үшін жеке тұлғалар еркін түрде өтініш жазып, спорт мектебінің кеңсесіне немесе «электронды үкімет» веб-порталы www.egov.kz арқылы, Қағидалардың 2-қосымшасына сәйкес «Балалар мен жасөспірімдер спорт мектептеріне, мүмкіндігі шектеулі тұлғаларға арналған спорт мектептеріне құжаттарды қабылдау» мемлекеттік қызмет көрсетуге арналған негізгі талаптар тізімінде көрсетілген құжаттарды қоса отырып тапсырады.
Олимпиадалық спорт резервін дайындау үшін республика аумағында
6 мыңнан астам баланы қамтитын 14 облыстық және 5 республикалық мамандандырылған олимпиадалық резерв мектеп-интернат-колледждері жұмыс істейді.
Министрліктің Спорт және дене шынықтыру істері комитетінің ведомствосында Астана, Алматы және Риддер қалаларында олимпиадалық резерв колледждерінің 5 республикалық мамандандырылған мектеп-интернаты (бұдан әрі – спорт интернаттары) бар. Спорт интернаттары спортшыларды білім берудің екі түрі бойынша даярлайды: мектеп, техникалық және кәсіптік білім беру.
Сонымен қатар 2024 жылдың қорытындысы бойынша елімізде мүгедектігі бар 732 мың адам (ел халқының 3,6%-ы) бар, оның ішінде мүгедектігі бар адамдардың жалпы санының 330 135 немесе 45%-ы дене шынықтырумен және спортпен шұғылдануға қарсы көрсетілімдері жоқ адамдар.
2024 жылдың қорытындысы бойынша дене шынықтыру және спортпен жүйелі түрде айналысатын мүмкіндігі шектеулі адамдардың санының өсімі байқалады — 61 034 адам немесе 18,5%. (2020 жылы — 38 352 адам немесе 12,2%, 2021 жылы — 48 565 адам немесе 12,7%, 2022 жылы — 51 325 адам немесе 16%, 2023 жылы — 56 822 адам немесе 17%). Бұл көрсеткіштер дене шынықтыру және спортпен айналысуға медициналық қарсы көрсетілімі жоқ жалпы мүмкіндігі шектеулі адамдар санынан алынған.
Дене шынықтырумен және спортпен шұғылданатын мүмкіндігі шектеулі жандар санының өсуі мүмкіндігі шектеулі жандар арасында спорт жөніндегі қоғамдық бірлестіктермен бірлесіп қалалар мен аудандардың дене шынықтыру және спорт бөлімдерінің жұмысының, сондай-ақ мүгедектер арасында спорт түрлері бойынша секциялардың ашылуының арқасында мүмкін болды.
2024 жылдың қорытындысы бойынша дене шынықтырумен және спортпен жүйелі түрде айналысатын дене мүмкіндіктері шектеулі адамдардың саны 2023 жылмен салыстырғанда 4 212 адамға өсті.
Бүгінде республикада 16 спорт клубы, Алматы облысында 1 спортты дамыту дирекциясы және дене мүмкіндіктері шектеулі адамдарға арналған 2 спорт мектебі (Алматы, Абай, Түркістан, Жамбыл, БҚО, Маңғыстау, СҚО, Павлодар, ШҚО, Ақмола, Қостанай, Ақтөбе, Атырау, Жетісу облыстарындағы спорт клубтары, Қызылорда облыстары мен Астана қаласы; спорт мектептері: Шымкент қаласы және Қарағанды облысы) бар. Мұнда 800-ге жуық жаттықтырушының басшылығымен 7532 спортшы жаттығады.