Білім беру ортасының кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғау жүйесіндегі рөлі туралы

Білім беру ортасы кәмелетке толмағандардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау жүйесінде маңызды орын алады. Мектеп — баланың уақытының едәуір бөлігін өткізетін, құндылықтық бағдарлары қалыптасатын, әлеуметтік тәжірибе жинақтайтын және құқықтық мәдениеттің негіздерін меңгеретін кеңістік.

Қазіргі жағдайда білім беру ұйымы тек білім беретін мекеме ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік қолайсыздықтың алдын алу мен ерте анықтаудың маңызды институты болып табылады.

Ерте диагностика және қауіп-қатерлерді анықтау

Педагогтер, педагог-психологтер және әлеуметтік педагогтер білім алушылардың эмоционалдық жай-күйі мен мінез-құлқындағы өзгерістерді тұрақты түрде бақылап отырады.

Қолайсыздық белгілерін, отбасылық қиындықтарды, зорлық-зомбылықтың ықтимал фактілерін немесе әлеуметтік оқшаулануды уақтылы анықтау балаға жедел қолдау көрсетуді ұйымдастыруға және жағымсыз салдардың алдын алуға мүмкіндік береді.

Ерте профилактика — кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғаудың ең тиімді тетіктерінің бірі.

Қауіпсіз білім беру ортасын қалыптастыру

Білім беру және тәрбие процесінде қауіпсіз жағдай жасау — негізгі басымдықтардың бірі. Бұл тек физикалық қауіпсіздікке ғана емес, сонымен қатар білім алушылардың психологиялық әл-ауқатына да қатысты.

Білім беру ұйымдарында келесі бағыттар бойынша профилактикалық шаралар жүзеге асырылады:

• буллинг пен мектептегі қысымның алдын алу;

• киберқауіптер мен интернет-тәуекелдердің алдын алу;

• кәмелетке толмағандарды деструктивті қауымдастықтарға тартудың алдын алу.

Тиімді құралдар ретінде:

• мектептік медиация қызметтері;

• буллингке қарсы бағдарламалар;

• психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу қызметтерінің қызметі;

• эмоционалдық интеллектіні дамыту бағдарламалары;

• құқықтық сауаттылықты арттыруға бағытталған іс-шаралар қолданылады.

Ведомствоаралық өзара іс-қимыл

Баланың құқықтарын кешенді қорғау жүйелі ведомствоаралық ынтымақтастықсыз мүмкін емес.

Білім беру ұйымдары:

• қорғаншылық және қамқоршылық органдарымен;

• кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссиялармен;

• ішкі істер органдарының бөлімшелерімен;

• прокуратурамен;

• медициналық және әлеуметтік қызметтермен өзара әрекеттеседі.

Мұндай тәсіл бала мен отбасына көрсетілетін қолдау шараларын үйлестіруге, уақтылы профилактика жүргізуге, әлеуметтік бейімдеу мен оңалту жұмыстарын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Отбасылармен жұмыс және құқықтық ағарту

Маңызды бағыттардың бірі — ата-аналармен (заңды өкілдермен) жүйелі жұмыс жүргізу. Кеңестер беру, профилактикалық әңгімелер, ата-аналар жиналыстары мен ағартушылық іс-шаралар өткізіледі. Бұл ата-аналардың құқықтық сауаттылығын арттыруға және жауапты ата-аналық мәдениетті қалыптастыруға бағытталған.

Отбасы мен мектептің серіктестігі — кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғаудың тұрақты жүйесінің негізі.