Орманның табиғаттағы және адам өмiрiндегi маңызы
Орман адам өмiрiнде үштiк рөл атқарады. Бiрiншiден, орман климатқа, таза судың, таза ауаның болуына үлкен әсер етедi, ауылшаруашылық жерлерiн қорғайды, адамдардың жайлы тұруы мен демалуын қамтамасыз етедi, жабайы табиғаттың алуан түрiн сақтайды.
Бұл орманның қоршаған ортаны құрайтын немесе экологиялық рөлi. Екiншiден, орман көптеген материалдық ресурстардың көзi болып табылады, онсыз адамзат жасай алмайды және болашақта жасай алмайды — құрылыс, қағаз және жиһаз, отын, тамақ және дәрiлiк өсiмдiктер және басқалар үшiн ағаш. Бұл орманның экономикалық немесе ресурстық рөлi. Үшiншiден, орман — бұл мәдени және тарихи ортаның бөлiгi, оның әсерiнен бүкiл халықтардың мәдениетi мен әдет-ғұрыптары қалыптасады, халықтың едәуiр бөлiгiнiң, әсiресе орман ауылдары мен ауылдарда тұратындардың жұмыс көзi, тәуелсiздiгi мен материалдық әл-ауқаты.
Орманның «планетаның жасыл өкпесi» ретiндегi рөлi белгiлi: орман атмосферадан көмiрқышқыл газын сiңiредi және байланыстырады, көмiртектi тiрi өсiмдiктердiң, олардың қалдықтары мен топырақтарының органикалық заттарының бөлiгi ретiнде сақтайды және барлық тiршiлiк иелерiне тыныс алу үшiн қажет оттегiн шығарады.
Сонымен қатар, орман — бұл керемет биологиялық ауа сүзгiсi. Ол ауаны шаңнан және басқа да зиянды қоспалардан тиiмдi тазартады. Орман экожүйелерiнiң суды тазарту рөлi соншалықты маңызды, сондықтан олар ластанған суларды тазарту үшiн көбiрек қолданылады. Орман өзендер мен бұлақтардың жағаларын эрозиядан сенiмдi қорғайды, осылайша су объектiлерiнiң топырақ бөлшектерiмен ластануына жол бермейдi.
Жердiң биологиялық әртүрлiлiгiнiң негiзгi үлесiнiң болуы ормандармен байланысты — бiздiң планетамыздағы тiрi организмдер мен экожүйелердiң әртүрлiлiгi. Бiздiң планетада бар өсiмдiктердiң, жануарлардың және саңырауқұлақтардың барлық түрлерiнiң төрттен үш бөлiгi үшiн ормандар негiзгi тiршiлiк ету ортасы болып табылады. Жер ормандарының әртүрлiлiгiн сақтау, ең алдымен жабайы ормандар, әлi күнге дейiн жабайы табиғат заңдарына сәйкес өмiр сүредi, адамның ең аз араласуымен өмiрдiң барлық түрлерiн сақтау үшiн маңызды болып табылады.
Орман — бұл табиғи ортаның ажырамас элементi, оның әсерiнен орман алқаптарында тұратын халықтардың мәдениетi мен өзiндiк санасы тарихи қалыптасады. Орман халықтарының тарихында, кем дегенде, орманмен немесе орман мен оның ресурстарын тiкелей пайдаланумен немесе орманмен жер үшiн үнемi бәсекелестiкпен байланысты болмайтын қызмет түрiн табу қиын. Бұл көбiнесе орман халықтарының орманға деген дәстүрлi екiжақты қарым — қатынасын тудырды: бiр жағынан, қорғаушы ретiнде, әр түрлi игiлiктердiң қайнар көзi, екiншi жағынан, жер үшiн басты бәсекелес ретiнде. Бiздiң заманымызда адамдар орманға деген осындай екi жақты көзқарасты байқай алады, ол қазiргi заманғы техникамен және отпен қаруланған адаммен жер үшiн бәсекеге түсу қабiлетiн жоғалтты.
Орман экожүйелерiне зиянды газдардың атмосфераға шығарындылары, өнеркәсiптiк кәсiпорындардың шаңдары және орман өрттерi терiс әсер етедi. Бұл мәселенi шешу үшiн тазарту қондырғылары салынып, аз қалдықты жаңа технологиялар енгiзiлуде.
Ормандар адамның өзi өмiр сүруi үшiн, планетамыздың келесi ұрпақтары үшiн жануарлар мен өсiмдiктер әлемiнiң үлкен байлығын сақтау үшiн өмiр сүруi керек.
Суворов орманшылығының орман шеберi
Э.К. Исмагилов