Фотокатализ және сутегі энергетикасы саласындағы қазақстандық ғалым

«Қазақстандық ғалымдарды білесіз бе?» айдары аясында отандық ғылымның дамуына елеулі үлес қосып жүрген ғалымдармен таныстырамыз. Бүгінгі шығарылым кейіпкері – академик Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды ұлттық зерттеу университетінің физика және нанотехнологиялар кафедрасының профессоры, философия докторы (PhD), қауымдастырылған профессор Тимур Маратұлы Серіков.

Тимур Маратұлы 2009 жылы академик Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетін «Радиотехника, электроника және телекоммуникациялар» мамандығы бойынша бакалавр дәрежесімен тәмамдады. Кейін 2012 жылы «Физика» мамандығы бойынша жаратылыстану ғылымдарының магистрі, ал 2017 жылы осы бағытта PhD докторлық дәрежесін иеленді. Ғылыми біліктілігін жетілдіру мақсатында 2019-2020 жылдары М.В.Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінде постдокторантурадан өтті.

Еңбек жолын 2017 жылы бастап, қазіргі таңда физика және нанотехнологиялар кафедрасының профессоры ретінде ғылыми-педагогикалық қызмет атқарып келеді. Ол – «ЖОО-ның үздік оқытушысы – 2020» атағының иегері. Сонымен қатар 8D060400 – «Физика» білім беру бағдарламасы бойынша философия докторы (PhD) дәрежесін беру жөніндегі диссертациялық кеңестің төрағасы және университеттің Жас ғалымдар кеңесінің төрағасы қызметтерін қатар алып жүр.

Ғалым Қазақстан Республикасы ғылымын дамытудың басым бағыттары бойынша Ұлттық ғылыми кеңестің мүшесі ретінде де белсенді қызмет атқарады. Атап айтқанда, «Энергетика, озық материалдар және көлік» (2023 ж.), сондай-ақ «Экология, қоршаған орта және табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану» (2024-2026 жж.) бағыттары бойынша ғылыми саясатты қалыптастыруға үлес қосуда.

Тимур Серіковтің ғылыми-зерттеу жұмыстарының негізгі бағыты – фотокатализ және бояғышпен сенсибилизацияланған күн элементтеріне арналған функционалдық наноматериалдарды синтездеу және зерттеу. Оның жетекшілігімен 2019 жылдан бері бірқатар іргелі ғылыми жобалар жүзеге асырылып жатыр. Олардың қатарында суды фотокаталитикалық ыдыратуға арналған титан диоксиді мен графен негізіндегі наноқұрылымдарды әзірлеу, сондай-ақ перовскиттер мен бірөлшемді құрылымдарға негізделген жаңа буын нанокомпозиттік материалдарды жасау жобалары бар.

Ғалымның ғылыми қоржынында 100-ге жуық еңбек бар. Оның ішінде 28 ғылыми мақала Web of Science және Scopus халықаралық дерекқорларына енген беделді журналдарда жарияланған. Сондай-ақ 1 монография, 1 оқу құралы және 1 патент авторы.

Серіковтің ғылыми жобалары іргелі сипатқа ие және халықаралық ынтымақтастық аясында жүзеге асырылуда. Атап айтқанда, Рига техникалық университеті мен М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетімен бірлескен зерттеулер жүргізіліп жатыр. Бұл өз кезегінде жас ғалымдарды даярлау, докторанттарға ғылыми жетекшілік ету, тәжірибе алмасу және заманауи зертханалық жабдықтарды тиімді пайдалану мүмкіндігін кеңейтеді.

Ғалымның зерттеулері «жасыл» энергетика, сутегі энергетикасы және экологиялық қауіпсіздік бағыттарында ерекше маңызға ие. Бүгінде әлемнің көптеген дамыған елдері, соның ішінде АҚШ, Германия, Қытай және Оңтүстік Корея сутегі энергетикасын дамытуға басымдық беріп отыр. Қазақстан да бұл үдерістен тыс қалған жоқ. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2060 жылға қарай көміртегі бейтараптығына қол жеткізу жөніндегі бастамасы осы бағыттағы ғылыми зерттеулердің өзектілігін арттыра түседі.

Осы тұрғыда Тимур Серіковтің ғылыми нәтижелері сутегі отынымен жүретін көлік өндірісі, отын элементтері технологиясы, экологиялық мониторинг және жаңартылатын энергия көздері салаларында қолдану әлеуетіне ие. Бұл зерттеулер отандық ғылымның халықаралық деңгейдегі бәсекеге қабілеттілігін арттырумен қатар елдің ғылыми-техникалық әлеуетін нығайтуға және тұрақты дамуға негіз қалайды.

Қорытындылай келе, Тимур Маратұлы Серіков – заманауи ғылым талаптарына жауап беретін, халықаралық ғылыми кеңістікте танылып келе жатқан жас ғалымдардың бірі. Оның ғылыми жетістіктері Қазақстанда сутегі энергетикасын дамытуға, экологиялық мәселелерді шешуге және жаңа буын ғылыми кадрларды даярлауға өз үлесін қосып келеді.