Сандық бақылау – тәртіп кепілі: жаңа бап тәртіпті күшейтіп, бюджетті үнемдеуге жол ашты. 2024 жылдың шілде айынан бастап Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне 428-1-бап енгізілді. Бұл жаңа норма қылмыстық-атқару жүйесі мекемелеріндегі бейнебақылау камераларын әдейі бүлдіргені немесе істен шығарғаны үшін қылмыстық жауапкершілік қарастырады. Аталған өзгеріс еліміздегі түзеу мекемелеріне тәулік бойы бейнебақылау жүйесінің кеңінен енгізілуімен және осы камераларды қасақана зақымдау жағдайларының жиілеп кетуімен тікелей байланысты. Бейнебақылау жүйесі мекемелердегі ахуалды толықтай қамтып, сотталғандар мен қылмыстық-атқару жүйесі қызметкерлерінің әрекеттерінің ашықтығын қамтамасыз етеді. Жаңа бап күшіне енген алғашқы жылдың өзінде-ақ 70-тен астам қылмыстық іс тіркелді. Соның ішінде 35 сотталғанға қосымша жаза мерзімі белгіленіп, олар келтірілген материалдық шығынды азаматтық тәртіппен өтеуге міндеттелді. Мысалы Шымкент қаласындағы №55 мекемесінде 13 сотталған адам бейнебақылау жүйесін әдейі істен шығарғаны үшін әрқайсысы 6 жылдан қосымша мерзімге сотталды. Бүгінде Қазақстан бойынша 78 түзеу мекемесінде 43 мыңнан астам бейнебақылау камерасы жұмыс істейді. Бұл жүйелердің көрсетілімдері нақты уақыт режимінде қылмыстық-атқару жүйесі комитетіне, Ішкі істер министрлігіне және прокуратура органдарына жолданады. Мұндай тәжірибе: - адам құқықтарының сақталуын бақылауға, - құқық бұзушылықтарды жедел анықтауға, - сотталғандар мен мекеме қызметкерлері арасында тәртіпті арттыруға мүмкіндік береді. ҚАЖ комитетінің мәліметінше, 428-1-бап бойынша құқықбұзушылықтар саны азая бастаған. Бұл өзгеріс бейнебақылау жүйесінің тиімділігін ғана көрсетіп қоймай, қымбат құрал-жабдықтардың сақталуына және мемлекеттік бюджет қаражатын үнемдеуге де оң әсерін тигізуде.
Қызметкерлердің қырағылығының арқасында тыйым салынған заттың мекемеге жеткізілуіне жол берілмеді
Қызылорда облысы бойынша ҚАЖ департаментіне қарасты 37 мекемеде жазасын өтеп жатқан сотталғанға қысқа мерзімді кездесуге келген танысының алып келген сәлем-сауқаттарын тексеру барысында мекеме қызметкерлері ерекше қырағылық танытты. Тексеру нәтижесінде кір сабынның ішіне жасырылған ұялы телефон табылды.
Аталған ұялы телефон — сотталғандардың пайдалануына тыйым салынған заттардың қатарына жатады. Осыған байланысты, ұялы телефонды мекеме аумағына енгізуге әрекеттенген азаматқа қатысты Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 481-бабы бойынша тиісті әкімшілік материалдар рәсімделді.
Бұл оқиға — ҚАЖ мекемесі қызметкерлерінің кәсіби шеберлігі мен қырағылығының айқын көрінісі. Қызметкерлердің дер кезінде қабылдаған шараларының арқасында мекемеге тыйым салынған заттың өтіп кетуіне жол берілмеді.
Павлодар облысы бойынша ҚАЖ департаментінің №63 мекемесінде Цифрлық офис өз жұмысын бастады. Бұл кеңсенің ашылуы қамауда отырған азаматтардың құқықтарын қамтамасыз ету жолындағы маңызды қадам болып табылады.
Осындай форматтағы кабинеттің құрылуы күдікті және айыпталушыларға оқшаулау жағдайында бола отырып, қажетті мемлекеттік қызметтер мен құжаттарды алуына мүмкіндік береді. Цифрлық офисті іске қосу жұмыстары ағымдағы жылдың қаңтар айында «Заң және тәртіп» тұжырымдамасы аясында басталған болатын.
«Бүгінгі таңда мекемеде 400-ден астам адам сот шешімін күтуде. Тергеу изоляторында бола отырып, eGov порталы арқылы құжаттарды алу айтарлықтай қиын. Осыған байланысты біз бұл мәселені шешудің жаңа тәсілін енгіздік», – деді мекеме бастығы Берік Рахимов.
Қолжетімді қызметтер қатарында — жеке куәлікті рәсімдеу, азаматтық хал актілерін тіркеу, жоғалған құжаттарды қалпына келтіру және өзге де заңды маңызы бар әрекеттер бар.
Жобаның негізгі мақсаты – арнайы контингенттің құқықтық қорғалуын арттыру және олардың әлеуметтік бейімделуіне жәрдемдесу.
Цифрлық офистің жұмысы құжаттарды рәсімдеу мерзімін айтарлықтай қысқартуға, қамауда отырғандардың заңды құқықтарының сақталуын қамтамасыз етуге, сондай-ақ мемлекеттік органдармен өзара іс-қимылдың тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Бұл бастаманың жүзеге асуы ведомствоаралық тиімді өзара іс-қимылдың нәтижесі болып табылады және қылмыстық-атқару жүйесінде сервистік тәсіл мен цифрландыруды енгізудің жарқын үлгісі саналады. Жоба «Еститін мемлекет» қағидаттарына және мемлекеттік қызметтердің барлық азаматтар, соның ішінде қамауда отырған тұлғалар үшін қолжетімділігін арттыруға бейілділікті көрсетеді.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық-атқару жүйесінің барлық мекемелерінде «Заң және тәртіп» айлығы аясында Ұлттық ойындар күні өткізілді.
Сотталғандар асық ату, тоғызқұмалақ, арқан тарту сияқты дәстүрлі қазақ ойындарына және басқа да спорттық жарыстарға қатысты.
Іс-шаралар еліміздегі барлық 78 түзету мекемесін қамтып, 15 мыңнан астам сотталғанды біріктірді.
«Бұл іс-шараның мақсаты – спортқа оң көзқарас қалыптастыру, дене шынықтыруды дамыту және сотталғандар арасында ұжымдық рухты тәрбиелеу. Жарыстар жеңімпаздары мақтау қағаздарымен марапатталып, көтермелеу туралы мәліметтер олардың жеке істеріне енгізілді», – деді ҚАЖ комитетінің тәрбие жұмысы бөлімінің бастығы Рустам Ахметжанов.
Қылмыстық-атқару жүйесі мекемелерінде Ұлттық ойындар күнін өткізу – бұл жай ғана жарыс емес, сотталғандарды қоғамға қайта бейімдеуге бағытталған кешенді тәрбие жұмысының бір бөлігі.
Қазақстан Республикасы қылмыстық-атқару жүйесінің барлық мекемелерінде бас бостандығынан айыру орындарынан босатылатын сотталғандарды табысты әлеуметтендіруге бағытталған «Қақпада кездесу» ауқымды акциясы өткізілуде.
Босатылған күні мекемелерге жергілікті атқарушы органдардың, пробация қызметінің, үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері, сондай-ақ сотталғандардың туыстары келеді. Мекеме әкімшілігімен бірлесіп, олар босатылғандарға құқықтық, психологиялық және әлеуметтік көмек көрсетеді. Қолдауға және қылмыстың қайталануын болдырмауға бағытталған әңгімелер жүргізіледі.
Акцияның негізгі мақсаты - қайталанған қылмыстардың алдын алу және бұрынғы сотталғандарды азаматтық қоғамға табысты қайтаруға жәрдемдесу
Осындай қолдаудың арқасында Павлодар облысы бойынша ҚАЖ департаментінің № 47 мекемесінде сотталғандардың біреуінің отбасы өз туысын колония қақпасында қарсы алды. Екібастұз қаласының ЖАО және ҮЕҰ өкілдерінен құқықтық көмек алғаннан кейін босатылған адамды туыстары жылы қарсы алды.
Бақытты жүздер, жақындарының шынайы құшағы және жаңа өмір қарсаңында қолдау көрсету қайта әлеуметтендіру жолындағы маңызды қадам болып табылады. «Қақпада кездесу» акциясы босаған азаматтарға бостандықтағы өмірге бейімделуге және бірінші күннен бастап қоғамның қолдауын сезінуге көмектеседі.
Балаларды қорғау күні қарсаңында Қазақстанның қылмыстық-атқару жүйесінің қызметкерлері көру қабілеті бұзылған балаларды қолдауға бағытталған «Әлемді бірге көрейік» атты іс-шара өткізді.
ҚАЖ мекемелерінде 300-ден астам бірегей сыйлықтар дайындалды: Брайльдің тактильді әліпбиі, мамандандырылған шахматтар мен дойбы, грифельдер, ойыншықтар, пижамалар мен тәттілер. Сыйлықтар еліміздің тоғыз өңіріндегі мамандандырылған мектептер мен кітапханаларға жеткізілді, оларға 100-ден астам зағип және нашар көретін балалар ие болды.
- Бұл гаджеттерден әлдеқайда жақсы. Мұндай бұйымдарды дүкеннен сатып ала алмайсың және біздің қамқорлықтағы көптеген балалар үшін олар қол жетімді емес. Бірақ енді осындай сыйлықтардың арқасында біздің балалар дойбы мен шахмат ойнай алады. Брайль әліпбиінің көмегімен оқуға үйренеді. Осындай қажетті сыйлықтар үшін рахмет! - деді Өскемен қаласының зағип және нашар көретін мамандандырылған кітапханасының кітапханашысы Қарақат Әбдірасұлова.
Акция әлеуметтік жауапкершілік пен қамқорлықтың жарқын үлгісіне айналды, ҚАЖ қызметкерлерінің және тағдырға немқұрайлы қарамайтын барлық ерекше балалардың күш-жігерін біріктіретін болады.
Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің Заңнама және сот-құқықтық реформа комитетінің көшпелі отырысы аясында депутаттар Астана қаласы бойынша ҚАЖ департаментінің №2 мекемесіне барды.
Сапар мақсаты — сотталғандардың жаза өтеу жағдайымен танысу.
Сапар барысында мәжілісмендерге жаңа тұрмыстық блок, сондай-ақ сотталғандар дайындайтын өнімдер көрсетілді: ағаш бұйымдары, аяқ киім, металл конструкциялар, жиһаз және азық-түлік.
Депутаттар тігін және аяқ киім цехтарын, наубайхананы, сотталғандардың жұмыс орындарын аралап, жеке қабылдау өткізді.
Мәжілісмендерге бейнебақылау жүйесінің жұмыс істеу қағидаттары көрсетілген ситуациялық орталықтың қызметі таныстырылды.
Іс-шара Аршалы кенті әкімдігінде өткен Комитет отырысымен аяқталды. Онда ІІшкі істер министрінің орынбасары Абай Қайырбеков сөз сөйледі.
Алматы және Жетісу облыстары бойынша ҚАЖ департаментінің №57 мекемесінің қызметкерлері орналасқан колония аумағына тыйым салынған заттарды алып өту әрекетінің жолын кесті. Оқиға 2025 жылғы 14 мамырда мекеменің бақылау-өткізу бекетінде орын алды.
Колония аумағына кірген жүк көлігін тексеру барысында қызметкерлер күдікті қара пакетті анықтады. Тексеру кезінде оның ішінен 16 дана ойын картасы, «сувенирлік өнім» деген жазуы бар 200 дана долларлық купюра, иісі жоқ ақ ұнтақ бар 25 мл көлеміндегі құты, сондай-ақ беруге тыйым салынған басқа да заттар табылды. Аталған ұнтаққа сот-химиялық сараптама тағайындалды.
Белгілі болғандай, көлік жүргізушісі бұл пакетті Алматы облысының тұрғынынан алған. Аталған дерек бойынша оқиға орнына жедел-тергеу тобы шақырылды.
№57 мекеме бастығы әділет майоры Ұлан Арғынбаевтың айтуынша, мекеме қызметкерлері әрекет етуші нұсқаулықтарға сәйкес жедел және қатаң түрде әрекет еткен.