Қалдықтарды басқару бөлігінде ҚР Экологиялық кодексінің жаңа талаптарының күшіне енуі және оларды сақтамаған жағдайда әкімшілік жауапкершілік туралы

Қалдықтарды басқару саласындағы қызметті жүзеге асыру бойынша бұзушылықтарды болдырмау мақсатында қалдықтарды басқару бөлігінде экологиялық заңнаманың қолданыстағы нормалары туралы хабардар етеді.

01.07.2021 жылдан бастап Қазақстан Республикасының 2021 жылғы 2 қаңтардағы №400-VI ҚРЗ (бұдан әрі – ҚР ЭК) жаңа экологиялық кодексі қолданысқа енгізілді.

ҚР ЭК 317-бабының 1-тармағына сәйкес қалдықтар деп өндіріс, жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету процесінде немесе тұтыну процесінде (оның ішінде өзінің тұтынушылық қасиеттерін жоғалтқан тауарлар) пайда болған, оларды иесі қалдықтар деп тікелей мойындайтын не заң талаптарына сәйкес жоюға немесе қалпына келтіруге жіберуге тиіс немесе алып тастау немесе қалпына келтіру операцияларына ұшыратқысы келетін не ұшыратқысы келетін кез келген заттар, материалдар немесе заттар түсініледі.

ҚР ЭК 338 – бабының 1-тармағына сәйкес қалдықтардың түрлері қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті орган бекіткен қалдықтар сыныптауышының (бұдан әрі-сыныптауыш) негізінде айқындалады.

Қалдықтардың түрлері осы Кодекстің талаптары ескеріле отырып, қалдықтар сыныптауышына сәйкес қауіпті немесе қауіпті емес түрлерге жатады.

Қалдықтар сыныптауышындағы қалдықтардың жекелеген түрлері олардағы қауіпті заттардың шоғырлану деңгейіне немесе қалдықтар түрінің қауіпті сипаттамаларының адамдардың өміріне және (немесе) денсаулығына және қоршаған ортаға әсер ету дәрежесіне қарай әртүрлі кодтар бере отырып (қалдықтардың"айналы" түрлері) қауіпті және қауіпті емес ретінде бір мезгілде айқындалуы мүмкін.

Осы Жіктеуіште тиісті қалдық болмаған жағдайда немесе қалдық айналы қалдықтарға жататын болса, ҚР ЭК 343-бабының 9-тармағының нормасы қолданылады.

Қалдықтарды қауіпті немесе қауіпсіз және қалдықтар сыныптауышының белгілі бір кодына жатқызуды осы бапқа сәйкес қалдықтардың иесі дербес жүргізеді.

ҚР ЭК 336-бабының 1-тармағының талаптарына сәйкес, кәсіпкерлік субъектілері қауіпті қалдықтарды қайта өңдеу, залалсыздандыру, кәдеге жарату және (немесе) жою жөніндегі жұмыстарды орындау (қызметтер көрсету) үшін "Рұқсаттар және хабарламалар туралы"Қазақстан Республикасы Заңының талаптарына сәйкес тиісті кіші қызмет түрі бойынша қоршаған ортаны қорғау саласындағы жұмыстарды орындауға және қызметтер көрсетуге лицензия алуға міндетті.

Сонымен қатар, ҚР ЭК-нің 337-бабына сәйкес қауіпті емес қалдықтарды жинау, сұрыптау және (немесе) тасымалдау, қалпына келтіру және (немесе) жою бойынша кәсіпкерлік қызметті жоспарлайтын немесе жүзеге асыратын кәсіпкерлік субъектілері ҚР экология, геология және табиғи ресурстар министрлігіне қызметтің басталғаны немесе тоқтатылғаны туралы хабарлама беруге міндетті, ол Рұқсаттар мен хабарламалардың мемлекеттік электрондық тізілімін қалыптастырады және жүргізеді.

Қауіпті емес қалдықтарды ескертусіз жинау, сұрыптау және (немесе) тасымалдау, қалпына келтіру және (немесе) жою жөніндегі кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға тыйым салынады.

Жоғарыда баяндалған тармақтар кәсіпкерлік субъектілеріне қатысты қауіпті қалдықтарды қайта өңдеу, залалсыздандыру, кәдеге жарату және (немесе) жою жөніндегі, сондай-ақ қалдықтарды жинау, сұрыптау және (немесе) тасымалдау, қауіпті емес қалдықтарды қалпына келтіру және (немесе) жою жөніндегі жұмыстарды орындау (қызметтер көрсету) үшін қатысты болады.

ҚР ЭК 339-бабының 4-тармағына сәйкес қалдықтардың иелері қалдықтарды қауіпсіз басқаруды дербес жүзеге асыруға немесе қалдықтарды басқару жөніндегі операцияларды жүзеге асыратын кәсіпкерлік субъектілеріне қалдықтарды беру арқылы оларды қауіпсіз басқаруды қамтамасыз етуге міндетті. Қалдықтарды түзуші болып табылатын кәсіпкерлік субъектілері осындай қалдықтар түзілген кезден бастап оларды беру сәтіне дейін тиісті дәрежеде басқаруды қамтамасыз ету үшін жауапты болады.

Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, қалдықтардың иелері қалдықтарды басқару кезінде қоршаған ортаны қорғау саласында қызмет көрсету үшін қажетті құжаттары бар кәсіпкерлік субъектілерімен шарттар жасасуға тиіс.

Экологиялық заңнама талаптарын сақтамаған жағдайда "Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы"кодексінің 324, 328, 344-баптары бойынша әкімшілік жауапкершілік қарастырылған