Қазақстанда өлім жазасы қолданылуы мүмкін бе - КЖ түсіндірмесі
ҚР Президентінің өтініші бойынша Конституциялық Кеңес өлім жазасын қолдану мәселелері бойынша республика Конституциясының ережелеріне ресми түсіндірме берді.
Мемлекет басшысының үндеуі Қазақстанның өлім жазасын жоюға бағытталған Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пактіге екінші Факультативтік хаттаманы алдағы уақытта ратификациялауымен байланысты болды.
Үндеуде ҚР Конституциясының ережелері мен Факультативтік хаттама нормаларының айрықша жаза қолдану мәселелерін реттейтін арақатынасы туралы айтылған.
"Конституциялық Кеңес Факультативтік хаттаманы ратификациялау үшін Негізгі заңға түзетулер енгізудің қажеті жоқ деп шешті. Бұл ретте Кеңес Конституцияға және жалпыға бірдей танылған халықаралық актілерге сәйкес өмір сүру құқығы демократиялық қоғамның негізгі құндылығы болып табылатынын және мемлекет барлық адамдар үшін осы құқықтың жүзеге асырылуына кепілдік беруге міндетті екенін атап өтті", - делінген КС түсіндірмесінде.
Сонымен қатар, Қазақстан әлемдік қоғамдастықтың тең құқылы мүшесі ретінде қылмыстық заңнамада басынан бастап өлім жазасының күшін жою үрдісін ескеретіні және осы жылдар ішінде елде жоғары жазалау шарасын қолданбаудың орнықты құқықтық режимі қалыптасқаны атап өтілді.
Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уәкіл Конституциялық Кеңестің қылмыстық заңнаманы ізгілендіру және қабылданған халықаралық міндеттемелерді адал орындау саласында қабылдаған шешімінің маңыздылығын атап өтеді.
Мұндай бағытты дәйекті іске асырудағы кезекті кезең Қазақстан Республикасының 2020 жылғы 23 қыркүйекте аталған Факультативтік хаттамаға қол қоюын атап өтті.
"Қазақстан Конституциясы адамдардың өлімімен ұштасқан террористік қылмыстар үшін, сондай-ақ соғыс уақытында жасалған аса ауыр қылмыстар үшін өлім жазасын белгілеуге жол беретінін назарға ала отырып, Кеңес өлім жазасын алып тастау туралы халықаралық шартты ратификациялау ҚР Парламентінің құзыретіне кіретінін көрсетті. Бұл ретте Негізгі заң осы қылмыстар үшін өлім жазасын белгілеу немесе қылмыстық заңда бас тарту, олардың шеңберінің тарылуы туралы мәселені Парламенттің қалауына қалдырады ".
Конституциялық кеңесте атап өткендей, заң шығарушы өлім жазасын ұлттық заңнамаға тиісті түзетулер енгізу арқылы ғана емес, сондай-ақ жазаның осы түрі белгіленуі мүмкін қылмыстар санын жоюды немесе шектеуді көздейтін халықаралық шартты ратификациялау арқылы да жоя алады.
Кеңес өз шешімінде Конституция Факультативтік хаттаманы ратификациялауға кедергі келтірмейтінін атап өтті. Ол ратификацияланғаннан кейін ҚР Қылмыстық кодексі оның талаптарына сәйкес келтірілуі тиіс.
Конституциялық Кеңестің қаулысымен сайтта танысуға болады: http://ksrk.gov.kz/ru/solutions/normativnoe-postanovlenie-konstitucionnogo-soveta-respubliki-kazakhstan-ot-15-dekabrya
Дереккөз: https://www.zakon.kz/5051462-mozhet-li-primenyatsya-smertnaya-kazn-v.html