Заң мен тәртіп қағидаты аясында Батыс Қазақстан облысы Полиция департаменті Қазақстанның инновациялық және телекоммуникациялық жүйелер университетінде «Сталкинг – бақылау емес, зорлық» тақырыбында студенттермен кездесу өткізді. Іс-шараның мақсаты – жастар арасында құқықтық мәдениетті қалыптастыру, жеке қауіпсіздік мәселелеріне назар аударту және сталкингтің құқықтық салдары туралы түсіндіру.
Кездесуді университеттің әлеуметтік және тәрбие жұмысы жөніндегі проректоры Элмира Маликовна Тургалиева жүргізіп, қазіргі қоғамда жеке қауіпсіздік пен құқықтық сауаттылықтың маңыздылығына тоқталды.
Шараға қатысқан БҚО ПД Қоғамдық қауіпсіздік басқармасының бастығы, полиция подполковнигі Олжас Әзімбекұлы Ибрайымов сталкингтің құқықтық жауапкершілікке әкелетінін атап өтіп, кез келген қысым көрсету немесе қудалау фактілеріне бейжай қарамауға шақырды. Ол азаматтардың құқықтарын қорғау – полиция қызметінің басты басымдығы екенін жеткізді.
БҚО Қоғамдық даму басқармасы басшысының орынбасары Гүлжанар Болатқызы Шукеева жастар арасында салауатты және құрметке негізделген қарым-қатынас мәдениетін қалыптастырудың маңызын атап өтті.
Полиция майоры Диляра Махмудовна Сатарова отбасылық-тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу шаралары, қорғау тетіктері мен дағдарыс орталықтарының қызметі туралы кеңінен ақпарат берді.
Сондай-ақ «Жігер» жобасының аймақтық үйлестірушісі Асылым Сәбитқызы Нұрмұханбетова психологиялық қолдау алу және сенім қызметтеріне жүгіну жолдарын түсіндірді.
Кездесу ашық диалог форматында өтіп, студенттер өз сұрақтарына нақты жауап алды. Жиын барысында қауіпсіз әрі өзара құрметке негізделген қарым-қатынас мәдениетін қалыптастырудың маңыздылығы кеңінен айтылды.
БҚО Полиция департаменті құқықбұзушылықтардың алдын алу бағытындағы ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын алдағы уақытта да жалғастырады.
2025 жылдың тамыз айында Батыс Қазақстан облысы полиция департаментінің тергеу басқармасы кәмелетке толмаған балаға қатысты ерекше ауыр санаттағы қылмысты өз өндірісіне қабылдады. Жүргізілген жүйелі тергеу жұмыстарының нәтижесінде істің толық әрі объективті ашылуын қамтамасыз етті. Мұндай істер мерзіммен емес, жауапкершілікпен өлшенеді. Бір ғана процессуалдық қателік бүкіл тергеудің тағдырына әсер етуі мүмкін. Сондықтан алғашқы сағаттардан бастап бұл істе формализмге де, шаблонды әрекетке де орын жоқ екені анық болды. Тергеу ерекше санаттағы қылмыстарды тергеуге маманданған полиция капитаны Бақтыгүл Жауынбаеваға тапсырылды. Оқиға орнын жан-жақты әрі мұқият қарау, биологиялық іздерді анықтау және тіркеу — бәрі де процессуалдық заң талаптарын қатаң сақтай отырып жүргізілді. Бастапқы тергеу әрекеттерінің сапасы бұл істе шешуші рөл атқарды. Дәл осы алғашқы кезеңде жиналған дәлелдемелер кейін геномдық және биологиялық сараптамалардың толыққанды әрі нәтижелі жүргізілуіне негіз болды. Тергеу жүйелі, дәйекті және эмоцияға берілмей, тек нақты фактілерге сүйене отырып жүргізілді. Процессуалдық мерзімдер бұзылмады, қосымша ұзартуларға жол берілген жоқ. Кәмелетке толмаған жәбірленушінің құқықтарын қорғауға ерекше мән берілді. Баладан жауап алу кәмелетке толмағандар істері жөніндегі соттың арнайы жабдықталған ойын бөлмесінде өткізілді. Мұндай тәсіл психологиялық жүктемені азайтып, айғақтардың шынайылығын сақтауға мүмкіндік берді. Айлар бойы жүргізілген тиянақты жұмыс, ондаған сараптама, әрбір деректі мұқият салыстыру мен тексеру сотта шешуші дәлелдерге айналды. Батыс Қазақстан облысының Қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының үкімімен сотталушы өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Бұл үкім — жай ғана сот шешімі емес. Оның артында кәсіби шеберлік, табандылық және жауапкершілікпен жүргізілген тергеу тұр. Айта кетейік, тергеуші, полиция капитаны Бақтыгүл Жауынбаева ішкі істер органдарында 8 жылдан бері қызмет атқарады. 2025 жылы оның өндірісінен ерекше ауыр санаттағы үш іс, сондай-ақ ауыр және орташа ауырлықтағы бірқатар қылмыстық іс сотқа жолданған. Балаларға қарсы жасалған қылмыстарға ешқандай жеңілдік те, кешірім де болмауы тиіс. Мұндай істерде жазаның бұлтартпастығы — басты қағида.
Батыс Қазақстан облысында 1 ақпаннан басталған "ANTI-FRAUD" жедел-профилактикалық іс-шарасы аясында дропперлікке қатысты заңсыз схема әшкереленді. Құқық қорғау органдарының мәліметінше, үш азамат өздерінің банктік шоттарына қолжетімділікті үшінші тұлғаларға ақшалай сыйақы үшін әдейі берген. Кейін бұл шоттар заңсыз қаржылық операцияларды жүзеге асыру үшін пайдаланылған. Атап айтқанда аталған есепшоттар арқылы алаяқтық жолмен жәбірленушілерден алынған қаражат айналымға түскен. Әрбір дерек бойынша Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 232-1-бабы (Дропперлік) бойынша қылмыстық істер тіркелді. Ұсталған азаматтар кінәларын мойындаған. Қазіргі уақытта сотқа дейінгі тергеп-тексеру жалғасуда. Тергеу қорытындысы бойынша қылмыстық істер сотқа жолданып, кінәлі тұлғаларды қылмыстық жауапкершілікке тарту мәселесі шешіледі. Полиция ескертеді: банктік деректемелеріңізді үшінші тұлғаларға беру — қылмыстық іс фигурантына айналу қаупін тудырады. Жеңіл табыс ұсынатын күмәнді ұсыныстарға сенбеңіз. Жеке деректеріңізді қорғап, заңсыз схемалардың қатысушысы болмаңыз.
БҚО-да сталкинг жасаған азамат жауапқа тартылды. Батыс Қазақстан облысында екі ер адам сталкинг фактілері бойынша сотталды. Сталкинг — зорлық-зомбылық тікелей қолданылмаса да, адамның еркінен тыс жасалып, оның психологиялық жағдайына елеулі зиян келтіретін әрекеттер. Алғашқы жағдай Бөрлі ауданында тіркелді. Ақсай қаласының тұрғыны полицияға бұрынғы танысы тарапынан жүйелі түрде қудалау мен қорқытуға ұшырағаны туралы арызданған. Ер адам жәбірленушінің үйі мен жұмыс орнының маңында жиі пайда болған. Бір күні ол әйелді қолынан ұстап, жерге құлатып, физикалық күш қолдануға әрекет жасаған. Құқыққа қайшы әрекеттер куәгерлердің көмегімен тоқтатылды. Тергеу нәтижесінде қылмыстық іс сотқа жолданып, сотталушы өз кінәсін мойындады. Сот заң аясында жауапқа тартты. Екінші іс Бөкей ордасы ауданы полиция бөлімінің қызметкерлері тарапынан сотқа жолданды. Үкімді Бөкей ордасы аудандық соты шығарды. Анықталғандай, 2025–2026 жылдар аралығында ер адам бұрынғы жұбайын жүйелі түрде қудалап, оған хабарламалар мен әлеуметтік желілер арқылы қорқыту сипатындағы жазбалар жіберген. Оның әрекеттері жәбірленушіге елеулі психологиялық зиян келтірген. Сот ер адамды кінәлі деп танып, заң аясында жауапқа тартты. Полиция азаматтарды адамның еркінен тыс жасалатын, қорқыныш пен мазасыздық туғызып, қалыпты өміріне кедергі келтіретін осындай әрекеттерге тап болған жағдайда, дереу полицияға хабарласуға шақырады.
БҚО-да полиция қызметкерлері арнайы мекемелерге тыйым салынған заттарды алып кіру және лақтырып өткізу фактілерінің жолын кесті. Оқиғалардың бірінде Орал қаласы полиция басқармасы уақытша ұстау изоляторының кезекші инспекторы бейнебақылау камераларын қарау барысында мекеме аумағына белгісіз затты лақтырып өткізбек болған ер адамды байқап қалған.
Ақпарат жедел түрде жақын маңдағы полиция жасақтарына жеткізіліп, нәтижесінде патрульдік полиция батальонының қызметкерлері уақытша ұстау изоляторында отырған танысына ұялы телефонды лақтырып өткізбек болған Орал қаласының тұрғынын ұстады. Тағы бір жағдайда Орал қаласы полиция басқармасы қабылдау-тарату орнының кезекшісі әкімшілік қамауға алынған адамға арналған сәлемдемені мұқият тексеру кезінде шырын қаптамасына салынған сұйықтыққа толы (алкогольдік болуы мүмкін) екі полиэтилен пакет және ұялы телефон анықтады. Аталған фактілер бойынша құқық бұзушыларға қатысты әкімшілік хаттамалар толтырылды. Материалдар сотқа жолданып, процессуалдық шешім қабылдау үшін қаралуда.
Орал қаласында заманауи цифрлық технологиялардың көмегімен іздеуде жүрген азамат қолға түсті. Қаланың түнгі клубтарының бірінде орнатылған бейнебақылау камерасы келушіні тіркеді. Тұлғаны тану функциясымен жабдықталған бейнеаналитика жүйесі бейнені автоматты түрде іздеуде жүрген адамдардың дерекқорымен салыстырып, сәйкестікті анықтады. Сәйкестік туралы сигнал нақты уақыт режимінде жедел басқару орталығына түсті. Араға санаулы минуттар салып, патрульдік полиция қызметкерлері ер адамның орналасқан жерін анықтап, оны ұстап, полиция бөліміне жеткізді. Анықталғандай, азамат Ақтөбе облысы аумағында жасалған алаяқтық дерегі бойынша күдікке ілініп, іздеуде болған. Бүгінде технология қауіпсіздікке қызмет етуде: цифрлық бейнеаналитика полицияның жедел әрекет етуін жеделдетіп, іздестіру жұмыстарының тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Мемлекет басшысы жариялаған Цифрландыру және жасанды интеллект жылы аясында Батыс Қазақстан облысы Полиция департаментінде қоғамдық тәртіп пен азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған заманауи цифрлық шешімдерді енгізу жұмыстары жалғасуда.
Батыс Қазақстан облысында полиция департаментінің көші-қон қызметі Адам құқықтары жөніндегі ұйымының қолдауымен ұзақ жылдар бойы жеке басын куәландыратын құжаттарсыз өмір сүрген 55 жастағы әйелдің құқықтық мәртебесін қалпына келтіруге көмектесті. Әйел БҚО аумағында дүниеге келген, облыстағы елді мекендердің бірінде мектеп бітіріп, Орал қаласында еңбек еткен. Алайда құжаттарының жоғалуына байланысты азаматтығын дер кезінде рәсімдей алмай, көп жылдар бойы уақытша жұмыстармен күнелтіп, құқықтық кеңістіктен тыс қалып келген. Жүргізілген тексеру мен мамандардың кешенді жұмысының нәтижесінде оның жеке басы мен Қазақстан Республикасының азаматтығына тиесілігі расталды. Ол жеке куәлігін алып, ресми түрде Қазақстан Республикасының азаматы ретінде танылды. Бұл ол үшін жаңа өмір кезеңін бастауға берілген үлкен мүмкіндік болды — енді ол мемлекеттік қызметтерге, әлеуметтік қолдауға және еліміз азаматтарына кепілдік берілген барлық құқықтарға толық қол жеткізе алады.
Орал қаласындағы №1 жалпы білім беретін мектепте бір күнгі қалыпты оқу үдерісі маңызды тақырыптарды талқылауға арналды. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі ағымдағы жылды «Балалар жылы» деп жариялауына, сондай-ақ «Заң және тәртіп» қағидаттарын іске асыру мақсатында 7–8 сынып оқушыларына жасөспірімдер арасында қауіпсіздік пен құқықтық мәдениетті қалыптастыруға бағытталған профилактикалық іс-шаралар өткізілді.
Кездесудің бастамашысы Батыс Қазақстан облысы полиция департаменті болды. Құрғақ лекциялардың орнына ашық диалог, өмірден алынған нақты мысалдар және оқушылардың өздерін толғандырған сұрақтар талқыланды. Көп жағдайда «әзіл» немесе «ұсақ-түйек» болып көрінетін, алайда шын мәнінде ауыр құқықтық салдарға әкеп соғатын әрекеттерге — буллинг пен кибербуллингке, сталкингке, терроризм актісі туралы көрінеу жалған хабарлама беруге ерекше назар аударылды.
Сондай-ақ жол жүрісі қауіпсіздігі ережелерін сақтау, қоғамдық тәртіпті бұзбау және интернет кеңістігінде сауатты әрі жауапты мінез-құлық қалыптастыру мәселелері кеңінен қамтылды. Полиция қызметкерлері күнделікті өмірден алынған мысалдар арқылы еркіндік пен жауапкершіліктің аражігін көрсетіп, жеке қауіпсіздік әрқашан саналы таңдаудан басталатынын түсіндірді.
Кездесу форматы әр оқушының пікірін еркін айтуына мүмкіндік берді: мектеп оқушылары белсенді түрде сұрақ қойып, түрлі өмірлік жағдайларды талқылап, түсінікті әрі шынайы жауаптар алды.
Мұндай іс-шаралар құқықбұзушылықтың алдын алып қана қоймай, жасөспірімдердің өзіне деген сенімділігін арттыруға, заңға құрметпен қарауға және қауіпсіздік — ересектер мен балалардың ортақ жауапкершілігі екенін түсінуге септігін тигізеді.
Батыс Қазақстан облысы Полиция департаменті Әкімшілік полиция басқармасының қызметкерлері Орал қаласындағы эстетикалық бағыттағы гимназиясының оқушыларына жол қозғалысы қауіпсіздігі бойынша түсіндіру сабағын өткізді. Бастауыш сынып, соның ішінде 4 сынып оқушылары қатысқан жол қауіпсіздігіне байланысты «Абай бол, жас өрен!» тақырыбында өткен практикалық іс-шараға мектептің жол қозғалысы жас инспекторлары және 200-ге жуық оқушы қатысты.
Айта кету керек, 2026 жылдың қаңтар айындағы стаистикаға сүйенсек, облыс бойынша 63 жол-көлік оқиғасы тіркелсе, соның 23-і балалардың қатысуымен болып отыр.
Осыған сәйкес жол қауіпсіздігін түсіндіру жұмысы барысында көшеде жүру тәртібін дұрыс орындамау қауіпті жағдайдың туындауына алып келуі мүмкін екендігі, көшеден өту үшін арнайы белгіленген жермен жүрген дұрыс екендігі айтылды. Жолда келе жатып көлікті байқағанда, өткізіп жіберу керектігі және көшеде тоқтап тұрған машинаның қасынан абайлап өту қажеттілігі түсіндірілді. Жол заңы дұрыс жүріп, абай болуды талап етеді.
Сабақ барысында ережелерді есте сақтау қабілеттерін тексеру мақсатында сұрақтар қойылып, белсенді болған оқушыларға арнайы сыйлықтар тарту етілді.
- Мұндай іс-шаралардың басты мақсаты – балалардың жастайынан жол ережесін сақтаудың маңызын түсінуі. Жолдағы қауіпсіздік әрқайсымыздан басталады. Балалардың белсенділік танытып, өз білімдерін көрсетуі бізді ерекше қуантты, - деді БҚО ПД Әкімшілік полиция басқармасының аға инспекторы полиция подполковнигі А.Баекесов.
Сонымен қатар, шара соңында жас жол инспекторлары мен патрульдік полиция батальонының қызметкерлері жол қауіпсіздігін қамтамасыз етумен байланысты тәсілдерді көпшілік назарына ұсынды.
Тергеушінің әрбір таңы қарапайым кеңсе жұмысымен емес, адам тағдырына деген жауапкершілікпен басталады. Алихан Нагимов – заң мен әділдікті өмірлік ұстанымына айналдырған ішкі істер органдарының жас буын өкілдерінің бірі. Ол 2021 жылы Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Б. Бейсенов атындағы Қарағанды академиясына "тергеуші" мамандығы бойынша оқуға түсіп, 2025 жылы оқу орнын сәтті аяқтады. Академияны бітірген соң оған лейтенант арнайы шені берілді. Сол жылдың маусым айында Батыс Қазақстан облысы Орал қаласы Абай полиция бөліміне тергеуші лауазымына тағайындалып, қызметтік жолын бастады. Қызметке кіріскен алғашқы күндерден-ақ Алихан Нагимов өзін сауатты, бастамашыл әрі жауапты қызметкер ретінде көрсете білді. Оның бойындағы жинақылық, кәсіби білім мен күрделі жағдайларда дұрыс шешім қабылдай білу қабілеті тергеуші мамандығына тән басты қасиеттердің бірі. Тергеушінің жұмыс күні таңғы қызметтік жиналыстан басталады. Онда қылмыстық істердің барысы талқыланып, алдағы міндеттер айқындалады. Бұдан кейін оқиға орнына шығу, куәлар мен күдіктілерден жауап алу, іс материалдарын зерделеу, процессуалдық құжаттарды рәсімдеу сияқты маңызды жұмыстар атқарылады. Бұл – жоғары жауапкершілік пен толық назарды талап ететін күрделі қызмет. Бүгінгі күнге дейін Алихан Нагимовтың өндірісінде 37 қылмыстық іс болып, оның 13-і сотқа жолданған. Бұл көрсеткіштердің артында тынымсыз еңбек, әрбір дерекке мұқият қарау және істі әділ шешіммен аяқтауға деген ұмтылыс жатыр. Тергеуші қызметі барысында түрлі тағдырлармен бетпе-бет келеді. Әрбір арыз-шағым – азаматтың әділдікке деген үміті. Осы орайда Алихан Нагимов өтініш иелеріне бейжай қарамай, оларды мұқият тыңдап, заң шеңберінде тиісті көмек көрсетуге тырысады. Адамгершілік пен кәсібилікті қатар ұстану – оның басты қағидаларының бірі. Оқиға орнына бару – тергеуші жұмысының аса жауапты кезеңі. Мұнда әрбір ұсақ-түйектің өзі маңызды. Дәлелдемелерді жинау, заттай айғақтарды тіркеу, куәлардан алғашқы түсініктемелер алу арқылы істің толық көрінісі қалыптасады. Жас болса да, Алихан Нагимов бүгінде өз ісіне сенімді, болашағынан зор үміт күттіретін тергеуші ретінде танылып келеді. Оның күнделікті еңбегі – қоғамдағы тәртіпті сақтау мен азаматтардың құқықтарын қорғауға бағытталған маңызды қызмет.