Кассадағы баға баға көрсеткішімен сәйкес келмесе: не істеу керек және өз құқықтарыңызды қалай қорғауға болады?

Біздің әрқайсымыз кем дегенде бір рет жағымсыз жағдайға тап болған шығармыз: баға көрсеткіште бір баға көрсетілген, бірақ кассада мүлдем басқа, әдетте, ол жоғары болып шығады. Кассир қателік кетті, баға көрсеткішін ауыстыруды ұмытып кетті деп мәлімдейді, нәтижесінде сатып алушы көбірек төлеуге мәжбүр болады. Бірақ заң, сірә, мұндай жағдайларда сатып алушының жағында. Егер сіз мұндай тұзаққа түсіп қалсаңыз, не істеу керектігін және әділ бағаға деген құқығыңызды қалай қорғау керектігін қарастырайық.

Мәселен, Павлодар облысының Сауда және тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаментіне келесі мазмұндағы өтініш келіп түсті:

Ағымдағы жылдың тамыз айында павлодарлық ірі сауда желілерінің бірінен сұлы жармасын сатып алған. Тұтынушының айтуынша, баға көрсеткіште сұлы жармасы 195 теңге тұрған, кассаға келгенде оған бұл тауарға 405 теңге сомасына чек берілген. Бағаның айырмашылығы 210 теңгені құрады.

Баға туралы дұрыс ақпарат алу құқығы

«Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» ҚР Заңының 10-бабына сәйкес, сатушы тұтынушыға тауар туралы, оның ішінде бағасы туралы дұрыс және уақтылы ақпарат беруге міндетті. Бұл баға көрсеткіште көрсетілген кез келген баға кассада көрсетілген бағаға сәйкес келуі керек дегенді білдіреді. Егер бұлай болмаса, тұтынушы баға көрсеткіште көрсетілген бағамен тауарды сатуды талап етуге толық құқылы.

Бірақ егер кассир немесе дүкен менеджері тауарды көрсетілген бағамен сатудан бас тартса, не істеу керек? Ең алдымен, жағдайды тіркеп алу керек. Бағасы көрсетілген баға көрсеткішінің фотосуретін түсіріңіз – бұл сіздің негізгі дәлеліңіз болады. Сондай-ақ сіздің жағдайыңызда тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы заң ғана емес, ҚР Азаматтық кодексі де көмектесетінін түсіну маңызды.

Жария оферта туралы заң: сіздің адал бағаға деген құқығыңыз

ҚР Азаматтық кодексінің 447-бабы жария оферта туралы айтады, оған сәйкес, егер дүкен тауарды белгілі бір бағамен көпшілікке ұсынса (мысалы, витринадағы баға көрсеткіші арқылы), онда сатып алушы тауарды осы шарттарда сатып алуға құқылы. Бұл жағдайда баға көрсеткіші ұсыныс ретінде, ал сатып алушы осы офертаның шарттарын, соның ішінде бағаны сақтауды талап етуге құқылы.

Кассир тауарды баға көрсеткіште көрсетілген бағамен сатудан бас тартқан кезде, тұтынушы өз құқығын талап етуге құқылы. Егер дүкен әкімшілігі сіздің талабыңызды елемесе, менеджерді немесе аға қызметкерді шақыруды сұраңыз және оған баға көрсеткішінің фотосуретін көрсетіңіз. Осы кезеңде көптеген дүкендер жағдайды реттеуді және сатып алушыға жол беруді жөн көреді.

Түскен өтініштің негізінде Департамент сауда объектісінің ішкі және (немесе) сыртқы витриналарында қойылған, рәсімделген баға белгісінен асатын құны бар тауарды Қазақстан Республикасының аумағында сату мәселесі бойынша жоспардан тыс тексеру жүргізді.

Жоспардан тыс тексеру нәтижелері бойынша сауда желісіне қатысты «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» ҚР Кодексінің 193-бабының 5-бөлігі бойынша 100 АЕК (айыппұл сомасының 50%-ы) мөлшерінде қысқартылған өндірісте айыппұл салу туралы әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама толтырылды. Сонымен қатар, департамент бұзушылықты жою туралы нұсқама берді.

Кассадағы баға баға көрсеткішінен өзгеше болса, сатып алушыға арналған қадамдық нұсқаулық

• Бағаны тіркеңіз. Тауар мен бағасы көрсетілген баға көрсеткішінің фотосуретін түсіріңіз.
  Кассирге хабарласыңыз. Баға айырмашылығын көрсетіңіз және әкімші немесе менеджерді шақыруды сұраңыз.
• Заңдарға сілтеме жасаңыз. Дүкен өкілдеріне «Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» ҚР Заңының 10-бабына және ҚР Азаматтық кодексінің 447-бабына сәйкес сіздің құқықтарыңыз туралы еске салыңыз.
• Шағым кітабын сұраңыз. Егер бас тарту жалғасса, шағым кітабына жазба енгізіңіз, онда сізге тауарды көрсетілген бағамен сатудан бас тартқанын көрсетіңіз. Шағым кітабына жазба – бұл жай ғана формальдылық емес. Дүкендер мұндай өтініштерге жауап беруге міндетті.
• Тұтынушылардың құқықтарын қорғау органына жүгініңіз. Егер жағдай шешілмесе, бұзушылықты реттеуді талап ете отырып, тұтынушылардың құқықтарын қорғау жөніндегі уәкілетті органдарға шағым түсіруге немесе «e-tutynushy» бірыңғай ақпараттық жүйесі немесе e-Gov.kz «е-otinish» ақпараттық жүйесі арқылы шағым түсіруге болады.

Бұл қадамдарды орындау сізге әділ бағаға деген құқығыңызды қорғауға және бас тарту жағдайында бұзушылықты тіркеуге көмектеседі.

Ірі дүкендер мұндай мәселелерді әдетте қалай шешеді

Көптеген супермаркеттер баға көрсеткіштеріндегі қателіктерді тез түзетеді. Бірақ бұл әрқашан автоматты түрде бола бермейді. Сатып алушылар өзін артық төлеуден қорғау үшін өз құқықтарын білуі маңызды.