Депутаттар кімнің жағында-тұтынушылардың немесе автобизнестің құқықтарын қорғау жағында?
2022 жылғы 22 желтоқсанда «AMANAT» партиясы депутаттарының мемлекеттік органдардың, құқық қорғау ұйымдарының және бизнес-қоғамдастықтың өкілдерімен отырысы өтті. Іс-шарада тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы заң жобасы, техникалық күрделі тауарлар туралы нормалар, тұтыну нарығы мен кәсіпкерлік қызметтің ажырамас бөлігі ретінде елеулі кемшіліктер талқыланды.
Өткен жылдың 27 желтоқсанында өнеркәсіптік саясат мәселелері бойынша ҚР Заңы қабылданғанын түсіндірген жөн. Онда «техникалық жағынан күрделі тауар» және «елеулі кемшілік» ұғымдарын айқындау бөлігінде қолданыстағы тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы Заңға түзетулер, сондай-ақ олар туралы жекелеген ережелер енгізілді.
Осылайша, автобизнес көлікті елеулі кемшіліктерсіз қайтару мүмкінсіздігін заңнамалық тұрғыдан бекітті. Енді тауарды қайтару үшін тұтынушы автомобильдің елеулі кемшілігін немесе оның қауіпсіздігін дәлелдеуі керек. Басқаша айтқанда, егер тұтынушы салоннан сапасыз автокөлік сатып алса және ол бұзылса, автобизнес тек кепілдік мерзімі немесе жағдай кезінде машинаны жөндеуге дайын.
Қазақстандық автобизнес қауымдастығының өкілі Сауда және интеграция министрлігі әзірлеген ТҚҚ туралы заң жобасына техникалық күрделі тауарлар мен елеулі кемшіліктер туралы нормаларды енгізуді ұсынды.
Оның пікірінше, бұл нормалар автобизнестің ауыртпалығын жеңілдетуге және тұтынушылардың құқықтарын тиімді қорғауға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, ол тұтынушылар тарапынан тұтынушылық экстремизм жағдайлары туралы айтты.
Сонымен қатар, тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы заң жобасында автобизнесті жеңілдететін нормалар жоқ.
Осыған байланысты ҚР СИМ–ден жұмыс тобының жетекшісі-Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитеті Төрағасының орынбасары Серік Құсайынов сөз сөйледі.
«Заң тұрғысынан заң жобалау жұмысы Үкіметтің заң шығару қызметінің Қағидаларына сәйкес, техникалық жағынан күрделі тауарлар мен елеулі кемшіліктер туралы ұғымдар, сондай-ақ олар туралы ережелер жоқ тұжырымдама мен РСКҚ-да негізделіп және қатаң сәйкестікте жүзеге асырылады». - Деп атап өтті Серік Қуанышұлы.
Сонымен қатар, қоғамдық құқық қорғаушылар заң жобаларын әзірлеу жөніндегі жұмыс тобының отырыстарында осы түзетулерге қарсы ұстанымын білдірді.
«Қазақстанның Ұлттық тұтынушылар лигасы» Басқарма төрағасы Светлана Романовская Комитет төрағасының орынбасары сөзін қолдап, қатысушылармен техникалық күрделі тауарлар мен елеулі кемшіліктер туралы нормаларға қатысты құқық қолдану практикасының тәжірибесімен бөлісті.
Сондай-ақ, ол бұл норманың шағымдар бойынша бүгінгі күні бірінші орында тұрған тұрмыстық техника үшін де қолданылуы қаупі бар екенін атап өтті.
Ол техникалық күрделі тауарлар мен елеулі кемшіліктер туралы ұғымдардың қолданыстағы редакциясы сатып алушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыра алмайды деп мәлімдейді. Техникалық күрделі тауарлар мен елеулі кемшіліктер туралы нормаларды түсіндірудің екіұштылығы судьялардың шешім қабылдаудағы жұмысын қиындатады. Ол тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы заңдағы осы ұғымдардың нормаларының редакциясын айтарлықтай қайта қарау керек екеніне сенімді.
Қазақстан тұтынушыларының республикалық қауымдастығының басшысы Жаслан Айтмағанбетов автобизнеске шағымдардың саны автомобильдердің тиісті емес сапасын растайтынын атап өтті. Ол осы нормаларды заң жобасына енгізуге қарсылық білдірді, өйткені олар автобизнеске тұтынушылық құқықты қорғау талаптарын жеңілдетуі мүмкін.
«Маңғыстау облыстық тұтынушылардың құқықтарын қорғау қоғамы» ҚБ басшысы Никар Рафикова отырысқа қатысушылардың назарын ҚР Ұлттық экономика министрінің м.а. 2015 жылғы 27 наурыздағы № 264 бұйрығымен бекітілген Ішкі сауда ережелеріне аударды. Ережеге сәйкес кәсіпкерлер тауарды алдын-ала сатуды жүзеге асыруы керек. Бұл талаптарды қарапайым сақтау автобизнес клиенттерінің талаптарын болдырмауға мүмкіндік береді, деп санайды ол. Ол автобизнес қоғамы ұсынған заңнамалық бастамаларға қарсы нақты ұстанымын білдірді.
Соңында қатысушылар отырыстың күн тәртібі одан әрі талқылауды және тұтыну нарығында және кәсіпкерлік қызметте қолайлы климат үшін ең жақсы шешім қабылдауды талап ететініне келісті.