Заңға енгізілген өзгерістер тұтынушылардың құқықтарын күшейтеді
Тұтынушылық құқықтарды қорғау-мемлекеттің басым міндеттерінің бірі. Тауарлар мен қызметтер нарығында қазақстандықтардың құқықтары жиі бұзылады. 2020 жылы тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитетіне 20 мыңнан астам шағым түсті, бұл 2019 жылмен салыстырғанда 3,5 есе көп.
Өткізілген іс-шаралар шеңберінде тұтынушыларға 250 млн.теңге қайтарылды, оның 110 млн. теңгеден астамы сот арқылы Бек Эйр әуекомпаниясының жолаушыларына қайтарылды.
Осы жағдайға байланысты сауда және интеграция министрі Бақыт Сұлтанов ведомство сотта 1797 азаматтың мүддесін білдіргенін айтты. "Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитеті Бек Эйр компаниясына авиакомпанияның күші жойылған рейстерінің авиабилеттері үшін ақша қаражатын қайтару мәселелері бойынша 5 талап арыз берді. Барлық қажетті шаралар қабылданды, азаматтық сот өндірісі кезеңдері өтті, барлық талаптар бойынша шешімдер заңды күшіне енді. Бүгінгі таңда "атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы" Заңға сәйкес сот орындаушылары сот шешімдерін орындауды жүзеге асыруда", - депминистр атап өтті.
2021 жылдың басынан бері ведомство 6 мыңнан астам өтінішті қарап, тұтынушыларға 70 млн.теңгеден астам қаражатты қайтарды.
Қазақстандықтардың наразылығының артуы негізінен көлік, бөлшек сауда, тұрмыстық және туристік қызмет көрсету салаларындағы сервис сапасының төмендігімен байланысты.
"Азаматтардың мүдделерін қорғау үшін 2020 жылы "тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы"Заңға түзетулердің 1-пакеті қабылданды. Ол шағымдарды қараудың 3 сатылы механизмін енгізуге мүмкіндік берді. Бұл дегеніміз, 1-кезеңде тұтынушы сатушыға және сотқа дейінгі реттеу субъектілеріне, атап айтқанда тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктеріне, 2 – кезеңде – мемлекеттік органға, 3 - кезеңде-сотқа өз бетінше жүгінуге құқылы", - деп түсіндіреді министрлік басшысы.
Тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктері тұтынушылық дауды сотқа дейінгі тәртіппен қарай алады, сондай-ақ тұтынушылардың мүдделері үшін сотқа талап-арыз бере алады.
Заңға енгізілген өзгерістердің арқасында "мемлекеттік" бақылау енгізіліп, кәсіби мамандар арасынан құқық қорғаушылар тізімі жасалды.
Заңнамалық реформалар қоғамдық бақылау саласын күшейтті, бизнесті тұтынушылардың "осында және қазір"талаптарына жауап беруге қызықтырды.
5 айдың ішінде «e-Tutynushy»тұтынушылардың шағымдарын қабылдау ақпараттық жүйесі арқылы 153 тұтынушының мәселелері шешілді.
Бұл жүйе «бір терезе» қағидаты бойынша жұмыс істейді және салалар, даудың мәні, қарау субъектілері тұрғысынан шағымдарды бақылауға мүмкіндік береді.
2021 жылы "тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы"Заңға түзетулердің 2-пакетіне тұжырымдамасының жобасы әзірленуде. Ол құқық қолдану практикасында әртүрлі түсіндірмелері бар құқықтық олқылықтарды, анық емес нормаларды жоюға бағытталған.
Пандемия электрондық коммерцияда құқықтарды қорғауды жақсарту қажеттілігін анықтады. 2020 жылы 689 адам интернет-дүкендердің жұмысына және онлайн-қызметтердің жосықсыз көрсетілуіне шағымданды. Қабылданған шаралардың арқасында тұтынушыларға 13,2 млн. теңге қайтарылды.
2021 жылдың бес айында 556 қазақстандық жүгінді, оларға 7 млн.теңге қайтарылды.
Осыған байланысты Тұжырымдама жобасында электрондық сауданы тұтынушылардың құқықтарын қорғауды күшейту жөніндегі бөлім көзделген.
"Ведомствоның міндеті-азаматтық қоғамды тұтынушылардың құқықтарын қорғау процесіне неғұрлым белсенді тартуды қамтамасыз ету. Бұл кәсіпкерлерді тауарлар мен қызметтердің сапасын арттыруға ынталандырады, бұл тұтыну нарығының құқықтық және экономикалық ортасын жақсартады, сондай-ақ 2025 жылға қарай тұтынушылардың құқықтарын қорғаумен қанағаттану деңгейін 80% - ға дейін арттыруға мүмкіндік береді", - деп атап өттіБақыт Сұлтанов.
Тұжырымдаманы қабылдау ағымдағы жылдың желтоқсанында, ал заң жобасын әзірлеу және енгізу 2022 жылы көзделген.