Еңбек адамы. Қанат Ақшалов: ғылым мен жерге арналған жарты ғасырлық ғұмыр

Қанат Ақшаловтың аграрлық ғылымға сіңірген еңбегіне жарты ғасырдан астам уақыт өтті. Оның бүкіл кәсіби жолы А. И. Бараев атындағы Астық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығымен тығыз байланысты. Осы қара шаңырақта ол қатардағы маманнан ғалымға, ғылымды ұйымдастырушы білікті маманға дейінгі жолдан өтті. Бүгінде оның есімі кәсіби ортаға жақсы таныс. Жылдар бойы жинақтаған мол тәжірибесі ғылыми ортада да, ауыл шаруашылығы өндірісінде де жоғары бағаланып келеді.

Қанат Ақшалов еңбегінің басты ерекшелігі — ғылымның нақты нәтижеге бағытталуы. Оның зерттеулері егін шаруашылығының өзекті мәселелерін шешуге арналған. Атап айтқанда, өсімдік шаруашылығының тиімділігін арттыру, жер ресурстарын ұтымды пайдалану, технологияларды Солтүстік Қазақстанның табиғи-климаттық жағдайына бейімдеу бағытында ауқымды жұмыстар атқарылып келеді.
Ғалымның ғылыми қызметіндегі негізгі бағыттардың бірі — жаздық бидай, арпа, сұлы және басқа да ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіру технологияларын жетілдіру. Ол әсіресе парсыз егіншілік жүйесін дамытуға, топырақ құнарлылығын сақтауға және қуаң дала жағдайында ылғалды тиімді пайдалануға ерекше мән береді.

Бұл бағыт Солтүстік өңірлер үшін айрықша маңызды. Себебі мұнда алынатын нәтиже ең алдымен технологияның қаншалықты дұрыс таңдалғанына, топырақтағы ылғалдың сақталуына және нақты жердің табиғи ерекшеліктерінің ескерілуіне байланысты. Сондықтан Қанат Әшкейұлы ғылымға ең алдымен нақты нәтиже тұрғысынан қарайды. Ғылыми әзірлеме өндіріс үшін түсінікті, аграршыларға қажет және ауыл шаруашылығына нақты пайда әкелуі тиіс деген ұстанымды басшылыққа алады.

Оның жетекшілігімен ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін арттыруға, жерді ұтымды пайдалануға және өсімдік шаруашылығын қазіргі климаттық өзгерістерге бейімдеуге бағытталған зерттеулер жүргізілуде. Бұл жұмыстың маңызды бөлігі — ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілермен тікелей байланыс орнату. Өйткені жердің жайын күнделікті көріп, оның қиындықтарын өз көзімен сезініп жүрген диқан мен шаруаның тәжірибесі тиімді шешім қабылдауда аса құнды.

Канат Ақшаловтың кәсіби беделі еліміздің ғылыми ортасымен ғана шектелмейді. Ол шетелдік ғалымдармен және сала мамандарымен тығыз жұмыс байланысын қалыптастырып, халықаралық тәжірибе алмасуға белсенді қатысып келеді. Сонымен қатар қазақстандық егіншілік ғылымының жетістіктері мен отандық тәсілдерді халықаралық ғылыми ортада таныстырып жүр. Ағылшын және неміс тілдерін меңгеруі оған халықаралық ғылыми пікір алмасуға еркін қатысуға, заманауи зерттеулермен танысуға және шетелдік әріптестерімен перспективалы технологияларды талқылауға мүмкіндік береді.

Ол үшін халықаралық ынтымақтастық — озық тәжірибені үйренудің ғана жолы емес. Бұл — қазақстандық аграрлық ғылымның жетістіктерін әлемдік деңгейде таныстыруға, жаңа шешімдер іздеуге және заманауи ғылыми тәсілдерді еліміздің табиғи әрі өндірістік жағдайына бейімдеуге мүмкіндік беретін маңызды алаң.

Ғалымның кәсіби қызметінде жас мамандармен жұмыс істеуге де айрықша орын берілген. Жарты ғасырдан астам еңбек жолында Қанат Әшкейұлы мол тәжірибе жинақтады. Сол тәжірибені кейінгі буынға жеткізуді ол өз кәсібінің маңызды міндеттерінің бірі деп санайды. Жас зерттеушілерді қолдау, олардың бастамаларына жол ашу, ғылымдағы сабақтастықты сақтау — оның кәсіби ұстанымының табиғи жалғасы.

Сонымен қатар ол дәстүр жаңа идеяларға негіз болуы керек деп есептейді. Аға буын ғалымдарының тәжірибесі заманауи технологиялармен және жас ұрпақтың тың ізденісімен ұштасқанда ғана аграрлық ғылым жаңа белестерге көтеріліп, заман талабына жауап бере алады.

Канат Ақшаловтың белсенді өмірлік ұстанымы тек кәсіби қызметінен ғана көрінбейді. Оның өмірінде спорттың да орны ерекше. Тәртіп, төзімділік, алдына мақсат қоя білу және сол мақсатқа жүйелі түрде ұмтылу — спортта ғана емес, кәсіби қызметте де қажет қасиеттер. Белсенді өмір салты оған дене дайындығын сақтап, сергек жүруге, ішкі қуаты мен жұмыс қарқынын қалыпта ұстауға мүмкіндік береді.

Қанат үшін алға ұмтылу — жай ұран емес, өмір салты. Мамандыққа келгеніне елу жылдан астам уақыт ішінде оның еңбек жолында мыңдаған жұмыс күні, ғылыми міндет, зерттеу, кездесу мен шешім жатыр.
Солардың әрқайсысының ар жағында бір ғана басты құндылық бар — өзі таңдаған іске деген адалдық.

Бүгінде ғалым, ғылымды ұйымдастырушы, тәлімгер әрі өмірге белсенді көзқарасымен ерекшеленетін азамат. Оның кәсіби өмірбаяны бір маманның білімі, тәжірибесі мен күнделікті маңдай тері тұтас бір саланың дамуына қалай үлес қоса алатынын көрсетеді.

Оның еңбек жолы — жерге және ғылымға адал қызмет етудің жарқын үлгісі. Бұл жолда «жеткілікті» деген ұғым жоқ. Алда — жаңа міндеттер, жаңа буын ғалымдары және Қазақстан ауыл шаруашылығын одан әрі қуатты, тұрақты әрі тиімді етуге деген үздіксіз ұмтылыс бар.
Міне, жарты ғасырдан астам уақытқа созылған еңбек адамының адал қызметінің басты мәні осында.