Халқымыздың ата кәсібі саналатын ауыл шаруашылығы – ең жауапты әрі маңдай термен қатар, табандылықты, төзімділікті және таңдаған ісіне адалдықты қажет ететін сала.
Ақкенже Саташеваның өмір жолы – қайсарлық пен еңбекқорлықтың, отбасылық дәстүрге беріктіктің айқын үлгісі. Жарты ғасырға жуық уақыт бойы ол туған жеріне және ел-жұртына адал қызмет етіп келеді. Оның ғұмыры – жас ұрпаққа өнеге, нағыз еңбек адамының бейнесі.
1978 жылы жұбайы Бақытжанмен шаңырақ көтеріп, сол жылы Атырау облысындағы «Первомайский» кеңшарында еңбек жолын бастады. Содан бері адал әрі жауапты еңбек олардың отбасының басты ұстанымына айналып, жерге деген жанашырлық өмірлік мұрат болды.
Ақкенже дүниеге он перзент әкеліп, тәрбиелеп өсірді. Балаларының бойына еңбекке құрмет, жауапкершілік пен дербестікке ұмтылу қасиеттерін сіңірді.
Бүгінде ұл-қыздарының басым бөлігі ата кәсіпті жалғастырып, жылқы және құс шаруашылығымен айналысып келеді.
2020 жылы ерлі-зайыптылар «Бакытжан» және «Аккенже» шаруа қожалықтарын құрды. Қазіргі таңда олардың еңбегі тұрақты өнім беріп, шаруашылық өнімдері аудан тұрғындары тарапынан сұранысқа ие.
Отбасы ауыл шаруашылығы жәрмеңкелеріне тұрақты қатысып, көкөніс өнімдерінің түрлерін әлеуметтік қолжетімді бағамен ұсынады.
Көп жылғы адал еңбек елеусіз қалған жоқ. Ақкенже «Еңбек даңқы», «Ерен еңбегі үшін» марапаттарының иегері атанса, отбасы мүшелері Құрмет грамотасымен марапатталған.
Осының барлығы үлкен бір әулеттің жанкешті еңбекке берілген шынайы баға екені сөзсіз.
Өңірдің оңтүстік аудандарында көктемгі дала жұмыстарына қызу дайындық басталды. Қазірдің өзінде жоспарланған 18,2 мың гектар жердің 7 мың гектарына ерте пісетін көкөністер мен картоп егілді.
Жалпы, биылғы жылы ауыл шаруашылығы дақылдарының егіс алқабы 8 мың гектарға ұлғайып, 919 мың гектарды құрады. Оның ішінде 536 мың гектар – жаздық дақылдарға, 208 мың гектар – күздік егіске, 175 мың гектар – көпжылдық шөптерге, оның ішінде жоңышқаға тиесілі.
Облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Файзулла Байдуллаевтың айтуынша, биыл егіс құрылымын әртараптандыру және су ресурстарын тиімді пайдалану мақсатында мақта алқабы 17 мың гектарға ұлғайтылып, 162 мың гектарға жеткізілді. Жүгері 15 мың гектарға артып, 55,2 мың гектарды, ал мақсары 16 мың гектарға көбейіп, 85,4 мың гектарды құрады. Сонымен қатар суды тұтыну көлемін азайту мақсатында күріш алқабы 7 мың гектарға қысқартылды, бидай егістігі 25 мың гектарға азайтылып, 216,3 мың гектар болды.
Қазіргі таңда жер жырту жұмыстары 82 пайызға, топырақ шаю 52 пайызға орындалды. Жұмыс жалғасуда.
Биыл 203,5 мың тонна минералдық тыңайтқыш енгізу жоспарланып отыр. Облыстық бюджеттен 134 мың тонна тыңайтқышты субсидиялауға 9,5 млрд теңге бөлінді.
Көктемгі дала жұмыстарын қаржыландыру «Аграрлық несие корпорациясы» арқылы жүзеге асырылуда. Бүгінгі күні 8,4 млрд теңгеге өтінімдер мақұлданып, 7,2 млрд теңге көлемінде 321 жоба қаржыландырылды. Қосымша 15 млрд теңгеге өтінімдер қаралуда.
Науқанға 37,4 мың бірлік ауыл шаруашылығы техникасы жұмылдырылады. Мемлекеттік қолдау шараларының арқасында былтыр 1 872 техника сатып алынып, техникалық парктің жаңару деңгейі 9,2 пайызға жетті. Биыл тағы 2 029 техника сатып алу көзделген.
Жалпы, Түркістан облысында көктемгі дала жұмыстарын жүйелі жолға қойылып, сала мамандары жанар-жағармаймен, тыңайтқыштармен, тұқыммен және техникамен кезең-кезеңімен қамтамасыз етілуде.
Үкіметте Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен көктемгі дала жұмыстары жөніндегі жедел штаб отырысында өңірлерді тыңайтқыштармен қамтамасыз ету жағдайы талқыланды.
Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, 2026 жылы еліміз бойынша 2,3 млн тонна тыңайтқыш енгізу жоспарланып отыр. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 500 мың тоннаға артық.
Жиын барысында келісімшарт жасауға және тиеп-жөнелту жұмыстары жеткілікті қарқынмен жүргізілмей жатқанына назар аударылды.
Әкімдіктердің нақты ақпаратына сәйкес, бүгінгі таңда 414 мың тонна тыңайтқыш жеткізуге шарттар жасалған, оның 187 мың тоннасы жөнелтілген. Егіс науқаны басталып кеткен оңтүстік өңірлерге небәрі 30 мың тонна бағытталған.
Барлық өңір тыңайтқыш өндірушілерге қаражатты уақтылы аударуға кіріспегені туралы да айтылды. Премьер-министрдің орынбасары жұмыс қарқыны төмен облыстардың есебін тыңдап, қаржылық мәселелер мен жеткізілімдерді жеделдетуді, фермерлерді белгіленген мерзімде қажетті көлемдегі тыңайтқышпен қамтамасыз етуді тапсырды.
Сонымен қатар ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерді жеңілдетілген дизель отынымен қамтамасыз ету мәселелері қаралды. Егіс жұмыстарын жүргізу үшін литрі 281 теңге бағамен 402 мың тонна жанар-жағармай бөлінді. Өткен жылы жеңілдетілген баға литріне 254 теңгені құраған болатын. Бұрынғыдай шаруалар үшін дизель отынының құны нарықтық бағадан 15%-ға төмен.
Сондай-ақ аграрлық сала өкілдерінің өтініші бойынша көктемгі жұмыстарға арналған арзандатылған дизель отынын алдын ала – күз мезгілінен бастап, жеңілдетілген қаржыландырумен қатар бөлу мүмкіндігі қаралды. Премьер-министрдің орынбасары бұл мәселені Энергетика министрлігіне Ауыл шаруашылығы министрлігімен бірлесіп пысықтауды тапсырды.
Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлігі (бұдан әрі – Министрлік) Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2023 жылғы 29 маусымдағы № 127 бұйрығымен бекітілген Жеке кәсіпкерлік субъектілерінің бірлестіктері мен өзге де коммерциялық емес ұйымдарды аккредиттеуден өткізу қағидаларын, оның ішінде аккредиттеу туралы куәліктің нысанын, аккредиттеудің күшін жою негіздері мен тәртібіне (бұдан әрі – Қағидалар) сәйкес Министрлік жанындағы кәсіпкерлік мәселелері жөніндегі сараптамалық кеңестің қызметі шеңберінде мемлекеттік органдар әзірлеген және ұсынған, кәсіпкерлік мүдделерін қозғайтын нормативтік құқықтық актілердің жобаларын, мемлекеттік жоспарлау жүйесі саласындағы құқықтық актілердің жобаларын, Қазақстан Республикасы халықаралық шарттарының, сондай-ақ Қазақстан Республикасы қатысушысы болуға ниеттенетін халықаралық шарттардың жобаларын (бұдан әрі – жоба), реттеушілік саясаттың консультативтік құжатын сараптама қорытындыларын алу жөніндегі жұмысты ұйымдастыру үшін жеке кәсіпкерлік субъектілері бірлестіктерін аккредиттеуді жүргізу туралы хабарлайды.
Бiрлестiктер мен ұйымдар аккредиттеуге қатыса алады.
Қағидалардың 8-тармағына сәйкес аккредиттеу алу үшін өтініш беруші Министрлікке электрондық нысанда:
1) осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес нысан бойынша жеке кәсіпкерлік субъектілерінің және өзге де коммерциялық емес ұйымдардың аккредиттеуден өту үшін өтініш;
2) заңды тұлғаның, филиалдың (өкілдіктің) құрылтай құжаттарының және мемлекеттiк (есептік) тiркелгенін (қайта тіркелгенін) растайтын құжаттардың қазақ және орыс тілдеріндегі электрондық көшiрмелерiн;
3) бизнес-сәйкестендiру нөмiрлерін көрсете отырып, бірлестік және/немесе ұйым мүшелерінің тізімін ұсынады.
Аккредиттеу туралы куәлікті мерзімсіз негізде алу үшін өтініш беруші Министрлікте аккредиттеуді қатарынан екі реттен артық растайтын жеке кәсіпкерлік субъектілерін және өзге де коммерциялық емес ұйымдарды аккредиттеу туралы куәліктердің көшірмелерін ұсынады.
Сонымен қатар, Министрлікте аккредиттелуге үміткер бірлестіктер мен ұйымдар хабарландыру жарияланған күннен бастап 10 (он) жұмыс күні ішінде Қағидалардың 8-тармағында көзделген құжаттар топтамасын ұсынатынын хабарлаймыз.
Аккредиттеу алу үшін құжаттардың толық пакетін kadrinova.as@minagri.gov.kz почтасына ұсыну қажет.
Аккредиттеу алу үшін құжаттарды қабылдау мерзімі 2026 жылғы 4 наурыздан 18 наурызға дейін.
Анықтама телефоны: 8 (7172) 555-924
Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров Қазақстандағы БҰҰ Даму бағдарламасының Тұрақты өкілі Катаржина Вавьерниамен кездесті.
Айдарбек Сапаров министрлік пен БҰҰДБ арасында Елдік бағдарлама аясында сындарлы әрі жүйелі серіктестік жолға қойылғанын атап өтті.
«Елдік бағдарламаның басымдықтарын айқындау кезінде ұлттық стратегиялық бағдарлар мен тұрақты даму міндеттерінің ескерілуі біз үшін маңызды. Біз бұл құжатты серіктестікті нығайтудың және экономикалық өсім, экологиялық тепе-теңдік әрі елдің әлеуметтік дамуына ықпал ететін бағыттар бойынша бірлескен күш-жігерді шоғырландырудың тиімді құралы ретінде қарастырамыз», – деді министр.
Өз кезегінде Катаржина Вавьерниа БҰҰДБ алдағы уақытта да ауыл шаруашылығының тұрақтылығы мен өнімділігін арттыру мәселелеріне баса назар аударатынын атап өтті.
Одан әрі: «Қазақстан аграрлық секторды стратегиялық тұрғыдан дамытуда. Сонымен қатар мемлекеттік қолдау тетіктері жердің өнімділігін сақтауға және саланың ұзақ мерзімді тұрақтылығын қамтамасыз етуге ықпал етуі маңызды», – деді.
Қазіргі уақытта Ауыл шаруашылығы министрлігі мен БҰҰДБ бірқатар бірлескен бастамаларды жүзеге асыруда.
Атап айтқанда, БҰҰДБ Солтүстік Қазақстан экожүйелерін сақтау және ауыл шаруашылығы өндірісі жүйесін ілгерілету жобасын іске асыруда. Жоба аясында отандық АӨК-ті әртараптандыруға қолдау көрсетіліп, бұршақ тұқымдас дақылдар мен көпжылдық шөптердің тұқым шаруашылығын дамыту үшін Көкшетау тәжірибелік-өндірістік шаруашылығын заманауи техникамен жарақтандыруға жәрдем көрсетілуде.
Азық-түлік корпорациясымен бірлесіп бұршақ тұқымдас дақылдарды (жасымық) ұзақ мерзімді форвардтық сатып алу тетігін іске асыру жалғасуда.
Министр сондай-ақ Қазақстанның Каспий теңізі бөлігінде және оған іргелес аумақтарда теңіз және жағалау ресурстарын кешенді басқару жобасының маңыздылығына тоқталды. Бұл жоба табиғи ресурстарды басқарудың тұрақты жүйесін қалыптастыруға, биоалуантүрлілікті сақтауға және жағалау аумақтарын дамытуға бағытталған.
Кездесу соңында Айдарбек Сапаров дәйекті қолдау мен серіктестік үшін алғыс білдіріп, жүзеге асырылып жатқан жобалардың нәтижелері оларды одан әрі институционалдандыруға және өңірлерде табысты тәжірибелерді кеңінен енгізуге негіз болуы тиіс екенін айтты. Бұл өз кезегінде ұлттық деңгейдегі даму мақсаттарына қол жеткізуге ықпал етпек.
Өңірде биылғы көктемгі дала жұмыстарына дайындық жоспарлы түрде жалғасуда. Осы жылы 865 мың гектар алқапты қамту жоспарланып отыр.
Құрылымына сәйкес дәнді дақылдар 506 мың гектарға, майлы дақылдар 75 мың гектарға, мал азықтық дақылдар 277 мың гектарға егілетін болады. Картоп 3,5 мың гектарға, ал көкөніс-бақша дақылдары 3,3 мың гектарға отырғызылмақ.
2026 жылғы өнімге арнап 283 мың гектар жер дайындалды. Оның ішінде 170 мың гектары — сүрі жер, 113 мың гектары — күзгі жыртылған жер (зябь). Бұл сапалы егіс науқанын өткізудің негізі.
Бекітілген құрылымға сәйкес көктемгі егіс жұмыстарын жүргізу үшін 49 мың тонна ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымы қажет. Қазіргі таңда 44 мың тонна немесе қажеттіліктің 90%-ы дайындалды. Алдын ала жүргізілген сапа сараптамасы нәтижесінде әзірленген тұқымның 99%-ы жоғары санатқа сәйкес келетіні анықталды. Егіс науқаны басталғанға дейін шаруалар қажетті тұқым материалымен толық қамтамасыз етіледі.
Шамамен 1,5 мың трактор, 100-ден астам жоғары өнімді егіс кешені, 1,4 мың сепкіш және 1,8 мың топырақ өңдеу техникасы жұмылдырылмақ. Ауыл шаруашылығы техникасының дайындығы 90%-ды құрайды.
Ақтөбелік фермерлер көктемгі дала және егін жинау жұмыстарын жылдық 5% мөлшерлемемен жеңілдетілген несиелеу тетігін белсенді қолдануда. «Кең дала-2» бағдарламасы аясында 2025 жылғы қараша айынан бастап 1,7 млрд теңге көлемінде кредит берілді.
Өсімдік шаруашылығы саласын субсидиялауға 2,1 млрд теңге қарастырылған. Оның ішінде 400 млн теңге тұқым шаруашылығын дамытуға, 383 млн теңге басым дақылдар өндірісінің өзіндік құнын арзандатуға, 500 млн теңге минералды тыңайтқыштардың құнын төмендетуге, 850 млн теңге пестицидтердің құнын субсидиялауға бағытталған.
Жалпы алғанда, өңірде көктемгі дала жұмыстарына дайындық өз деңгейінде жүргізілуде.
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы «Биоотын өндірушілердің биоотын өндірісінің мониторингін жүзеге асыру үшін қажетті есептер ұсыну нысандары мен оларды облыстың, республикалық маңызы бар қаланың және астананың жергілікті атқарушы органына ұсыну қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 9 шілдедегі № 4-4/631 бұйрығына өзгеріс енгізу туралы бұйрық жобасын ресми интернет-ресурсында орналастырылғаны туралы хабарлайды.
Жоба келесі сілтеме бойынша қол жетімді:
https://legalacts.egov.kz/npa/view?id=15767861
Осыған байланысты, Министрлік аталған жобаны талқылауға қатысуға шақырады, өз ескертулеріңіз бен ұсыныстарыңызды беруді сұраймыз.
Қарағанды облыстық аумақтық инспекциясының өсімдіктер карантині жөніндегі мемлекеттік инспекторы карантиндік фитосанитариялық бақылау және қадағалау жүргізу барысында Ресей Федерациясынан әкелінген қызанақ тұқымдарының 130 қаптамасынан сынама алды.
«Фитосанитария» РМК жүргізген карантиндік фитосанитариялық сараптама қорытындысы бойынша зерттелген үлгілерден карантиндік нысандар қатарына жататын қызанақ жемістерінің қоңыр қатпарлы вирусы (Tomato brown rugose fruit virus, ToBRFV) анықталды.
Әкімшілік іс материалдары Қазақстанның қолданыстағы заңнамасына сәйкес процестік шешім қабылдау үшін сотқа жолданды.
Ауыл шаруашылығы министрлігі сыртқы саудаға қатысушыларға ел аумағына карантинге жатқызылған өнімді әкелу кезінде өсімдіктер карантині саласындағы заңнама талаптары мен фитосанитариялық нормаларды қатаң сақтау қажеттігін еске салады. Бақылаудың белгіленген рәсімдері мен қауіпсіздік талаптарын сақтау — аграрлық секторды қорғаудың және фитосанитариялық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің маңызды шарты.
«Аграрлық кредиттік корпорациясы» АҚ 2026 жылғы маусымға жаздық дақыл егістерін қуаңшылықтан сақтандыру полистерін субсидиялауға өтінім қабылдауды жалғастыруда. Бағдарлама аясында мемлекет сақтандыру сыйлықақысының 80%-ын субсидиялайды, ал фермер тек 20%-ын төлейді.
Сақтандыру суарылмайтын жерлерге (2 және 3 фазалар) жүргізіледі. Өтінім беру мерзімдері өңірге байланысты.
Мәселен, Ақмола, Ақтөбе, Атырау, Шығыс Қазақстан, Батыс Қазақстан, Қарағанды, Қостанай, Павлодар, Солтүстік Қазақстан облыстары, сондай-ақ Абай және Ұлытау облыстары бойынша, дәнді дақылдар — 2026 жылғы 1 сәуірге дейін; майлы дақылдар — 2026 жылғы 15 сәуірге дейін қабылданады.
Алматы, Жамбыл, Қызылорда, Маңғыстау, Түркістан облыстары және Жетісу облыстары үшін дәнді және майлы дақылдарды сақтандыруға өтінім қабылдау мерзімі 2026 жылғы 3 наурызға дейін ұзартылды.
Өтінімді Kezekte.kz платформасындағы АӨК сақтандырудың онлайн жүйесі арқылы беруге болады. Жеке кабинетте фермер егіс алқаптарын көрсетіп, сақтандыру компаниясын таңдап, шарт жасасып, сақтандыру сыйлықақысының 20%-ын төлеуі қажет.
Қалған бөлігі мемлекет тарапынан субсидия түрінде сақтандыру компаниясына аударылады.
Бағдарлама ықтимал қуаңшылық жағдайында аграрлық сала өкілдерінің тәуекелдерін азайтуға және жаздық дақылдар өндірісінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталған.
Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров Латвия Республикасының Қазақстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Даце Руткамен кездесті.
Тараптар екіжақты ынтымақтастықты нығайтудың және агроөнеркәсіптік кешен саласындағы өзара іс-қимылды кеңейтудің өзекті мәселелерін ортаға салды.
Өткен жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан мен Латвия арасындағы АӨК өнімдерінің тауар айналымы 51,4 млн АҚШ долларын құрады. Қазақстан экспортының негізінен рапс тұқымы, күнжара, бидай, мақта талшығы, дәнді және майлы дақылдар бойынша үлесі зор.
Айдарбек Сапаров Латвия Қазақстан үшін сенімді әрі ежелгі серіктес екенін атап өтті. Атап өткеніндей, біздің еліміз аталған мемлекет нарығына экспорт көлемін ұлғайтуға және жеткізілім бағыттарын әртараптандыруға ынталы.
Министрдің айтуынша, аграрлық сектор тұрақты өсім көрсетіп келеді. Былтыр ауыл шаруашылығының жалпы өнімі 5,9%-ға артып, 20 млрд АҚШ долларына жетті. Екінші жыл қатарынан 27 млн тонна астық жиналды. Астық экспорты көлемі жыл сайын артуда, сондай-ақ жеткізілімдерді одан әрі арттырудың мүмкіндігі зор.
Кездесуде логистика мәселелеріне ерекше назар аударылды. Латвия Еуропалық одақ және Солтүстік Еуропа нарықтарына шығуды қамтамасыз ететін астық пен майлы дақылдарды сақтау және қайта тиеу саласында стратегиялық серіктес саналады. Балтық бағыты Қазақстанның экспорттық бағыттарын әртараптандырудың маңызды тетігіне айналуда.
2025 жылы Балтық елдері порттары арқылы 802 мың тонна астық экспортталды. Оның 441,2 мың тоннасы Латвияның Рига еркін порты және Лиепая порты арқылы жөнелтілді. «Азық түлік келісімшарт корпорациясы» Лиепая порты арқылы Мароккоға 58 мың тоннадан астам бидай шығарды.
Өз кезегінде Даце Рутка латвиялық тарап үшін негізгі ықпалдастық бағыттарына тоқталды. Атап айтқанда, акваөсіруді дамыту, ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу, ветеринария саласындағы әріптестік, тәжірибе алмасу, бірлескен кәсіпорындар құру, сондай-ақ ауыл шаруашылығы ғылымы мен селекция саласындағы өзара іс-қимыл мәселелері талқыланды.