Бүгін Астанада RES–2026 аясында «Орталық Азиядағы азық-түлік қауіпсіздігі: Аймақтық ынтымақтастық арқылы тұрақты су және жер ресурстарын басқаруға жәрдемдесу» тақырыптық сессиясы өтті. Онда Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түрікменстан және Грузияның салалық министрліктерінің өкілдері, сондай-ақ БҰҰ-ның Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы (ФАО) мен Ислам азық-түлік қауіпсіздігі ұйымының сарапшылары бас қосты.
Іс-шараны ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі ФАО-мен бірлесіп ұйымдастырды. Қатысушылар Орталық Азияның аграрлық секторы алдында тұрған негізгі сын-қатерлерді талқылап, өңірлік ынтымақтастықты нығайту бағыттарын айқындады.
Сессияны ашқан ҚР Ауыл шаруашылығы вице-министрі Ербол Тасжүреков азық-түлік қауіпсіздігі мәселелерінің Орталық Азия өңірі үшін айрықша маңызды екенін атап өтті. Айтуынша, халық санының өсуі, қалалану үдерісі және азық-түлікке сұраныстың артуы ауыл шаруашылығындағы дәстүрлі тәсілдердің тиімділігін төмендетіп, жаңа болмысты қалыптастыруда.
«Бүгінде біз өзара байланысты бірқатар күрделі сын-қатерлерге тап болудамыз. Атап айтқанда, климаттың өзгеруі, жердің тозуы және су ресурстарының тапшылығы. Мұндай жағдайда өңірлік өзара іс-қимыл мүмкіндік қана емес, шынайы қажеттілікке айналады», — деді ол.
Вице-министр Қазақстан аграрлық әлеуетін жүйелі түрде арттырып отырғанын және өңірдегі азық-түлік тұрақтылығының тірек орталықтарының бірі болуға дайын екенін жеткізді. 2025 жылдың қорытындысы бойынша еліміздің агроөнеркәсіптік кешенінің жалпы өнімі 20 млрд АҚШ долларына жетіп, инвестициялар көлемі 53%-ға өсіп, 3,2 млрд долларды құрады.
Қазақстан ет, сүт өнімдері, көкөніс пен ұнды қоса алғанда, негізгі азық-түлік түрлері бойынша өзін 80–100% қамтамасыз етеді. Соңғы бес жылда АӨК өнімдерінің экспорты екі есеге өсіп, 7 млрд долларға жетті, оның жартысы Орталық Азия елдеріне тиесілі. Астық пен ұн экспорты 15,3 млн тоннаны құрады.
Су үнемдеу технологияларын енгізуге ерекше көңіл бөлінуде. Мемлекет заманауи суару жүйелеріне салынатын инвестициялардың 80%-ына дейін субсидиялайды. Соның нәтижесінде соңғы екі жылда су үнемдеу алаңы екі есеге жуық ұлғайып, 544 мың гектарға жетті. 2028 жылға қарай бұл көрсеткішті 750 мың гектарға дейін жеткізу жоспарлануда.
Сонымен қатар, су көп қажет ететін монодақылдардан біртіндеп бас тартып, заманауи агротехнологияларды енгізу арқылы өсімдік шаруашылығы әртараптандырылуда.
Қаржылық қолдау құралдары да айтарлықтай кеңейтілді. Соңғы бес жылда жеңілдетілген қаржыландыру көлемі 10 есеге өсіп, 2 млрд АҚШ долларына жетті.
Қабылданған шаралар өз нәтижесін беріп, елде рекордтық өнім жиналды. Олар: 27 млн тоннадан астам астық, 4,9 млн тонна майлы дақылдар және 1 млн тоннадан астам бұршақ тұқымдастар.
Мал шаруашылығын дамытуға да ерекше назар аударылуда. Қазақстанда 183 млн гектар табиғи жайылым бар, бұл әлемдегі ең ірі көрсеткіштердің бірі. Бұл экологиялық таза өнім өндіруге және экспорттық әлеуетті арттыруға берік негіз қалайды. Былтырғы жылы ет экспорты 100 мың тоннаға жетті, ал саланы дамытудың кешенді жоспары аясында бұл көрсеткішті екі есеге арттыру көзделген.
Жердің тозуын қалпына келтіру мақсатында 2024–2030 жылдарға арналған Жол картасы іске асырылуда. Ол топырақ жағдайын жүйелі диагностикалауды және эрозиямен күресу шараларын қамтиды. Агроөнеркәсіптік кешеннің цифрлық экожүйесін енгізу субсидиялау мен мониторинг үдерістерін автоматтандыруға мүмкіндік беріп, ресурстарды пайдалану тиімділігі мен ашықтығын арттыруда.
Сөз соңында Ербол Тасжүреков аймақ елдерінің бірлескен іс-қимылының маңыздылығына тоқталды.
«Орталық Азияның азық-түлік қауіпсіздігі — бұл ортақ міндет. Тек су мен жер ресурстарын үйлесімді басқару арқылы біз елдеріміздің ұзақ мерзімді тұрақтылығы мен дамуын қамтамасыз ете аламыз», — деді.
Тақырыптық сессия барысында Орталық Азия елдері мен Грузияның аграрлық құрылымдарының өкілдері өздерінің әдіс-тәсілдері мен бастамаларын таныстырып, әріптестікті одан әрі нығайтуға және азық-түлік қауіпсіздігі саласында келісілген шешімдер қабылдауға дайын екендерін жеткізді.
Солтүстік өңір еліміздегі сүтті мал шаруашылығының негізгі орталықтарының бірі ретінде өз орнын нығайтып келеді.
СҚО тәжірибесін тарату бағдарламасы аясында соңғы үш жылда сүт-тауарлы фермаларға жоғары өнімді асыл тұқымды 9 мың ірі қара мал жеткізілді. Бұл сүт өндірісінің көлемін 16%-ға арттыруға мүмкіндік берді.
Сүт кластерін дамытудың келесі кезеңінде Даниядан элиталық мал партиясы әкелінді.
Атап айтқанда, «НурСен Агро» сріктестігіне әлемдік сүтті мал шаруашылығындағы ең құнды әрі тиімді тұқымдардың бірі саналатын 231 бас джерси сиыры жеткізілді.
Джерси тұқымы өзінің ерекше қасиеттерімен кеңінен танымал. Мәселен, сүтінің майлылығы мен ақуыздылығы жоғары, әртүрлі климаттық жағдайларға төзімді. Осы қасиеттерінің арқасында алынған шикізат жоғары қосылған құны бар өнімдерді, соның ішінде премиум санаттағы ірімшіктерді өндіруге пайдаланылады.
Бүгінде өңірде 118 агроқұрылым жұмыс істейді, олардың 50-і – заманауи цифрлық фермалар. Бұл шаруашылықтардағы жалпы мал басы 58,3 мыңнан асады. Өндірістік үдерістер барынша автоматтандырылған.
«Карусель», «Ёлочка» және «Параллель» типіндегі жоғары технологиялық сауу залдары қолданылады, сондай-ақ Dairy Plan, Heatem Pro секілді табынды басқару бағдарламалары енгізілген. Бұл жоғары өнімділік пен өнім сапасының тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
Сала көшбасшыларының қатарында «Зенченко и К» коммандиттік серіктестігі бар. Мұнда жалпы саны 16,3 мың бастан асатын, оның ішінде 5,9 мың сауын сиыры бар жеті сүт кешені жұмыс істейді. Өткен жылдың қорытындысы бойынша кәсіпорын 53,8 мың тонна сүт өндірді, бір сиырдан орташа сауым 9,5 мың кг-ды құрады. Қазіргі уақытта мұнда 3600 сауын сиырға арналған, жалпы мал басы 8 мыңға дейін жететін мега-ферма құрылысы жүргізілуде. Фермада сағатына 490 сиырға дейін қызмет көрсететін, 90 орындық «Карусель» сауу қондырғысы орнатылады. Кешеннің жобалық қуаты жылына 38 мың тонна сүтті құрайды.
Сондай-ақ «СК Агро 2050» серіктестігінің инвестициялық жобасын жүзеге асыру саланың дамуына тығ серпін беруде дамытуға қосымша серпін беруде. Кешен 3600 сауын сиырға және жалпы 10 мың басқа дейін есептелген, жылдық қуаты 30 мың тонна сүт. Мұнда бір сағатта 545 сиырға дейін қызмет көрсете алатын, 100 орындық ең ірі сауу залдарының бірі іске қосылмақ.
Саланы кешенді дамыту – табынның генетикасын жақсартудан бастап цифрлық технологияларды енгізу мен заманауи фермалар салуға, аймақта өндіріс көлемін арттырумен қатар, жоғары тиімді әрі тұрақты сүт кластерін қалыптастыруға мүмкіндік беріп отыр. Бұл өңірдің Қазақстандағы сүт индустриясындағы көшбасшы мәртебесін одан әрі бекемдей түседі.
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы «Қаржылық құралдар аясында агроөнеркәсіптік кешен субъектілеріне жеңілдетілген кредит беру аясында әкімшілік деректерді жинауға арналған нысандарды бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 31 желтоқсандағы № 507 бұйрығына толықтыру енгізу туралы» бұйрық жобасын ресми интернет-ресурсында орналастырылғаны туралы хабарлайды.
Жоба келесі сілтеме бойынша қол жетімді:
https://legalacts.egov.kz/npa/view?id=15804481
Осыған байланысты, Министрлік аталған жобаны талқылауға қатысуға шақырады, өз ескертулеріңіз бен ұсыныстарыңызды беруді сұраймыз
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың агроөнеркәсіп кешенін дамыту жөніндегі тапсырмаларын жүзеге асыру шеңберінде Қазақстан Республикасы Үкіметі ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі мен «Азия Алтын Дән» ЖШС арасында Ақмола облысында астықты терең өңдеу зауытын салу жобасы бойынша инвестициялар туралы келісімге қол қоюды мақұлдады. Премьер-министр Олжас Бектенов тиісті қаулыға қол қойды.
Астықты терең өңдейтін заманауи жоғары технологиялық зауыт Aqmola индустриялық аймағында 500 гектар аумақта салынып жатыр. Ол агроөнеркәсіп кешенінің өңдеу секторындағы ең ірі кәсіпорындардың біріне айналады, ал жобаның басты ерекшелігі – оның ауқымы мен астықты биотехнологиялық әрі қалдықсыз өңдеуге бағытталуы.
Жалпы инвестиция көлемі 300 млрд теңге, кәсіпорынның өндіріс қуаты жылына 6 млн тоннаға дейін жетеді.
Экономикалық әсері кешенді болады деп күтілуде. Жоба астықты толық циклмен өңдеуді және жоғары қосылған құны бар өнімдер шығаруды көздейді — ұн және жарма өнімдерінен бастап ауыл шаруашылығы жануарларына арналған дайын жемге дейін. Оны іске асыру экспорт құрылымын әртараптандыруға, жергілікті шикізатты пайдалану деңгейін арттыруға және елдің импортқа тәуелділігін айтарлықтай төмендетуге мүмкіндік береді.
Жобаны іске асыру өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына елеулі әсер етеді. Кәсіпорында шамамен 800 жаңа жұмыс орны ашылады. Келісім аясында инвестор білікті техникалық мамандар мен биоинженерия саласындағы кадрларды даярлау міндетін өзіне алады — жылда 40 адамға дейін. Дайындық үздіксіз білім беру жүйесін енгізу арқылы, оның ішінде шетелдік тағылымдамалар мен халықаралық алмасу бағдарламаларын қамти отырып жүзеге асырылады.
Зауыт базасында заманауи ғылыми-зерттеу және технологиялық зертхана құру жоспарланып отыр. Сонымен қатар инвестор индустриялық аймақтың сыртқы инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымын дамытуға қосымша қаражат бөледі.
Кәсіпорын пайдалануға берілгеннен кейін алдағы уақытта Астана – Қарағанды автомагистралінде жолайырығы бар өткел, сондай-ақ магистральдық теміржол арқылы индустриялық аймаққа апаратын автомобиль жолын салу көзделген.
Инвестор ауданның әлеуметтік инфрақұрылымын дамытуға да белсенді қатысуды жоспарлап отыр. Жоба толық іске қосылғаннан кейін жыл сайын білім беру, мәдениет, бұқаралық спорт, жастар саясаты және денсаулық сақтау салаларындағы әлеуметтік бастамаларды қолдауға қаржы бөлінеді.
Сонымен қатар кәсіпорын іске қосылғаннан кейінгі екі жыл ішінде жүзу бассейні мен жекпе-жек залдары бар көпфункционалды спорттық-сауықтыру кешені салынады. Бұл кешен барлық тұрғындарға қолжетімді болады.
Жалпы зауыттың іске қосылуы еліміздің азық-түлік және экономикалық қауіпсіздік деңгейін арттырады, экспорт құрылымындағы өңделген өнім үлесін көбейтеді және Қазақстанның шикізат емес, жоғары технологиялық агроөнеркәсіптік өнім жеткізуші ретіндегі позициясын нығайтады.
Астанада өтіп жатқан RES – 2026 алаңында Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров Грузияның Қоршаған ортаны қорғау және ауыл шаруашылығы министрі Давид Сонгулашвилимен кездесті.
«Біз Грузияны Оңтүстік Кавказдағы маңызды әрі болашағы зор серіктес ретінде бағалаймыз және агроөнеркәсіптік кешендегі сауда-экономикалық ынтымақтастықты тереңдету мүмкіндігі зор деп санаймыз. Қазақстан грузин нарығына астық пен оны қайта өңдеу өнімдерінен бастап ет және сүт өнімдеріне дейін бәсекеге қабілетті өнімдерді деткізіп тұруға дайын.
Ауыл шаруашылығы дақылдары өнімдерінің жоғары болуы әрі саланы әртараптандыру бағытында атқарылып жатқан жұмыстар экспорт көлемін ұлғайтуға жол ашып отыр. Өткен маркетингтік жылдың қорытындысы бойынша 15,3 млн тонна астық экспортталды, бұл соңғы 20 жылдағы рекордтық көрсеткіш», — деді Айдарбек Сапаров.
Тараптар Қазақстандық бидай, ұн және макарон өнімдерінің Грузия нарығына экспорт көлемін арттыру жолын талқылады.
Кездесу барысында ветеринариялық ынтымақтастық мәселелеріне ерекше назар аударылды. Екі елдің уәкілетті органдары Қазақстаннан Грузияға асыл тұқымды және тауарлық ірі және ұсақ малды, сондай-ақ союға арналған жануарларды экспорттауға қатысты ветеринариялық сертификаттарды келісті. Бұл мал шаруашылығы өнімдері саудасын дамытуға қосымша мүмкіндік леуге болады.
Қазақстандық кәсіпорындардың тірі шошқа мен шошқа етін экспорттау мүмкіндігі де назардан тыс қалмады. 2025 жылы алғаш рет 884 мың АҚШ долларына 500 тонна өнім жеткізілді.
Кадр даярлау және агроөнеркәсіптік кешенді ғылыми тұрғыдан пәрменді ету, бірлескен зерттеулер жүргізу саласындағы ынтымақтастықтың маңыздылығы зор.
Өз кезегінде Давид Сонгулашвили екіжақты ынтымақтастық әлеуетінің мықты екенін атап өтіп, сауда-экономикалық байланыстарды кеңейту және аграрлық саладағы бірлескен бастамаларды жүзеге асыру арқылы серіктестікті одан әрі нығайтуға дайын екенін білдірді.
Соңында кездесу иелері ұзақ мерзімді, өзара тиімді жеткізу тізбектерін қалыптастыруға, сауда әралуандығын кеңейтуге және аталған саланы ілгерлету жолында бірлескен іс-қимылға дайын екендерін жеткізді.
Қазақстанның аграрлық секторы маусымдық су тұтынуды қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Бұл әсіресе суармалы егіншілік тұрақты сумен қамтамасыз етуге тікелей тәуелді оңтүстік өңірлерге тән. Климаттың өзгеруі және су ресурстарына түсетін жүктеменің артуы жағдайында ауыл шаруашылығында суды тиімді пайдалану мәселесі стратегиялық мәнге ие.
Мемлекет басшысының егіс алқаптарын әртараптандыру жөніндегі тапсырмасы аясында күріш пен мақта сияқты су сыйымдылығы жоғары дақылдардың үлесін қысқартуға ерекше назар аударылуда. Бұл шара су жүктемесін төмендетуге және қолда бар ресурстарды ұтымды пайдалануға бағытталған. Аталған тәсілдер 2024–2028 жылдарға арналған ауыл шаруашылығының жалпы өнім көлемін екі есеге арттыру жөніндегі Жол картасында көрініс тапқан.
Биылғы жылғы вегетациялық кезеңге дайындық фермерлер мен мемлекеттік органдар өкілдерінің қатысуымен өткен бірқатар ведомствоаралық кеңестермен қатар жүрді.
Осы ретте желтоқсан айының басында Қызылорда, Түркістан және Жамбыл облыстарындағы егіс құрылымын оңтайландыру мәселелері қаралып, онда су аз қажет ететін дақылдарға көшуге және су үнемдеу технологияларын, оның ішінде тамшылатып суаруды кеңінен енгізуге айрықша назар аударылды.
Жұмысты жүйелі үйлестіру мақсатында құрамына орталық және жергілікті атқарушы органдардың, салалық кәсіпорындар мен ғылыми қауымдастық өкілдері кірген ведомствоаралық жұмыс тобы құрылды. Желтоқсанның ортасына қарай Су ресурстары және ирригация министрлігі бекіткен суару суы шектерін ескере отырып, негізгі өңірлердегі егіс алқаптарын пайдалану жоспарлары мақұлданды.
Жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде осы жылы қолжетімді су ресурстарымен, егіс құрылымын теңгеруге қол жеткізілді. Атап айтқанда, күріш алқабы 20,2 мың гектарға, атап айтқанда, Қызылорда облысында — 10,9 мың га, Түркістан облысында — 7,4 мың га, Алматы облысында — 1,9 мың гактарға қысқарды. Бұл шаралар маусымдық су тұтынуды едәуір қысқартуға мүмкіндік береді.
Мақта алқабының жалпы көлемі 162,4 мың гектарды құрайды, оның шамамен жартысы яғни, 79,8 мың гектары тамшылатып суаруға көшіріледі. Бұл технологияны 29,8 мың гектарға кеңейту және дәстүрлі суару әдістерін 12 мың гектарға қысқарту суды үнемдеумен қатар өнімділікті арттыруға жол ашады.
Қаңтар айында Алматы облысы мен Жетісу өңірінің аграрлық сала өкілдерімен өткен қосымша кеңестер әртараптандыру бағытының жалғасатынын және заманауи агротехнологияларды енгізу жұмыстарының күшейтілетінін растады. Осылайша, экономикалық тиімділік пен табиғи ресурстарды орнықты пайдалану арасындағы тепе-теңдікке негізделген маусымдық су тұтынудың жаңа моделі қалыптасуда.
Жалпы алғанда, вегетациялық кезеңде ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерін суармалы сумен қамтамасыз ету мәселесі Су ресурстары және ирригация министрлігінің тұрақты бақылауында.
Жоспарлау, технологиялық жаңғырту және ведомствоаралық өзара іс-қимылды қамтитын кешенді тәсіл су тапшылығы тәуекелдерін азайтып қана қоймай, аграрлық сектордың ұзақ мерзімді тұрақтылығын арттырады.
Бүгін Астанада RES – 2026 өңірлік экологиялық саммитінің ашылу рәсімі өтті.
Ауқымды экологиялық форумды өткізу бастамасын Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев 2023 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясының 78-сессиясында көтерген болатын. 2025 жылғы мамырда өткен Астана халықаралық форумында Саммиттің күн тәртібі климаттық мәселелерден кеңейтіліп, экологиялық бағытқа ауыстырылғаны жарияланды.
Саммиттің басты ерекшелігі – мемлекет басшыларының қатысуы, бұл қарастырылатын мәселелердің жоғары деңгейі мен маңызын айқындайды. Іс-шараға Тәжікстан Президенті Эмомали Рахмон, Армения Президенті Ваагн Хачатурян, Қырғызстан Президенті Садыр Жапаров, Түрікменстан Президенті Сердар Бердімұхамедов, Моңғолия Президенті Ухнаагийн Хурэлсух, Грузия Президенті Михаил Кавелашвили, Әзербайжан Премьер-министрі Али Асадов және Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёев қатысуда.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров және министрліктің комитеттері мен департаменттерінің басшылары да саммит жұмысына қатысуда.
2026 жылғы өңірлік экологиялық саммит Орталық Азия елдерінің климаттың өзгеруі мен қоршаған ортаны қорғау саласындағы күш-жігерін біріктіруге бағытталған. Саммит барысында биоалуантүрлілікті сақтау, тозған жерлерді қалпына келтіру, табиғи ресурстарды тұрақты басқару, экожүйелерді дамыту және экологиялық ағарту сияқты басым бағыттар қарастырылады.
Жеке блок ретінде азық-түлік қауіпсіздігі мен тұрақты агрожүйелерді дамыту мәселелері қарастырылады. Бұл ретте ауыл шаруашылығының экологиялық қауіп-қатерлерге осалдығы және жер, су мен энергия ресурстарын басқаруда үйлестірілген әрекеттердің қажеттілігі ескеріледі.
Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлігі екі панельдік сессияның ұйымдастырушысы болады.
23 сәуірде Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы (ФАО)-мен бірлесіп «Орталық Азиядағы азық-түлік қауіпсіздігі: өңірлік ынтымақтастық арқылы су және жер ресурстарын тұрақты басқаруды ілгерілету» тақырыбында панельдік сессия өтеді. Аталған сессияға ФАО Бас директорының орынбасары Виорела Гуцу, Орталық Азия елдерінің министрлері, сондай-ақ Ислам азық-түлік қауіпсіздігі ұйымы өкілдері қатысады деп күтілуде. Сессия қорытындысы бойынша Коммюнике қабылдау жоспарланып отыр.
24 сәуірде ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі Жасыл Даму АҚ, Жер ресурстарын басқару комитеті, «ГИПРОЗем» РМК және ECOJER ұйымымен бірлесіп «Климатқа бейімделген жер пайдалану тәжірибелері» тақырыбында тағы бір панельдік сессия ұйымдастырылады.
RES – 2026 саммитіне Әзербайжан, Армения, Ауғанстан, Беларусь, Италия, Германия, Грузия, Камбоджа, Қытай, Моңғолия, Ресей, Сербия, Словакия, Хорватия және Жапониядан ресми делегациялар қатысуда. Бұл алаң әртүрлі бағыттар бойынша екіжақты келіссөздер жүргізуге мүмкіндік береді.
Қазақстанның отын нарығында ауыл шаруашылығы шикізатын өңдеуге деген қалыптасқан көзқарасты өзгертетін жаңа өнім пайда болды.
KazFoodProducts холдингі биоэтанол қолдану арқылы өндірілетін БИ-95 автокөлік отынын өнеркәсіптік деңгейде шығаруды бастады. Бұл жоба елімізде алғаш рет аграрлық өнім толық циклмен терең өңделіп, дайын мотор отыны ретінде нарыққа ұсынылғанын көрсетеді.
Мұнда басты назар тек отынға емес, тұтас өндірістік тізбекке аударылады. Биоэтанол Солтүстік Қазақстан облысында орналасқан BioOperations кәсіпорнында өндіріледі — бұл республикадағы бидайды терең өңдейтін бірегей кешен. Яғни астық тек ұн немесе жем ретінде пайдаланылмай, жоғары технологиялық деңгейде өңделіп, қосылған құны жоғары өнім алынады. Кейін BioPetrolCompany базасында соңғы өнім — БИ-95 отыны дайындалып, нарыққа шығарылады.
БИ-95 — құрамында 5–10% биоэтанол бар бензин. Бұл қоспа отынның негізгі сипаттамаларын, соның ішінде октан санын сақтай отырып, оның экологиялық көрсеткіштерін жақсартады. Биоэтанол астық өңдеу өнімдерінен алынып, көміртекті бейтарап компонент ретінде қарастырылады.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, мұндай шешімдер тұрақты энергетиканың ажырамас бөлігіне айналған. Еуропалық одақ, АҚШ және Жапонияда биоэтанол қосылған отындарды пайдалану жиырма жылдан астам уақыт бойы қалыпты тәжірибе болып келеді. Қазақстан да бұл бағытқа кезең-кезеңімен көшуде: 2022 жылдан бері BioOperations өнімдері Еуропалық одақ пен Ұлыбритания нарықтарына экспортталып, халықаралық талаптарға сәйкестігін дәлелдеді.
Маңыздысы — жаңа отынды пайдалану автокөліктерді жаңғыртуды қажет етпейді. БИ-95-ті қолданыстағы бензин қозғалтқыштарында еш өзгеріссіз қолдануға болады. Жүргізілген сынақтар биоэтанол қоспасының негізгі техникалық сипаттамаларға әсер етпейтінін көрсетті. Қуат пен айналу моменті дәстүрлі бензин деңгейінде сақталады, ал кейбір сынақтарда жоғары тиімділік пен төмен шығарындылар тіркелген.
Алайда жобаның стратегиялық маңызы тек отын сипаттамаларымен шектелмейді. Бұл ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп және энергетика салаларының өзара ықпалдастығын күшейтетін жаңа модельдің қалыптасуын білдіреді.
«Біз үшін БИ-95-ті іске қосу — ең алдымен экологиялық қадам. Біз тек жаңа отын түрі туралы емес, қоршаған ортаға түсетін нақты жүктемені азайту туралы айтып отырмыз. Биоэтанолды пайдалану шығарындыларды айтарлықтай қысқартуға мүмкіндік береді — бұл әсіресе ауа сапасы мәселесі бірінші кезекте тұрған Алматы сияқты қалалар үшін өте маңызды.
Сатылымның дәл осы жерде басталуы — саналы шешім. Біз қоғамның неғұрлым таза шешімдерге деген сұранысын көріп отырмыз және бүгіннің өзінде-ақ әдеттерді өзгертпей қолдануға болатын өнім ұсынамыз. Сонымен қатар, мұның артында ауқымды міндет тұр — ел ішінде терең өңдеуді дамыту және экология мен экономиканың өзара қайшылыққа түспейтін тұрақты моделін қалыптастыру», — деп атап өтті жоба жетекшісі Лаура Бергибаева.
Экологиялық әсері де айтарлықтай: биоэтанол қолдану ұсақ бөлшектер шығарындыларын 70%-дан астамға, азот оксидтерін 25%-ға (АИ-92 бензинімен салыстырғанда), ал парниктік газдарды 60–70%-ға дейін азайтады. Бұл астықты терең өңдеуді тек экономикалық емес, сонымен қатар экологиялық тұрғыдан да маңызды етеді.
Қазіргі уақытта БИ-95 отыны бөлшек саудаға шығарылған.
Қазақстан мен Моңғолия президенттері Ақордада өткен келіссөздерден кейін бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері үшін бірлескен баспасөз мәслихатын өткізді.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Моңғолия Президенті Ухнаагийн Хурэлсухтың Астанаға сапары еліміз үшін ерекше мәнге ие екенін алға тарта келіп, Қазақстан үшін Моңғолия маңызды өңірлік серіктес әрі тату көрші екенін атап өтті.
Президенттің айтуынша, тараптар екіжақты күн тәртібіндегі барлық мәселелер бойынша мазмұнды әрі нәтижелі келіссөздер жүргізді.
Сондай-ақ, Мемлекет басшысы Моңғолиямен агроөнеркәсіптік кешен саласындағы ынтымақтастыққа айрықша тоқталды.
«Екі ел де – табиғи байлығы мол мемлекеттер. Тау-кен саласында, соның ішінде геологиялық барлау және жер қойнауын игеру ісінде Қазақстанның тәжірибесі мол. Қос тарап осы бағытта бірлесе күш жұмылдыруға дайын. Елдеріміз ауыл шаруашылығына, әсіресе, мал шаруашылығына айрықша мән береді. Қазіргі заманда мал өнімдерінің халықаралық стандарттарға сай әрі қауіпсіз болуы аса маңызды. Қазақстанда мал ауруына қарсы тиімді вакцина өндірісі жолға қойылған. Біз еліміздің вакциналарын Моңғолияға жеткізу, болашақта бірлескен өндіріс орындарын ашу мүмкіндігін қарастыруға мүдделіміз. Сондай-ақ Моңғолияның жерді ғарыштан бақылайтын жүйе құру бастамасына қолғабыс етуге дайынбыз. Осы салаға қажетті білікті мамандарды да даярлауға болады. Қазақстан цифрлық даму мәселесіне айрықша назар аударады. Бұл – еліміздің болашағын, жаһандық бәсекедегі орнын айқындайтын стратегиялық сала. Бүгін Хурэлсух мырза «Alem.AI» халықаралық орталығына және «Ақылды қаланы» басқару орталығына» барады. Жалпы цифрландыру саласындағы өзара ынтымақтастықты дамытуға екі тарап та мүдделі», – деді Мемлекет басшысы.
Ауыл шаруашылығы министрлігінде вице-министр Ермек Кенжеханұлының төрағалығымен агроөнеркәсіптік кешенде (АӨК) мемлекеттік бақылауды күшейту және шегіртке зиянкестерімен күрестің тиімділігін арттыру үшін заманауи цифрлық шешімдерді енгізу мәселелері бойынша кеңес өтті.
Оған облыс әкімдіктері өкілдері қатысып, тұқым шаруашылығы мен астық нарығы салаларындағы инспекциялық қызметтің негізгі міндеттері, сондай-ақ фитосанитариялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету шаралары қаралды. Мемлекеттік бақылаудың тиімді жүйесі ауыл шаруашылығы өнімдерінің сапасына кепілдік берудің, тәуекелдерді төмендетудің және саланың тұрақты дамуының негізі екені айтылды.
Бірқатар бағыттар бойынша, атап айтқанда тұқым шаруашылығы мен астық нарығында тексеру көлемі жеткіліксіз болғандықтан, жергілікті атқарушы органдарға бейінді мамандар санын арттыру және жергілікті жерлерде қадағалау қызметін күшейту мәселесін пысықтау тапсырылды.
Сонымен қатар, саланы реттеуді жетілдіруге бағытталған нормативтік-құқықтық базадағы проблемалық мәселелер мен алдағы жоспарлар назардан тыс қалмады.
Фитосанитариялық қауіпсіздік бөлігінде әкімдіктерге АӨК-дегі мемлекеттік инспекция комитетінің аумақтық бөлімшелерімен бірлесіп, шегіртке зиянкестеріне қарсы қорғаныс шараларын жүргізуді үйлестіруді күшейту және олардың таралуының алдын алу, соның ішінде көршілес мемлекеттер аумағында да бақылауды қамтамасыз ету тапсырылды.
Бүгінде зиянкестер ошағын уақтылы анықтауға, қауіп-қатерлерге жедел әрекет етуге және қабылданатын шаралардың нәтижелілігін арттыруға мүмкіндік беретін мониторинг пен болжаудың цифрлық құралдары белсенді қолданылуда.
Қабылданған шешімдер мемлекеттік бақылау жүйесін нығайтуға, ауыл шаруашылығы өнімдерінің сапасын арттыруға және елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған.