Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университетінің (KazNARU) базасында Қытай ғылым академиясының академигі Гао Фу атындағы халықаралық зертхананың салтанатты ашылу рәсімі өтті.
Жаңа ғылыми орталық KazNARU, Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Ұлттық ғылым академиясы, Чжэцзян университеті және Қытай ғылым академиясының Микробиология институты арасында жасалған ұзақ мерзімді ғылыми ынтымақтастық туралы меморандум аясында құрылды.
Халықаралық зертхана Қазақстан мен Қытайдың биологиялық қауіпсіздік, микробиология және «Біртұтас денсаулық» (One Health) тұжырымдамасы бағытындағы бірлескен ғылыми зерттеулерін жүзеге асыратын негізгі ғылыми алаң болмақ.
Зертханада жаңа және қайта таралып жатқан инфекциялық ауруларды зерттеу, зооноздық инфекцияларға мониторинг жүргізу, молекулалық диагностика мен геномдық зерттеулердің заманауи әдістерін әзірлеу және өндіріске енгізу, сондай-ақ биологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге арналған технологияларды жасау және жетілдіру жұмыстары жүргізіледі.
Халықаралық зертхананың ашылуы қазақстандық ғалымдарға Қытайдың жетекші ғылыми орталықтарымен бірлескен зерттеулер жүргізуге, озық технологиялар мен халықаралық ғылыми ынтымақтастық желілеріне қол жеткізуге жол ашады.
Бірлескен жобалар Қазақстанның ғылыми әлеуетін нығайтып, биологиялық қауіпсіздік саласында озық ғылыми әзірлемелерді енгізуді жеделдетеді. Сонымен қатар бұл бастама отандық ғалымдардың денсаулық сақтау, ветеринария және азық-түлік қауіпсіздігі бағытындағы жаһандық ғылыми міндеттерді шешуге белсенді қатысуына ықпал етеді.
Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркәсіптік кешендегі мемлекеттік инспекция комитетінің мемлекеттік инспекторлары «Алматы халықаралық әуежайы» фитосанитариялық бақылау бекетінде қауіпті карантиндік зиянкес – батыс гүл трипсімен залалданған импорттық өнімдерді ел аумағына кіргізуге жол бермеді.
Қауіпті зиянкес Нидерланд Корольдігінен жеткізілген салат көктері партиясынан, сондай-ақ Армения Республикасынан әкелінген 600 дана кесілген гүлден анықталды.
Аталған өнім иелеріне қатысты Қазақстан Республикасы Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 400-бабының 2-бөлігіне («Қазақстан Республикасының өсімдіктер карантині саласындағы заңнамасын бұзу») сәйкес әкімшілік іс қозғалды. Материалдар процестік шешім қабылдау үшін сотқа жолданды.
Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркәсіптік кешендегі мемлекеттік инспекция комитеті Қазақстанның Мемлекеттік шекарасы арқылы өткізу бекеттерінде фитосанитариялық бақылауды күшейту жұмыстарын жалғастыруда.
Қолға алынған шаралар аса қауіпті карантиндік объектілердің еліміздің аумағына кіргізілуі мен таралуының алдын алуға, отандық агроөнеркәсіптік кешенді қорғауға және елдің фитосанитариялық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған.
Осы ұсынымдарды «Дәнді және майлы дақылдар. Қазақстан» зерттеу бюросы әзірледі.
Дәнді дақылдар
Қазақстандағы астық және майлы дақылдар нарығында белсенділік әлі де төмен деңгейде қалып отыр.
Астық нарығының өкілдері жаңа өнім жаппай нарыққа түскенге дейін сауда-саттықтың айтарлықтай жандануы екіталай деген пікірде. Нарықтың негізгі қатысушылары әзірге белсенді әрекетке көшпей отыр. Ал баға жаңа маусымдағы өнімнің көлемі мен сапасына қарай қалыптасады.зоне.
|
тг/кг, ҚҚС-пен, элеватордан |
Ағымдағы орташа баға (элеватор) |
Өзгерістер |
Ұсынымдар |
Ең жоғары |
Ең төменгі |
|
жұмсақ бидай 3 кл, 28 клк + |
115 |
- |
ТОҚТАТУ |
145 |
- |
|
жұмсақ бидай 3 кл, 25 клк дейін |
104 |
- |
ТОҚТАТУ |
100 |
- |
|
жұмсақ бидай 3 кл ,23 клк дейін |
101 |
- |
ТОҚТАТУ |
95 |
- |
|
жұмсақ бидай 4 кл, 20 клк дейін |
95 |
-1 |
ТОҚТАТУ |
92 |
- |
|
жұмсақ бидай 5 кл, 17 клк дейін |
90 |
- |
ТОҚТАТУ |
84 |
- |
|
арпа 2 кл |
90 |
- |
ҚАЖЕТТІЛІГІНЕ ҚАРАЙ |
90 |
- |
|
Қатты бидай (прот 14+) |
93 |
- |
ҚАЖЕТТІЛІГІНЕ ҚАРАЙ |
110 |
- |
|
Қатты бидай(прот 15+) |
106 |
- |
ҚАЖЕТТІЛІГІНЕ ҚАРАЙ |
130 |
90 |
*Қызылмен – бір аптада төмендегені, жасылмен – көтерілгені, барлық бағалар – жаңа егіндік кезеңіне
Майлы дақылдар/Бұршақ дақылдары
Зығыр нарығында да белсенділік төмен, нарық қатысушылары әзірге күтуді жөн көріп отыр.
Рапс нарығында сатып алу бағасы ҚҚС-сыз тоннасына 225–230 мың теңге деңгейінде қалыптасқан.
|
тг/кг, ҚҚС-пен, элеватордан |
Ағымдағы баға |
Өзгерістер |
Ұсынымдар |
Ең жоғары |
Ең төменгі |
|
Зығыр |
211 |
- |
ҚАЖЕТТІЛІГІНЕ ҚАРАЙ |
310 |
- |
|
Рапс |
225 |
- |
ҚАЖЕТТІЛІГІНЕ ҚАРАЙ |
250 |
- |
|
Күнбағыс |
221 |
+6 |
САТУ |
260 |
- |
|
Сафлор |
178 |
- |
ҚАЖЕТТІЛІГІНЕ ҚАРАЙ |
230 |
- |
|
Соя |
193 |
- |
ҚАЖЕТТІЛІГІНЕ ҚАРАЙ |
225 |
- |
|
Қыша қара/ақ |
215 |
- |
ҚАЖЕТТІЛІГІНЕ ҚАРАЙ |
260 |
- |
|
Бұршақ (сары)* |
100 |
- |
САТУ |
145 |
- |
|
Жасымық қызыл** |
127 |
- |
САТУ |
265 |
- |
|
Жасымық жасыл (ірі тар) ** |
110 |
- |
САТУ |
450 |
- |
*-жоғары сапаға ие солтүстік өңірледе, **-ҚҚС-сыз жаңа егінді кезең курсивпен көрсетілген
Түсіндірме:
Ағымдағы баға – келісімшарттар жасалатын элеваторда немесе вагонда ҚҚС қоса есептегенде Қазақстан ішіндегі орташа межеленген бағалар. Бағалар аймаққа, сапа көрсеткіштеріне, жеткізу шарттарына байланысты өзгеруі мүмкін.
Ұсыныстар: стоп-сауданы неғұрлым тиімді бағаларға дейін тоқтата тұру ұсынылады; қажет болған жағдайда сату (техникалық, қаржылық); сату – тауарды сату ұсынылады, өйткені жақын арада қолайлы перспективалар күтілмейді.
Ең жоғары - бұл аталған брошюра авторларының ағымдағы сауда маусымында жетуі мүмкін сияқты көрінетін бағаның жоғарғы шегі. Бұл пікір түпкілікті емес және жағдайға байланысты өзгеруі мүмкін.
Ең төменгі - бұл ағымдағы маусымда қол жеткізе алатын бағаның төменгі шегі.
Елімізде жемшөп дайындау науқаны жалғасуда.
Облыс әкімдіктерінің мәліметтеріне сәйкес, бүгінгі күні 15,9 млн тонна жемшөп дайындалды. Оның ішінде 13,7 млн тоннасы – пішен, 1,2 млн тоннасы – пішендеме және 46,4 мың тоннасы – сүрлем.
Жемшөп қорын қалыптастыру жұмыстары Ауыл шаруашылығы министрлігі мен облыс әкімдіктері бірлесіп бекіткен 2026–2027 жылдардағы малды қыстатуға дайындық жұмыстарына сәйкес жүргізілуде. Жоспарға байланысты 25,7 млн тонна пішен, 2,3 млн тонна пішендеме, 2,8 млн тонна сүрлем, 4,8 млн тонна сабан және 5,7 млн тонна құнарлы жем дайындау көзделген.
Жемшөп қорын нығайтудағы маңызды бағыттардың бірі – мал азықтық дақылдардың егіс алқаптарын кеңейту. Биыл олардың жалпы көлемі 3,32 млн гектардан асып, өткен жылмен салыстырғанда 243 мың гектарға ұлғайды. Сонымен қатар егістік жерлердегі мал азықтық дақылдардың үлесі 14%-ға дейін артты. Бұл мал шаруашылығын қажетті көлемдегі жемшөппен қамтамасыз етуге қосымша мүмкіндік береді.
Ауыл шаруашылығы министрлігі жемшөп дайындау науқанының барысына тұрақты мониторинг жүргізуде. Жедел штаб отырыстарында жемшөп дайындау қарқыны, өңірлердегі жұмысты үйлестіру, ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерді қажетті ресурстармен қамтамасыз ету және жоспарлы көрсеткіштердің орындалуы тұрақты түрде қаралып келеді.
Межелі іс-шараларды толық іске асыру алдағы қысқы кезеңде мал шаруашылығы саласының жемшөпке деген қажеттілігін толық қамтамасыз етіп, жеткілікті қор қалыптастырады.
Ақтау қаласында Қазақстан Республикасы мен Өзбекстан Республикасы арасындағы Өңіраралық ынтымақтастық форумының I отырысы аясында сауда мен экспорттық кооперацияны дамытуға арналған панельдік сессия өтті. Форум жұмысына Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы вице-министрі Ермек Кенжеханұлы қатысты.
Сессия барысында Майлы дақылдарды қайта өңдеушілердің ұлттық қауымдастығы «Қазақстанның май-тоңмай саласы: жоспарлар мен перспективалар» тақырыбында баяндама жасап, онда соңғы бес маусым бойы Қазақстанның май өнімдерін Өзбекстан Республикасына жеткізу көлемінің тұрақты өскені атап өтілді.
Қазіргі уақытта Қазақстандағы майлы дақылдарды өңдеу қуаты жылына 5,2 млн тоннадан асады. Оның ішінде күнбағыс тұқымын өңдеу қуаты 4,4 млн тоннаны құрайды, бұл Өзбекстандағы өңдеу қуатынан жалпы алғанда 700 мың тоннаға жоғары. Ал 2028 жылға қарай жаңа зауыттарды іске қосу есебінен еліміздің өңдеу қуаты жылына 8 млн тоннаға дейін жеткізілмек.
2025/26 маркетингтік жылдың алғашқы тоғыз айында өсімдік майы мен күнжара/сығынды экспортынан түскен валюталық түсім рекордтық 944 млн АҚШ долларын құрады. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 54%-ға жоғары. Ал маусым қорытындысы бойынша бұл көрсеткіштің 1,15 млрд АҚШ долларынан асуы күтілуде.
Сарапшылардың мәліметінше, Қазақстан қатарынан екінші жыл Өзбекстанға өсімдік майын жеткізуде көш бастап келеді. 2025 жылы қазақстандық өнімнің нарықтағы үлесі 90%-дан асты. Ал 2025/26 маркетингтік жылдың алғашқы тоғыз айында Өзбекстанға май мен күнжара экспорты 31%-ға өсіп, 553 мың тоннаға жетті. Сонымен қатар Қазақстан Орталық Азия елдерінің күнбағыс күнжарасына деген сұранысын толық қамтамасыз етіп отыр.
Жалпы, Қазақстан күнбағыс майын экспорттау бойынша әлемде 6-орында тұр. Алдағы уақытта еліміз әлемдегі жетекші үш экспорттаушының қатарына қосылып, саланың экспорттық түсімін 2 млрд АҚШ долларына дейін жеткізуді жоспарлап отыр. Қазіргі таңда қазақстандық май-тоңмай өнімдері әлемнің 20-дан астам еліне экспортталып, өсімдік майы мен күнжара жеткізу бойынша өңірлік көшбасшылардың бірі саналады.
Форум аясында Қазақстан мен Өзбекстан бизнес өкілдерінің қатысуымен B2B форматындағы екіжақты кездесулер өтіп, олардың қорытындысы бойынша коммерциялық келісімдерге қол қойылды. Ең ірі келісімдердің бірі – Майлы дақылдарды қайта өңдеушілердің ұлттық қауымдастығына мүше Qazaq-Astyq Group май өңдеу зауыты мен Өзбекстанның Fayz Oil Imports компаниясы арасында 71,5 млн АҚШ долларына өсімдік майын жеткізу туралы келісім болды.
Форум аясында қол қойылған коммерциялық келісімдердің жалпы құны 174,8 млн АҚШ долларын құрады.
Алматы облысына жұмыс сапары аясында Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров өңірдің агроөнеркәсіп саласындағы бірқатар кәсіпорындарды аралап, ірі инвестициялық жобаларды жүзеге асыру барысымен танысты.
Осы ретте Мемлекет басшысы жүктеген ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеуді дамыту, өндіріс көлемін ұлғайту, заманауи агротехнологияларды енгізу және агроөнеркәсіп кешенінің инвестициялық тартымдылығын арттыру жөніндегі тапсырмалардың орындалуына ерекше назар аударылды.
Министр сүт және ет бағытындағы мал шаруашылығы, құрама жем өндірісі, бау-бақша шаруашылығы, сондай-ақ жеміс-көкөніс өнімдерін қайта өңдеу салаларында жұмыс істейтін кәсіпорындардың тыныс-тіршілігімен танысты. Қолға алынып жатқан тиімді жобалар мемлекет пен бизнестің өзара тиімді әріптестігінің жарқын үлгісі. Онда заманауи жоғары технологиялық өндірістерді қалыптастыру, елдің азық-түлік қауіпсіздігін нығайту және отандық агроөнеркәсіп кешенінің экспорттық әлеуетін кеңейту басты назарға алынған.
Министр ат басын бұрған алғашқы нысан өңірдегі ірі сүт өңдеу кәсіпорындарының бірі – «Адал» агроөнеркәсіптік компаниясы» акционерлік қоғамы. Былтыр Солтүстік Қазақстан облысының тәжірибесін тарату бағдарламасы аясында аталған кәсіпорынға сүт-тауар фермасын кеңейту үшін мемлекеттен 1,8 млрд теңге көлемінде қолдау көрсетілді. Қазіргі таңда мұнда тәулігіне 200 тоннаға дейін сүт өңделеді, сүт өнімдерінің көптеген түрлері шығарылады.
«Айдарбаев» шаруа қожалығында министр жүгері алқаптарын аралап, өткен жылы пайдалануға берілген құрама жем зауытының қызметін көрді.
Жобаға 1 млрд теңге инвестиция тартылған. Кәсіпорын балық пен ауыл шаруашылығы жануарларына арналған экструзияланған түйіршіктелген жем өндіріп, ішкі нарықты сапалы өніммен қамтамасыз етіп отыр.
Одан кейін Айдарбек Сапаров ет бағытындағы ірі қара өсіруге маманданған «Агро Балтабай» серіктестігінің мал шаруашылығы кешеніне барды. Қазіргі уақытта бордақылау алаңында 6 мың бас ірі қара мал бар, тағы 3 мың бас жазғы жайылымға шыққан.
Жұмыс барысында ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеуге бағытталған маңызды жобаларға баса көңіл бөлінді.
Сапар барысында министрге «Qazaq Global Food JV» серіктестігінде құны 16,5 млрд теңгені құрайтын заманауи агроөнеркәсіптік кластер құру жөніндегі инвестициялық жоба таныстырылды. Жоба құрамында алма концентраты мен томат пастасын өндіретін зауыт, өңдеу қалдықтарынан жылына 1 мың тонна пектин шығаратын кәсіпорын, сондай-ақ сұрыптау және буып-түю желілерімен жабдықталған, сыйымдылығы 30 мың тонналық заманауи жеміс қоймасы қамтылған.
Көзделген нысандарды 2026–2027 жылдары кезең-кезеңімен іске қосу нәтижесінде жыл сайын 70 мың тоннаға дейін ауыл шаруашылығы шикізатын өңдеуге жол ашылмақ. Сонымен қатар 58,8 млн АҚШ доллары көлемінде экспорттық табыс табу жоспарланған. Бұл Президенттің терең өңделген өнім үлесін арттыру және экспортқа бағдарланған өндірісті дамыту жөніндегі тапсырмасына орай қолға алынуда.
Министр сондай-ақ Мемлекет басшысының тапсырмасымен 2024 жылдан басталған атақты Алматы апортын қайта жаңғырту жобасынығ қазіргі жағдайын тексерді. Онда жоғары сапалы отырғызу материалы өсірілуде. Өткен жылдың ақпан айында 0,5 гектар аумақта қысқы телу (копуляция) жұмыстары жүргізіліп, бүгінгі таңда 2 080 көшет өсірілді. Алдағы жылы апорт бақтарының аумағын 110 гектарға дейін жеткізу межеленген.
Осыдан кецін министр «Баймене» серіктестігіне барды.
Кәсіпорында 2016 жылдан бері су үнемдеу технологияларын қолдану арқылы қарқынды алма бақтары табысты нығайып келеді. Бақтың жалпы аумағы 110 гектарға жеткен, ал өнімділігі гектарына 45–50 тоннаны құрайды. Сонымен қатар мұнда сағатына 5 тоннаға жететін жеміс өңдеу зауыты іске қосылған. Жобаға салынған инвестицияның жалпы көлемі – 6,8 млрд теңге.
Одан әрі министр бизнес қауымдастығы өкілдерімен кездесіп, отандық бау-бақша шаруашылығын әрі қарай дамыту, инвестициялық жобаларды мемлекеттік қолдау шараларын күшейту, қайта өңдеу кәсіпорындарын шикізатпен қамтамасыз ету және отырғызу материалы өндірісін ұлғайту мәселелері талқылады. Сала өкілдерінің айтуынша, кешенді мемлекеттік қолдаудың арқасында Қазақстанның бау-бақша шаруашылығы жаңа сапалы деңгейге көтерілді. Жыл сайын өндірілетін көшеттер саны 300 мың данаға жеткен.
Жұмыс сапарын қорытындылай келе Айдарбек Сапаров министрлік инвестициялық жобаларды жүзеге асыру үшін қолайлы жағдай жасау, ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеу дамыту және агросекторға заманауи технологияларды енгізу шараларын жүйелі түрде жалғастыратынын атап өтті.
«Мемлекеттік қолдау ірі инвестициялық жобаларды жүзеге асыруға қажетті жағдай қалыптастырады. Біздің міндетіміз – қайта өңдеу өнеркәсібін одан әрі дамыту, заманауи технологияларды енгізуге және отандық агроөнеркәсіп кешенінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру бағытында қолдау көрсету», – деді министр.
Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров Алматы облысының тұрғындарымен, оның ішінде өңірдің ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерімен кездесті.
Кездесуге фермерлік шаруашылықтардың, қайта өңдеу кәсіпорындарының, салалық қауымдастықтардың және жергілікті атқарушы органдардың өкілдері қатысты.
«Агроөнеркәсіп кешенінің алдында ауқымды міндеттер тұр. Биыл ауыл шаруашылығы саласының өсімін 5,9%-ға, азық-түлік өндірісін 10,5%-ға, ал сусындар өндірісін 11,5%-ға арттыруымыз қажет. Бұл Мемлекет басшысының ауыл шаруашылығының жалпы өнім көлемін екі есеге ұлғайту жөніндегі тапсырмасын орындаудың нақты қадамы», – деді Айдарбек Сапаров.
Айта кету керек, биылғы жылдың алғашқы алты айының қорытындысы бойынша республикадағы ауыл шаруашылығының нақты көлем индексі 104,4%-ды құрады.
Сонымен қатар министр Алматы облысында жұмысты жандандыру қажеттігін айтып, өңірдің межелі көрсеткіштерге қол жеткізу әлеуетінің зор екенін айтты.
Кездесу барысында аграршыларды мемлекеттік қолдау шараларына ерекше назар аударылды.
Айдарбек Сапаров салаға көрсетілетін қаржылық қолдау тетіктері айтарлықтай кеңейтілгенін атап өтті. Жалпы көлемі 750 млрд теңгені құрайтын көктемгі егіс жұмыстарын ерте қаржыландыру тәжірибесі жалғасуда. Сондай-ақ, ауыл шаруашылығы техникасын жеңілдетілген лизингпен беру, қайта өңдеу кәсіпорындарын жеңілдетілген несиелеу бағдарламалары және «Даму» қоры арқылы қарыздарға кепілдік беру тетіктері іске асырылуда. Бұл ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер үшін қарыз қаражатының құнын төмендетуге жол ашады.
Кездесуде мал шаруашылығын дамыту мәселесіне де ерекше көңіл бөлінді.
Осыған байланысты Үкімет Мал шаруашылығын дамытудың кешенді жоспарын бекітті. Оның шеңберінде «Игілік», «Береке» және «Жайлау» жаңа жеңілдетілген несие бағдарламалары іске қосылды. Олар асыл тұқымды мал басын сатып алуға, жайылым инфрақұрылымын дамытуға және шаруашылықтарды қолжетімді қаржыландырумен қамтамасыз етуге бағытталған.
Айдарбек Сапаров аграршыларды егіншілік пен мал шаруашылығын қатар дамытатын аралас шаруашылық жүргізу моделін белсенді енгізуге шақырды. Оның айтуынша, бұл тәсіл ауыл тұрғындарын жыл бойы тұрақты жұмыспен қамтып, жер ресурстарын тиімді пайдалануға жол ашып, ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының экономикалық орнықтылығын арттыруға мүмкіндік бермек.
Кездесу барысында агробизнес өкілдері мал және жылыжай шаруашылығы жобаларын қаржыландыру, тарифтік саясат, сондай-ақ саладағы өзге де өзекті мәселелерді көтерді. Министр қойылған барлық сұрақтарға жан-жақты жауап беріп, жауапты құрылымдық бөлімшелерге тиісті тапсырмалар жүктеді.
Кездесуді қорытындылаған Айдарбек Сапаров Ауыл шаруашылығы министрлігі саланы дамытуға бағытталған жүйелі шараларды алдағы уақытта да жалғастыратынын атап өтті.
«Біздің мақсатымыз – Президенттің тапсырмаларын сапалы орындап, елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету және аграршылардың тиімді жұмыс істеуіне қолайлы жағдай жасау. Осы мақсатта жеңілдетілген несиелеуді дамытып, қосылған құны жоғары ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеуді ынталандырып, мемлекеттік қолдау шараларын кезең-кезеңімен кеңейтіп келеміз. Бұл жұмыс агроөнеркәсіп кешенінің орнықты дамуы мен отандық ауыл шаруашылығының бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталған жүйелі реформалар аясында жалғасады», – деді министр.
Кездесуден кейін Айдарбек Сапаров азаматтарды жеке қабылдады.
Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров жұмыс сапары барысында Жетісу облысындағы агроөнеркәсіптік кешенде жүзеге асырылып жатқан инвестициялық жобалардың орындалу барысымен танысты. Сондай-ақ егін орағы науқанының қарқынына айрықша көңіл бөліп, өңірдің ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерімен кездесті.
Жұмыс сапары барысында су үнемдеу технологияларын қолдану арқылы суармалы егіншілікті дамыту мәселесіне баса аударылды.
Министр «АгроХолдинг Жетісу» серіктестігіне барып, 1,4 мың гектар алқапта заманауи суару жүйесін құру жобасымен танысты. Жоба Солтүстік Қазақстан облысының тәжірибесін тарату бағдарламасы аясында қаржыландырылған.
Биыл шаруашылықта 1 454 гектар алқапқа ауыл шаруашылығы дақылдары егілді. Оның ішінде жоңышқа, арпа, жүгері және күнбағыс бар.
«Бүгінде су үнемдеу технологияларын енгізу – өнімділікті арттырудың ғана емес, ауыл шаруашылығының орнықты дамуының басты тетігі. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес бұл бағыттағы қолдау шаралары одан әрі кеңейтіледі. Сонымен қатар бөлінген әрбір теңге өндіріс тиімділігін арттыруға және ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің табысын көбейтуге қызмет етуі тиіс», – деді Айдарбек Сапаров.
Министр тәулігіне 300 тоннаға дейін шикізат өңдейтін «Уыз Май Индастри» серіктестігінің май экстракциялау зауытына да барды. Кәсіпорын соя майы мен шрот өндіреді. Өнім ішкі нарыққа шығарылып, Тәжікстанға, Қырғызстанға және Ауғанстанға экспортталады.
«Хильниченко и К» командиттік серіктестігінің егіс алқабында министр күздік бидай орағы жұмысымен және 2,1 мың гектардан астам суармалы жерді игеріп отырған шаруашылықтың материалдық-техникалық базасын аралап көрді. Күздік бидайдың орташа өнімділігі гектарына 24,4 центнерді құрайды.
Іс сапар барысында қант қызылшасы шаруашылығын дамыту мәселесіне де назардан тыс қалмады. Жетісу облысы – еліміздегі қант қызылшасын өндіретін жетекші өңірлердің бірі. Биыл өңірде бұл дақыл 13,5 мың гектар алқапқа орналастырылды.
Айдарбек Сапаров су үнемдеу технологиясы арқылы қант қызылшасын өсіретін «Нам» шаруа қожалығында болды. Шаруашылықтың 850 гектар суармалы жерінің 238 гектарына қант қызылшасы егілген.
Ал фермерлермен кездесу барысында аграрлық саланы дамытудың өзекті мәселелері талқыланды. Атап айтқанда, жеңілдетілген қаржыландыру тетіктерін кеңейту, егіс алқаптарын әртараптандыру, мал шаруашылығын дамыту және басқа да бағыттар қаралды.
«Министрлік аграршылармен тұрақты диалог негізінде жұмысты жалғастыра береді. Сіздердің ұсыныс-пікірлеріңіз мемлекеттік қолдау шараларын уақытылы жетілдіруге және саланы одан әрі дамытуға бағытталған шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар өңірде мал шаруашылығын, әсіресе сүтті мал шаруашылығын дамыту жұмыстарын күшейту қажет», – деп атап өтті Айдарбек Сапаров.
Жұмыс сапары аясында министр Талдықорған қаласының Еркін ауылдық округіндегі ветеринариялық бекеттің қызметімен де танысты.
Жетісу облысында 2026–2030 жылдарға арналған ветеринариялық қызметті дамыту жөніндегі кешенді жоспар аясында ветеринариялық инфрақұрылымды жаңғырту жұмыстары жүйелі түрде жүргізілуде. Облыс құрылғаннан бері 66 жаңа ветеринариялық бекет пен бір ветеринариялық станса пайдалануға берілді. Жыл соңына дейін тағы 16 ветеринариялық бекет пен төрт ветеринариялық стансаны іске қосу жоспарланған. Бұл өңірді ветеринариялық инфрақұрылым нысандарымен толық қамтамасыз ете алады.
Өңірдің ветеринариялық қызметінің материалдық-техникалық базасы да кезең-кезеңімен нығайтылып келеді. Соңғы төрт жылда ветеринариялық ұйымдарға 83 автокөлік, 100 фармацевтикалық тоңазытқыш, 102 термочемодан және өзге де арнайы жабдықтар берілді.
Қабылданып жатқан кешенді шаралардың нәтижесінде өңірдегі эпизоотиялық ахуал тұрақты қалыпта. Жыл басынан бері облыста 6,1 млн бас ауыл шаруашылығы жануарына вакцина салынды.
Сонымен қатар жоспарлы диагностикалық зерттеулер толық көлемде және белгіленген мерзімде жүргізілуде.
Касабланка қаласында Қазақстан–Марокко Іскерлік кеңесінің алғашқы отырысы өтті. Форум жұмысына қазақстандық делегация қатысты.Оның құрамында «Азық-түлік келісімшарт корпорациясы» ҰК» акционерлік қоғамы Басқарма төрағасы Асылхан Джувашев та болды.
Екі ел арасындағы сауда-экономикалық ынтымақтастықты дамыту аясында қазақстандық делегация Марокко Корольдігінің Ауыл шаруашылығы министрлігі, Өнеркәсіп және сауда министрлігі басшылығымен, сондай-ақ елдің бизнес қауымдастығының өкілдерімен келіссөздер жүргізді.
Кездесу барысында тараптар агроөнеркәсіптік кешендегі өзара іс-қимылды жандандыру және ауыл шаруашылығы өнімдерінің саудасын кеңейту мәселелерін талқылады.
Асылхан Джувашев серіктестерге Қазақстанның агроөнеркәсіптік кешенінің мүмкіндіктері мен ұлттық астық операторы ретіндегі Азық-түлік келісімшарт корпорациясының қызметін таныстырды. Оның айтуынша, қазақстандық ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер өз өнімдерін әлемнің 80-нен астам еліне экспорттайды.
Соңғы екі жылда Қазақстанда дәнді дақылдардан мол өнім жиналды. Өткен ауыл шаруашылығы маусымында астық пен ұн экспорты рекордтық көрсеткішке жетіп, 15,3 млн тоннаны құрады. Сонымен қатар экспорт географиясы Еуропа, Солтүстік Африка, Таяу Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азия елдері есебінен едәуір кеңейді.
Мароккомен ынтымақтастықтың жарқын мысалдарының бірі – қазақстандық бидай экспорты. Өткен жылғы мамырда Азық-түлік келісімшарт корпорациясы марокколық сатып алушыларға азық-түлік бидайының алғашқы легін жөнелтті. Нарықтың өзге қатысушылары жүзеге асырған жеткізілімдерді қоса есептегенде, Марокко Корольдігіне экспортталған астық көлемі 161,8 мың тоннаға жетіп, қазақстандық ауыл шаруашылығы өнімдеріне сұраныс жоғары екенін көрсетті.
«Біз Марокко Корольдігін қазақстандық астық өнімдерін өткізудің перспективалы нарығы ретінде ғана емес, Солтүстік және Батыс Африка нарықтарындағы орнымызды нығайтуға, сондай-ақ халықаралық трейдерлермен, қайта өңдеу кәсіпорындарымен және дистрибьюторлармен ынтымақтастықты кеңейтуге мүмкіндік беретін маңызды логистикалық әрі сауда орталығы ретінде қарастырамыз», – деді «Азық-түлік келісімшарт корпорациясы» ҰК» Басқарма төрағасы Асылхан Джувашев.
Келіссөздер барысында инвестициялық ынтымақтастық мәселелеріне де ерекше назар аударылды. Қазақстан ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеу жобаларына марокколық инвестиция тартуға мүдделі. Сонымен қатар екі елдің агротехнологиялар мен тамақ өнеркәсібін дамытуға басымдық беруі азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету бағытындағы өзара ынтымақтастыққа тың серпін береді.
Іскерлік кеңес аясында фосфат тыңайтқыштарын өндіру жөніндегі әлемдік көшбасшы саналатын OCP Group мемлекеттік компаниясының еншілес ұйымы – OCP Nutricrops компаниясының басшылығымен кездесу өтті. Тараптар ынтымақтастықтың келешегі мен бірлескен жобаларды жүзеге асыру мүмкіндіктерін талқылады.
Марокко – Қазақстанның Африка құрлығындағы ең ірі сауда серіктесі. Былтыр екі ел арасындағы тауар айналымы 68 пайызға өсіп, 461,5 млн АҚШ долларын құрады. Ал биылғы жылдың алғашқы төрт айында өзара сауда көлемі тағы 58 пайызға артып, 167,6 млн АҚШ долларына жетті. Қазақстан Мароккоға негізінен күкірт, сондай-ақ ауыл шаруашылығы өнімдерін, атап айтқанда бидайды, майлы зығырды және бұршақ дақылдарын экспорттайды.
Марокко жыл сайын 7 млн тонна астық импорттайды. Оның негізгі жеткізушілері – Еуропалық одақ елдері, Канада және АҚШ. Қазақстан бүгінде Марокко нарығына астық экспорттайтын елдердің қатарына қосылды және Солтүстік Африка өңіріне ауыл шаруашылығы өнімдерін жеткізу көлемін алдағы уақытта да ұлғайтуды көздеп отыр.
«Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ мәліметінше, 2025 жылғы қыркүйектен 2026 жылғы 17 шілдеге дейінгі аралықта астық пен астыққа шаққандағы ұн экспорты 13,5 млн тоннаға жетті. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 12,5%-ға жоғары. Өткен маусымда сыртқы нарықтарға 12 млн тонна өнім экспортталған болатын.
Экспорт көлемінің өсуіне Орталық Азия елдері мен Ауғанстандағы дәстүрлі нарықтардағы жоғары сұраныс негізгі серпін берді.
Атап айтқанда, Өзбекстанға экспорт 37%-ға өсіп, 5,6 млн тоннаны құрады. Қырғызстанға экспорт көлемі 1,4 есеге артып, 504 мың тоннаға жетті. Ауғанстанға жөнелтілген өнім көлемі 59%-ға өсіп, 2,2 млн тоннаны, ал Түрікменстанға экспорт 34%-ға ұлғайып, 210 мың тоннаны құрады.
Жүк тасымалы көрсеткіштерінің оң өсімі қазақстандық ауыл шаруашылығы өнімдеріне сұраныстың жоғары екенін айғақтайды. Сондай-ақ бұл экспорттық логистиканы дамыту және шетелдік серіктестермен сауда-экономикалық ынтымақтастықты кеңейту бағытында қолға алынған шаралардың нәтижелі екенін көрсетеді.