Polska wysoko oceniła przeprowadzane w Kazachstanie reformy oraz wyniki wyborów parlamentarnych

W dniu 28 marca 2023 r. w Warszawie odbył się Okrągły Stół poświęcony przeprowadzanym w Kazachstanie reformom oraz wynikom wyborów do Mażylisu Parlamentu i maslichatów.

W Okrągłym Stole uczestniczyli posłowie i senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej, przedstawiciele resortu spraw zagranicznych, środowisk akademickich i ośrodków analitycznych obu krajów, a także konsulowie honorowi Republiki Kazachstanu, szefowie kazachskich ośrodków w Polsce oraz studiujący w Polsce kazachstańscy studenci.

Wydarzenie moderowali Prezes Stowarzyszenia „Mój Kazachstan”, Ambasador Nadzwyczajny i Pełnomocny Rzeczypospolitej Polskiej w Kazachstanie w latach 2004-2007, Ambasador Przyjaźni Zgromadzenia Narodu Kazachstanu Władysław Sokołowski oraz Ekspert jednego z czołowych ośrodków analitycznych w Polsce – Instytutu Studiów Azjatyckich i Globalnych im. M. Boyma Jerzy Olędzki.

Ambasador Kazachstanu w Polsce Alim Kirabayev wygłosił przemówienie poświęcone przebiegu reform politycznych i społeczno-gospodarczych w Kazachstanie oraz wynikom przedterminowych wyborów posłów do Mażylisu Parlamentu oraz maslichatów. W swoim wystąpieniu podkreślił, że kraj wkroczył w nową erę rozwoju i przechodzi wyjątkową w swoim zakresie i głębokości wszechstronną modernizację polityczną.

Radosław Darski, Zastępca Dyrektora Departamentu Wschodniego Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej, wyrażając poparcie Warszawy dla przeprowadzanych w Kazachstanie reform, podkreślił: „Polska uważnie śledzi reformy przeprowadzane w Kazachstanie, który jest najważniejszym partnerem Polski w Azji Centralnej. Dostrzegając postępy Kazachstanu we wdrażaniu szeregu zaleceń ODIHR OBWE w ordynacji wyborczej, strona polska wyraża gotowość dalszego wsparcia w tej kwestii, a także w obszarach administracji publicznej i rozwoju samorządu terytorialnego".

Poseł na Sejm RP, Wiceprzewodniczący Polsko-Kazachstańskiej Grupy Parlamentarnej Piotr Zientarski zauważył: „Po wydarzeniach styczniowych władze i społeczeństwo Kazachstanu słusznie zdecydowały o konieczności przebudowy własnego systemu państwowo-politycznego. Przedstawiono pakiet odpowiednich zmian, które objęły zarówno zmiany w Konstytucji, jak i w ustawodawstwie Kazachstanu. Osiągnięto społeczny consens i przeprowadzono zmiany polegające na zwiększeniu wpływów parlamentu kosztem uprawnień prezydenta. Powołano Sąd Konstytucyjny, do którego mogą odwoływać się Rzecznik Praw Obywatelskich, Prokurator Generalny, a także sami obywatele Kazachstanu. Zreformowane prawo wyborcze i w konsekwencji wybory do Mażylisu i maslichatów stały się szczególnie doniosłym segmentem kazachstańskiego konstytucjonalizmu. Oznacza to, że Kazachstan wkracza w okres znaczącej modernizacji politycznej. Skala i głębokość planowanych zmian w funkcjonowaniu państwa, zarówno na szczeblu centralnym, jak i na szczeblu lokalnym zależeć będzie od determinacji społeczeństwa i władz Kazachstanu”.

W imieniu strony kazachstańskiej przemawiał Przewodniczący Rady Instytutu Studiów nad Polityką Zagraniczną przy Ministerstwie Spraw Zagranicznych Republiki Kazachstanu Ambasador Bolat Nurgaliyev, który szczegółowo opisał reformy instytucjonalne przeprowadzane w kraju. Jego zdaniem generalnie wdrożenie wewnętrznych reform politycznych wzmacnia zaufanie partnerów zagranicznych do Kazachstanu i przyczynia się do pogłębienia współpracy z nimi.

Senator RP Kazimierz Kleina i Ekspert Instytutu Studiów Azjatyckich i Globalnych im. M. Boyma Jerzy Olędzki, którzy odwiedzili Kazachstan jako międzynarodowi obserwatorzy, reprezentując Zgromadzenie Parlamentarne OBWE i Polskę odpowiednio, zwrócili uwagę na wysoki poziom organizacyjny wyborów, przejrzystość i jawność komisji wyborczych, wzmożoną konkurencję polityczną.

Kazimierz Kleina zwrócił szczególną uwagę na nowy mieszany model proporcjonalno-większościowy zastosowany podczas wyborów do Mażylisu, maslichatów regionów i miast o znaczeniu republikańskim. Polski senator zaproponował przestudiowanie tego doświadczenia Kazachstanu pod kątem ewentualnej realizacji w wyborach posłów na Sejm RP (obecnie posłowie na Sejm RP wybierani są tylko z list partyjnych).

Prof. Andrzej Bishtyga, Dyrektor Instytutu Nauk Prawnych Uniwersytetu Zelenogórskiego, wyraził swoją ekspercką opinię i wysoko ocenił zmiany konstytucyjne Kazachstanu: „Zapewniło to wzrost konkurencji i przejrzystości w życiu politycznym kraju. „Smaku” kampanii wyborczej dodawał udział kandydatów niezależnych w wyborach do Mażylisu i maslichatów. Podjęte kroki przyczyniają się do ewolucji struktury państwowej Kazachstanu od rządów nadprezydenckich do republiki prezydencko-parlamentarnej”. 

W trakcie spotkania omówiono również perspektywy rozwoju współpracy kazachstańsko-polskiej oraz inne kwestie w kontekście zacieśniania relacji w formacie unijnym.

Shokan Omarov, Kierownik Działu Analiz Inwestycji Wewnętrznych i Zagranicznych Komitetu ds. Inwestycji Ministerstwa Spraw Zagranicznych Kazachstanu, przedstawił potencjał inwestycyjny gospodarki kraju, w szczególności informacje dotyczące realizacji państwowego wsparcia inwestycji i pracy Międzynarodowego Centrum Finansowego Astana (AIFC), dostrzegając zainteresowanie i gotowość strony kazachstańskiej do rozszerzenia relacji z polskim biznesem.

Prezes Polsko-Azjatyckiej Izby Przemysłowo-Handlowej, Wicepremier - Minister Gospodarki RP w latach 2012-2015 Janusz Piechociński zwrócił uwagę na fakt, że „reformy na dużą skalę w Kazachstanie prowadzone są na tle trudnej sytuacji międzynarodowej. Pod tym względem polski biznes z zadowoleniem przyjmuje wyważone podejście Astany do kwestii polityki zagranicznej. Rośnie znaczenie Kazachstanu w kontekście zaostrzenia geopolitycznego i konfrontacji sankcji. Sprzyja temu rozwój Transkaspijskiego Międzynarodowego Szlaku Transportowego, który może stać się nowym pomostem handlowym między Azją a Europą. W tym miejscu Kazachstan i Polska, mając korzystne położenie geoekonomiczne, mogą odegrać ważną rolę”.

Profesor prawa Akademii Ekonomiczno-Humanistycznej w Warszawie, Jacek Sobczak nadał krajowi następującą definicję: „Kazachstan jest najbardziej azjatyckim krajem wśród krajów zachodnich, a jednocześnie najbardziej zachodnim krajem wśród krajów azjatyckich”.

Podsumowując wyniki Okrągłego Stołu, strona polska wyraziła dalsze poparcie dla reform w Kazachstanie oraz zainteresowanie wzmocnieniem wielopłaszczyznowej współpracy w sferze politycznej, gospodarczej, kulturalnej i humanitarnej dla dobra narodów obu państw.