Қазақстанда «Адам саудасына қарсы іс-қимыл бойынша стандартты операциялық рәсімдер» әзірленді

Стандартты операциялық рәсімдер

Ішкі істер министрлігі Халықаралық көші-қон ұйымының / БҰҰ Көші-қон агенттігінің қолдауымен адам саудасына қарсы іс-қимыл субъектілер үшін (полиция, мемлекеттік еңбек инспекциясы, денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қамсыздандыру органдары, дипломатиялық өкілдер, шекара қызметі, туризм субъектілері, жұмыспен қамту жеке агенттіктері) Стандартты операциялық рәсімдер әзірледі.

Стандартты операциялық рәсімдер «Адам саудасына қарсы іс-қимыл туралы» Заң және 2024–2026 жылдарға арналған Үкіметтің іс-шаралар жоспары шеңберінде ведомствоаралық ынтымақтастықты қамтамасыз етуге, профилактика жүргізуге және қылмыстардың алдын алуға, сондай-ақ адам саудасының құрбандарын анықтауға, қайта бағыттауға және оларға көмек көрсетуге бағытталған.

Адам саудасына қарсы іс-қимыл саласында Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдары мен қоғамдық институттарының қызметін реттейтін кешенді стратегиялық құжат.

Негізгі мақсат — құқық бұзушылықтарды тиімді анықтау және жәбірленушілерге көмек көрсету үшін барлық субъектілердің күш-жігерін біріктіретін бірыңғай, үйлестірілген тетікті қалыптастыру. Бұл тетіктің негізінде БҰҰ-ның халықаралық конвенциялары, ТМД-ның модельдік заңдары және ұлттық заңнаманың жаңартылған нормалары, соның ішінде 2024 жылғы 5 шілдедегі Қазақстан Республикасының бейінді Заңы жатыр.

«Эксплуатация», «идентификация» және «осал жағдай» ұғымдары – Ішкі істер органдары мен Шекара қызметі қызметкерлерінен бастап денсаулық сақтау және білім беру жүйесінің мамандарына дейінгі барлық қатысушылар ықтимал жәбірленушімен бетпе-бет келгенде жағдайды бірдей түсінуі үшін енгізілген. Қарсы іс-қимыл жүйесі төрт негізгі бағыт арқылы сипатталады: халықаралық және ведомствоаралық ынтымақтастықты дамыту, ауқымды профилактика және тәуекелдерді бағалау, қылмыстарды тікелей анықтау және тергеу, сондай-ақ жәбірленушілердің құқықтарын жан-жақты қорғау.

Құжатта идентификацияның практикалық аспектілеріне ерекше назар аударылған. Онда әлеуетті жәбірленушілердің бейнелері егжей-тегжейлі сипатталып, олар ересектер мен кәмелетке толмағандар арасындағы тәуекел топтарына бөлінеді. Сондай-ақ еңбек немесе сексуалдық эксплуатация жиі орын алатын негізгі орындар — жеке үй шаруашылықтары, құрылыс нысандары және цифрлық кеңістік көрсетілген. Мамандарды алаңдатуы тиіс нақты мінез-құлықтық және физикалық белгілер де келтірілген: құжаттардың болмауы, дене жарақаттарының іздері, психологиялық күйзеліс немесе үшінші тұлғалардың қатаң бақылауы.

Сонымен қатар, әрекет ету және қайта бағыттау бойынша күрделі алгоритмдер ашып көрсетілген. Жұмыс тек қылмыскерлерді ұстаумен шектелмейді — ең маңызды кезеңдердің бірі жәбірленушілерді оңалту болып табылады. Осы мақсатта арнайы әлеуметтік қызметтер көрсету тетіктері, мигранттарға ел аумағында уақытша тұру құқығын беру, медициналық көмек және мемлекеттік өтемақылар қарастырылған. Сондай-ақ әрбір субъект үшін нақты нұсқаулық қызметін атқаратын өзара іс-қимылдың практикалық схемалары әзірленген, бұл адам саудасының бірде-бір жағдайы назардан тыс қалмай, тиісті құқықтық шаралармен қамтылуын қамтамасыз етеді.