Қазақстан Абай күнін атап өтуде
10 тамызда қазақтың ғұлама ақыны, композитор, ағартушы, философ, қоғам қайраткері, қазақ жазба әдебиетінің негізін салушы, оның тұңғыш классигі Абай Құнанбаевтың туғанына 179 жыл толады. Ұлы ақынның туған күні Қазақстанда 2020 жылдан бастап ресми түрде аталып келеді.
Абай 1845 жылы 10 тамызда бұрынғы Семей облысындағы Шыңғыстау тауының етегінде Тобықты руының билеушісі Құнанбай Өскенбайұлының отбасында дүниеге келген.
Ақынның шын аты – Ибраһим, бірақ әжесі Зере берген Абай аты өмірінің соңына дейін сақталып қалды.
Абай өз шығармаларында өмір шындығын, айналасындағы көргендерін жазған. Ол жаңа мектептердің ашылуы, ғылымның, білімнің дамуы, мәдениеттің жақсаруы арқылы қазақ өміріндегі прогрессивті өзгерістердің куәсі болды.
Абай 170-ке жуық өлең шығарған. Оның негізгі философиялық шығармасы «Қара сөздер» міндетті түрде оқылатын туынды. Абай сондай-ақ 56 мәтін аударған. Оның жеке шығармалары 116 тілге аударылған.
Абай Құнанбайұлы қазақ поэзиясындағы жаңашыл тұлға. Ол қазақ поэзиясына жаңа форматтар мен ұйқастарды енгізді. Абай Құнанбайұлы өз өлеңдерінде Байронға жақын лирик екенін көрсетті.
Абай шындықты табуға, адам жанының терең үрдістерін түсінуге ұмтылған адам болды. Платон, Аристотель, Сократ сияқты ұлы философтардың еңбектерін зерттеп, өзіндік дүниетанымының қалыптасуына мүмкіндік алды.
Абай қазақ қоғамының өзінің бірегейлігін сақтап, сонымен бірге әлемдік тенденцияларға ілесіп дамуына мүмкіндік берген Батыс пен Шығыстың озық жетістіктерін біріктірудің жақтаушысы болды. Бұл ретте ойшыл мұсылмандық құндылықтарды да нық қорғайды: «Алланың өзі де рас, сөзі де рас» дейді.
Абай шығармаларының негізгі тақырыптарының бірі – жалқаулықты, сараңдықты, надандық пен көреалмаушылықты сынау. Ол адамдарды өзін-өзі жетілдіруге және өзін-өзі құрметтеуге шақырады.
Абай Құнанбайұлы Қазақстанның рухани тәлімгері саналып, ал оның ойлары мен шығармалары қазақ мәдениеті мен әдебиетіне және руханиятының дамуына баға жетпес ықпалы бар. Оның ұлттық болмысқа, моральдық-этикалық өлшемдерге, қазақ тілі мен әдебиетін дамытуға қосқан үлесі әлі де өзекті және сұранысқа ие. Абайдың еңбегінің арқасында қазақ халқы тек мәдени мұраға ғана емес, жаһандану жағдайында да ұлттың өзіндік болмысын сақтап, дамуына көмектесетін рухани бағдарларға ие болды. Абай ақиқатқа, білімге, рухани кемелдікке ұмтылған әрбір адамға үлгі болып қала береді.