П. Чайковскийдің «Щелкунчик» балеті қысқы маусымда Қазақстанның бірден үш театрында қойылып, жаңа жылға арналған классикалық туынды екенін тағы бір мәрте дәлелдеді. Театрлар жалпы 47 қойылым ұсынып, оған 40 мыңнан астам көрермен келген.
Чайковскийдің музыкалық мұрасы әр театрда әртүрлі қойылған. Классикалық оқиғаның желісі барлығына ортақ болғанымен, сахнада жеткізуі, пластика мен визуал, әртістердің эмоциясы өзгеше. Сондықтан көрерменге әр театр қойылымы әртүрлі әсер етеді.
Мәселен, «Астана Опера» театрында көрерменге Юрий Григорович қойған «Щелкунчик» ұсынылды. Спектакльдің көркемдігін Симон Вирсаладзенің сценографиясы мен костюмдері айшықтайды: ауқымды сахналық шешімдер мен сәнді киімдер нағыз театр ғажайыбы мен мерекелік әсер береді.
Ал «Астана Балет» театры «Щелкунчик» балетінің Василий Вайнонен редакциялап, Алтынай Асылмұратова сахналаған нұсқасын қойды. Мұнда әр қимылдың айқындығы, бидің жеңіл әрі ырғақты болуы жас көрерменге ерекше жаңа жылдық көңіл-күй сыйлайды.
Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театрының сахнасында «Щелкунчик» маусымдағы ең көп күтетін спектакльдердің бірі болып саналады. Балет ұзақ жылдар бойы театр репертуарынан түспей келеді. Тарихи балет Вайнонен нұсқасында қойылған, ал 2015 жылы спектакль жаңартылды. Сахнада классикалық және заманауи театр тоғысып, ерекше көркемдік үйлесім табады. Жыл сайын «Щелкунчик» балеті классикалық өнердің құндылықтарымен таныстырып, көрермен көңілінен орын тауып келеді.
ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің баспасөз қызметі
ҚР Ұлттық академиялық кітапханасында «Тарихтан тағылым» атты иллюстративті кітап көрмесі ашылды.
Іс-шарада еліміз бойынша және ЮНЕСКО көлемінде мерейтойлары аталып өтетін тарихи тұлғалар мен ақын-жазушылар, мемлекет және қоғам қайраткерлері туралы деректер таныстырылды. Көрмеге архив шежірелері, құжаттар, фотосуреттер, ғылыми еңбектер, кітаптар мен құнды мұралардан тұратын 500-ден аса еңбек қойылды.
Көрмені кітапхана оқырмандары жыл бойы тамашалай алады.
ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің баспасөз қызметі
2025 жылы 119-дан астам кітап 240 500 дана таралыммен басылып, еліміздің өңірлік кітапханаларына жеткізілді. Олардың қатарында «Шоқан. Ерек туған феномен» фотоальбомі, Абай Құнанбайұлының 180 жылдығына арналған еңбектер, «Бақытсыз Жамал» шығармасы, сондай-ақ Ілияс Есенберлин, Жұмекен Нәжімеденов, Қадыр Мырза Әлі және Тұманбай Молдағалиевтің шығармалар жинағы бар.
Халықаралық ынтымақтастық аясында Италия тарапының қолдауымен Шоқан Уәлиханов туралы кітаптың итальян және ағылшын тілдеріне аударылған нұсқасының таныстырылымы Рим қаласында өтті.
ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі еліміздің Майндағы Франкфурт қаласында өткен ең ірі халықаралық кітап жәрмеңкесіне екінші рет қатысуын да қолдады. Көрмеде ұлттық павильон ұйымдастырылып, мерейтойлық басылымдар, соның ішінде жеті тілге аударылған «Абайдың қара сөздері. Ұрпаққа Ұлағат» атты еңбегі таныстырылды. Ал «Бақытсыз Жамал» романы ұлттық прозаның алғашқы туындыларының бірі ретінде халықаралық деңгейде жоғары бағаға ие болды.
Қазақ әдебиетін насихаттау жұмысы ел ішінде де жалғасын тапты. Мәдениет және ақпарат министрлігінің өкілдері Бейжің мен Гуанчжоу қаласында өткен халықаралық кітап көрмелеріне қатысып, классиктер мен қазіргі заман авторларының шығармаларын таныстырды.
Жас жазушыларды қолдауға ерекше көңіл бөлінді. ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі мен Қазақстан Жазушылар одағы арасындағы стратегиялық серіктестік аясында жаңа авторлар буынын қалыптастыруға бағытталған үш ауқымды жоба жүзеге асты. Нәтижесінде 35 көркем және ғылыми-танымдық жинақ жарық көріп, кітапханаларға жеткізілді.
ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің баспасөз қызметі
ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің тапсырысы бойынша Қазақстан қоғамдық даму институты ҮЕҰ әлеуметтік жобаларының тиімділігін бағалауға арналған әлеуметтік зерттеу жүргізді.
Зерттеудің мақсаты – жоспарланған нәтижеге жетуге әсер ететін факторларды анықтау және мемлекеттік қаржыландыру механизмдерін жетілдіру бағыттарын ұсыну. Зерттеу барысында ҮЕҰ өкілдері, мақсатты топтар мен азаматтық қоғам саласындағы сарапшылармен 70 сұқбат және 20 фокус-топ жүргізілді.
Зерттеу нәтижелері бойынша ҮЕҰ әлеуметтік жобаларды жүзеге асыруда маңызды рөл атқаратыны және азаматтық секторды дамытуда ықпалы зор екені анықталды.
ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің баспасөз қызметі
Қазақстанда креативті индустрия субъекттерін мемлекеттік қолдау және ынталандыру қағидалары бекітілді. Жаңа құжат саланы дамытудың жүйелі әрі ашық тәсілін қалыптастырып, креативті жобалардың идея мен пилоттық шешімдерден бастап, халықаралық нарықтарға шығу және коммерцияландыруға дейінгі кезеңін қамтиды.
Қаржыны қайтару мәселесіне де ерекше мән берілген. Мемлекеттік қолдау жобалардың тұрақтылығы мен экономикалық жағдайына бағытталып, грант арқылы қаржыландыру үлесін барынша азайтуды және жеке инвестиция тартуды көздейді.
Құжатта креативті және пилоттық жобаларды қаржыландыру, бірлесіп қаржыландыруға арналған қаржылық құралдар, жеке инвесторлармен бірлескен бастамаларды іске асыру, креативті өнім экспортын қолдау, зияткерлік меншікті тіркеу және құқықтық қорғауға жұмсалған шығындарды өтеу, халықаралық шығармашылық байқаулар мен іс-шараларға қатысу, сондай-ақ халықаралық деңгейдегі жетістіктер үшін сыйақы беру мәселелері қарастырылған.
Сонымен қатар, қаржылық емес қолдау шаралары да анықталған. Оларға консультациялық, акселерациялық және білім беру бойынша қолдау, халықаралық мәдени және креативті платформаларға қатысуға жәрдемдесу, үй-жайлар мен жабдықтарды жеңілдетілген шарттармен ұсыну, цифрлық сервистер мен онлайн-платформаларды дамыту, жобаларға маркетингтік және құқықтық жетекшілік ету, креативті индустрияны дамытудың өңірлік стратегияларын әзірлеу, инклюзияны қамтамасыз ету шаралары және саланың жекелеген бағыттары бойынша арнайы бағдарламалар кіреді.
Қағидалардың қабылдануы креативті индустрияны ел экономикасының маңызды және бәсекеге қабілетті саласына айналдыруға бағытталған. Креативті индустрия ел үшін табыс әкеліп, жұмыс орындарын құрып, экспортты дамытуға мүмкіндік береді.
ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің баспасөз қызметі
Қазақстан Республикасының Ұлттық павильоны аясында 61‑ші Венеция биенналесінде көрме өткізу конкурсының бірінші кезеңінің нәтижесі белгілі болды.
Барлығы 17 өтініш түсті, олардың 12-сі іріктеуден өтті.
Қазылар алқасының бағалауы бойынша үш финалист анықталды:
«QONGYR: тыныштық архиві» тұжырымдамасы
Жетекшісі: Сырлыбек Бекботаев
«Qoñyr» тұжырымдамасы
Жетекшілері: Әсел Ахметжанова, Әсел Мұқашева және Малика Оразғалиева
«Су тәндерінің жыры»
тұжырымдамасы
Жетекшілері: Әйгерім Қапар және Асыл Ихашова
Финалға өткен үш жоба байқаудың екінші кезеңіне жолдама алып, қазылар алқасымен онлайн форматта кездесті.
9 қаңтар күні Қазақстанды 61‑ші Венеция биенналесінде таныстыратын жоба анықталады.
Ұлттық павильонның комиссары – Қазақстан Республикасы Премьер‑министрінің орынбасары – мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева.
ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің баспасөз қызметі
Астана қаласында мәдениет саласындағы мемлекеттік стипендияны табыстау рәсімі өтті. Стипендияны Мемлекет басшысының атынан Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің орынбасары – мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева табыс етті.
Әдебиет пен өнер саласындағы Президенттік стипендия отандық мәдениетті дамытуға елеулі үлес қосқан тұлғаларға беріледі. Мемлекеттік стипендия тағайындалғаннан бері Қазақстан руханияты мен өнеріне еңбегі сіңген азаматтар марапатталды. Биыл 75 адам мемлекеттік қолдауға ие болды. Стипендиаттар қатарында танымал мәдениет майталмандары да, болашағынан үміт күттіретін дарынды жастар да бар.
Жыл сайын тағайындалатын бұл стипендия – мемлекеттің мәдениет және өнер қайраткерлеріне, шығармашылық қызметкерлеріне және жас дарындарға қолдауы мен қамқорлығының айғағы. Сондай-ақ олардың ұлт мәдениетін өркендетіп, әлемге танытуға қосқан елеулі үлесіне көрсетілген құрмет.
Стипендиаттар қатарында Жандарбек Мәлібеков, Меруерт Өтекешова, Роза Мұқанова, Самал Еслямова, Ермек Асылханов, Қайрат Байбосынов және өзге де мәдениет қайраткерлері бар.
Сондай-ақ жас таланттарға да ерекше назар аударылды. Олардың қатарында опера әншісі Мария Мудряк, театр актрисасы Алтынай Нұрбек, театр және кино актері Бәзіл Сұлтанғазы, актриса Екатерина Максим және басқа да өнер иелері бар. Қазірдің өзінде бұл азаматтар айтарлықтай жетістіктерге жетіп, қазақстандық мәдениетті халықаралық деңгейде насихаттап жүр.
Бұл қолдау өнерпаздардың кәсіби шеберлігін арттыруға, ұлттық мұраны сақтауға, еліміздегі мәдениет және өнер саласының дамуына ықпал етіп қана қоймай, тың идеялар мен жобалардың іске асуына септігін тигізеді.
Айта кетейік, Қазақстанда мәдениет саласы өкілдерін қолдаумен қатар, мәдени инфрақұрылымды нығайту және шығармашылық мүмкіндіктерді кеңейту бойынша жүйелі жұмыс жүргізіліп келеді. Соңғы 5 жылда мәдениет пен өнер саласын қаржыландыру көлемі екі есе артты. Ел бойынша 150-ден астам жаңа мәдениет нысаны ашылды, оның ішінде 9 театр, 18 музей және 50-ден астам кітапхана бар. Сонымен қатар 200 мың сақтау бірлігіне арналған 4 аудандық мемлекеттік архив ғимараты салынды. Бұдан бөлек, 11 мәдениет ұйымына «Ұлттық», ал 9 ұйымға «Академиялық» мәртебе берілді.
Әдебиетті дамыту саласы да маңызды бағыттардың бірі болып қала береді. Бұл салада 2023 жылы жас жазушылар мен ақындарды қолдау мақсатында құрылған Президенттік әдеби сыйлық, сондай-ақ 2022 жылы тағайындалған «Айбоз» ұлттық әдеби сыйлығы заманауи қаламгерлерді танытып, шығармаларынан насихаттауға мүмкіндік береді. Бүгінде аталған әдеби сыйлықтарды 40 адам иеленіп, мемлекет тарапынан қолдау тапты.
Баспа ісі саласы бойынша да бірқатар жұмыс атқарылды. Атап айтсақ, 2025 жылы таралымы 240 500 дана болатын 119 атаулы әдеби туында жарық көрді. Кітаптар еліміздегі көпшілікке қолжетімді кітапханаларға таратылды.
Сонымен қатар «Жұмысшы мамандықтар жылы» аясында еңбек адамдарын көркем шығармалар арқылы насихаттауға арналған «Ерлік пен еңбек дастаны» республикалық байқауы ұйымдастырылды.
Инфрақұрылымды жаңарту, шығармашылық қызметкерлерді қолдау елдің бірыңғай мәдени кеңістігін нығайтып, Қазақстанды халықаралық аренада мәдениеті мен өнері арқылы танытуға ықпал етеді.
ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің баспасөз қызметі
Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің орынбасары – мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева Мемлекет басшысының атынан балет әртісі, Қазақ ұлттық хореография академиясының және «Астана Опера» опера және балет театрының көркемдік жетекшісі Алтынай Асылмұратованы мерейтойымен құттықтап, естелік сыйлық табыстады.
Қасым-Жомарт Тоқаевтың құттықтау хатында оның әлемдік және отандық балет өнерін дамытуға қосқан зор үлесі, тәлімгерлік жолы мен көркемдік жетекші ретіндегі кәсибілігі атап өтілген.
«Балет өнерінің талантты әрі танымал өкілі ретінде Сіз талай шығармашылық белестерді бағындырып, әлемнің жетекші сахналарында өнер көрсеттіңіз. Кәсіби шеберлігіңіз, табиғи болмысыңыз бен еңбекқорлығыңыздың арқасында көрермен қауымның зор махаббаты мен сүйіспеншілігіне бөленіп жүрсіз. Көркемдік жетекші әрі тәлімгер ретінде Сіз Қазақстандағы балет өнерінің дамуына зор үлес қосып келесіз. Сіздің хореографиялық қойылымдарыңыз түрлі көңіл-күй сыйлап, адами құндылықтарды насихаттайды, сондықтан елдің мәдени өмірінде айрықша орын алады», – делінген Президент құттықтауында.
Алтынай Асылмұратова – әлемдік балетте өз орны бар кәсіби маман. Ол өзіндік ерекше өнерімен Мариин театрынан бастап, Корольдік опера театры Covent Garden, Париж операсына дейінгі әлемнің жетекші театрларының сахнасында көрерменді тәнті етті. Бүгінде ол көркемдік-жетекшілік әрі ұстаздық қызметін белсенді түрде жалғастырып, қазақстандық балет мектебінің дамуына және кәсіби хореографиялық білім беру жүйесінің қалыптасуына ықпал етіп, дарынды жас әртістерді тәрбиелеп келеді.
ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің баспасөз қызметі
Қазақстанда «Мейірімді Қазақстан» әлеуметтік акциясы өз мәресіне жетті. Бұл бастама қоғамдағы қолдау мәдениетін нығайтуға, әлеуметтік жауапкершілікті арттыруға және жастарды игі істерге тартуға бағытталды.
Он күн бойы еліміздің барлық өңірінде жастар ұйымдары мен волонтерлер қайырымдылық іс-шараларын өткізді.
Акцияның әр күні белгілі бір тақырыпқа арналды. Атап айтсақ, жалғызбасты зейнеткерлерге көмек көрсету, қарттар үйі мен балалар үйіне қолдау білдіру, медициналық мекемелерде донорлық акциялар ұйымдастыру, аз қамтылған отбасыларға көмек беру, сондай-ақ коммуналдық қызмет саласы қызметкерлерін қолдау бойынша жобалар жүзеге асты.
Іс-шараға жалпы 10 мыңға жуық қазақстандық қатысты.
ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің баспасөз қызметі
Құжатқа сәйкес жыл сайынғы мемлекеттік стипендия тағайындалатын тұлғалардың дербес құрамы бекітілді.
Биыл мемлекеттік стипендияны 75 әдебиет және өнер қайраткері иеленді. Бұл мәдениет, өнер саласының дарынды өкілдерін ынталандыру, олардың кәсіби қызметіне серпін беріп, жаңа жобаларды іске асыру мақсатында көрсетілген мемлекеттік қолдау.
Әдебиет қайраткерлері қатарында Олжас Сүлейменов, Төлен Әбдікұлы, Марфуға Айтқожа, Мырзатай Жолдасбеков және басқа да ел руханиятына үлес қосып жүрген өзге де азаматтар бар.
Мемлекеттік марапат өнер қайраткерлерінің ішінен әнші, актер, режиссер, музыкант және суретшілерге берілді. Атап айтсақ, Бибігүл Төлегенова, Қайрат Байбосынов, Меруерт Өтекешева, Самал Еслямова, сондай-ақ еліміздің заманауи мәдениетін әлемге танытып жүрген бірқатар жас қаламгерлер мен әртістер стипендия иегері атанды.