Дербес деректерді заңсыз жинау, өңдеу және оған қол жеткізу фактілері анықталған кезде, сондай-ақ дербес деректердің қауіпсіздігін бұзу (ағып кету) және Қазақстан Республикасының Электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы заңнамасының талаптарын бұзу фактілері анықталған кезде азаматтар ақпараттық қауіпсіздік комитеті атынан дербес деректерді қорғау жөніндегі уәкілетті органға (бұдан әрі – уәкілетті орган) жүгінуге құқылы Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі (бұдан әрі-Комитет).

Сонымен қатар, Комитет Қазақстан Республикасының Дербес деректер және оларды қорғау, Электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы заңнамасының талаптарын бұзғаны үшін адамдарды жауапкершілікке тарту жөнінде шаралар қабылдайды, сондай-ақ аталған салаларда жоспардан тыс тексерулер жүргізеді.

«Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – ҚР ӘҚБтК) 692-2-бабының бірінші бөлігіне сәйкес Комитет ҚР ӘҚБтК 79, 640 және 641-баптарында көзделген көрсетілген салалардағы әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарайды.

Өтініштерді қабылдау және қарау тәртібі Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексіне сәйкес реттелетінін атап өту қажет.

Сондай-ақ, ҚР ӘҚБтК-нің 802-бабының екінші бөлігіне сәйкес жеке және заңды тұлғалардың өтініштері, сондай-ақ ҚР ӘҚБтК-нің 741-бабында көзделген іс бойынша іс жүргізуді болдырмайтын мән-жайлар болмаған кезде әкімшілік құқық бұзушылық белгілерін көрсететін жеткілікті деректердің болуы Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс қозғауға себеп және негіз болып табылатынын атап өтеміз.

Бұдан басқа, бақылау және қадағалау субъектілерін (объектілерін) жоспардан тыс тексеруге жеке және заңды тұлғалардың Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын бұзу бойынша өтініштері дәлелді негіздер мен растайтын дәлелдемелер болған кезде негіз болып табылады (Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік Кодексінің 144-бабы 5-тармағының 3) тармақшасы).

Демек, жоспардан тыс тексеруге бастамашылық жасау не жоғарыда аталған салаларда әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс қозғау туралы мәселені қарау үшін Қазақстан Республикасы заңнамасының жоғарыда көрсетілген өлшемдеріне сәйкес келетін өтініш (жеткілікті деректер не дәлелді негіздер), сондай-ақ Әкімшілік құқық бұзушылық жасаған адам туралы мәліметтер (аты-жөні, атауы, ЖСН, БСН, заңды мекенжайы және өзге де мәліметтер)қажет.

Статистикалық деректер:

2025 жылда  77 жоспардан тыс тексеру жүргізілді және Қазақстан Республикасының Дербес деректер және оларды қорғау саласындағы заңнамасының талаптарын бұзу бойынша 38 әкімшілік іс қозғалды және қаралды, оның қорытындысы бойынша ҚР ӘҚБтК-нің 79 және 641-баптары бойынша 5 жеке тұлға және 33 заңды және лауазымды тұлға жауапқа тартылды, айыппұлдар салынды жалпы сомасы 17 546 350 теңге.

Сондай-ақ, Қазақстан Республикасының электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба саласындағы заңнамасының талаптарын бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілікке тарту бойынша жұмыс жалғасуда.

Мәселен, 2025 жылда  ҚР ӘҚБтК-нің 640-бабы бойынша 31 әкімшілік іс жүргізілді, нәтижелері бойынша 5 622 760 теңге сомасына 31 лауазымды тұлға әкімшілік жауапкершілікке тартылды.

Анықтама үшін: бұзушылықтардың негізгі түрлері: дербес деректерді жинау және өңдеу үшін келісімнің не заңды негіздердің болмауы; дербес деректерді заңсыз тарату; дербес деректерді өңдеуді ұйымдастыруға жауапты тұлғаның болмауы; қолжетімділігі шектеулі дербес деректерді шифрлау үшін МҚЗИ пайдаланбау, пайдаланушылардың және ДҚБЖ іс-әрекеттерін логиялаудың болмауы және т. б. болып табылады.