Президенттің "Таза Қазақстан" бастамасы: ағымдағы жылы бүкіл ел бойынша 1 250 экологиялық іс-шара өткізілді.
Премьер-министр Олжас Бектенов Мемлекет басшысының "Таза Қазақстан"бастамасын іске асыру мәселелері жөнінде кеңес өткізді. Экология және табиғи ресурстар министрі Еран Нысанбаевтың табиғатты қорғау іс-шараларын жүргізу, ағаш отырғызу, рұқсат етілмеген қоқыс үйінділерімен күресу, ҚТҚ өңдеу жобаларын іске асыру туралы баяндамасы тыңдалды. Халық арасында экологиялық мәдениетті қалыптастыру мәселелері бойынша Премьер-Министрдің орынбасары – Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева, Ғылым және жоғары білім министрлері – Саясат Нұрбек, білім министрлері – Жұлдыз Сүлейменова сөз сөйледі, деп хабарлайды Primeminister.kz.
""Таза Қазақстан" президенттік бастамасы ауқымды жалпыұлттық қозғалысқа айналды. Бұл тек ағаш отырғызу және қалдықтарды тазарту туралы емес. Негізгі нәтиже біз табиғатты қорғау және өмірдің жоғары сапасын қамтамасыз ету үшін жайлы орта құру ісіне жұртшылықтың қатысуын көреміз. Табиғи байлықты сақтау, таза ауа мен суды қамтамасыз ету, ресурстарды ұтымды пайдалану – бұл қазіргі және болашақ ұрпақтың әл-ауқатына байланысты басым міндеттер. Мемлекет басшысының бастамасы – бір реттік акция емес, азаматтарымыздың жаңа экологиялық мәдениеті мен күнделікті өмір салтын қалыптастыру жөніндегі тұрақты жұмыс", — деп атап өтті Премьер-министр Олжас Бектенов.
"Таза Қазақстан" шеңберінде ағымдағы жылы бүкіл ел бойынша 1 250 экологиялық іс-шара өткізілді, оның ішінде аумақтарды жинау, көгалдандыру және экологиялық ағарту жөніндегі акциялар. 3 млн-ға жуық ағаш отырғызылды, 1 млн гектардан астам аумақ тазартылды, 800 мың тоннадан астам қалдық жиналды. Президенттің 2025 жылға дейін 15 млн көшет отырғызу жөніндегі тапсырмасына сәйкес "Таза Қазақстан" акциясы аясында елді мекендерде 18 млн астам ағаш отырғызылды.
Рұқсат етілмеген полигондарды жою жұмыстары жалғасуда. Ішкі істер органдарымен бірлесіп 1 300-ден астам мобильді топ жұмыс істейді. Биылғы жылы ғарыштық мониторинг арқылы 3 833 полигон анықталды, оның 80% - ы жойылды. Әкімшілік жауапкершілікке 165 лауазымды тұлға тартылды, салынған айыппұлдардың жалпы сомасы 12,4 млн теңгені құрады.
Жыл басынан бері @TazaQazBot жеделхат-чат платформасы арқылы 24 мыңнан астам өтінім келіп түсті, оның 23 мыңнан астамы орындалды.
Негізгі өтінімдер аумақтарды тазалауға (8524), тұрмыстық қоқыстарды шығаруға (1709), көшелерді абаттандыруға (1675) және жолдарды жөндеуге (1480) қатысты.
"Таза Қазақстан" идеясының негізгі аспектілерінің бірі қалдықтарды жауапкершілікпен өңдеу болып табылады. Өңірлердің экологиялық қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін 8 жаңа ҚТҚ полигоны пайдалануға берілді. Іске асыру сатысында-жалпы сомасы шамамен 89,4 млрд теңгеге қоқыс қалдықтарын жинау, сұрыптау және қайта өңдеу жөніндегі 22 инфрақұрылымдық жоба, оның ішінде кәдеге жарату алымынан түсетін қаражат есебінен. Тағы 40 жоба бойынша жұмыс жүргізілуде. Кешенді жоспарда барлығы 100 ҚТҚ полигонын салу көзделген.
Еран Нысанбаев сондай-ақ Астана, Алматы және Шымкент қалаларында 3 қоқыс өртеу зауытын салу бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстар туралы баяндады. Ағымдағы жылы 293 млрд теңге сомасына инвестициялар туралы тиісті келісімдерге қол қойылды. Сондай-ақ кәдеге жарату қаражаты есебінен құрамында бар қалдықтарды басқару және сот шешімімен республикалық меншікке берілген иесіз қауіпті қалдықтарды жою көзделеді.
Премьер-министр абай және Ұлытау облыстарының әкімдерін тыңдады, онда жұмыстың төмен қарқыны байқалады: тиісінше полигондардың тек 36% және 53% - ы жойылды. Олжас Бектенов ҚТҚ жағдайын түзету бойынша шұғыл шаралар қабылдауды тапсырды. Бұдан басқа, Ақтөбе, Атырау, Шығыс Қазақстан, Батыс Қазақстан, Қарағанды, Қостанай облыстары мен Жетісу облыстарының әкімдіктері жыл соңына дейін стихиялық қоқыс тастайтын жерлерді жою бойынша барлық жұмыстарды аяқтауы қажет. Полигондардың құрылысын жеделдету тапсырылды.
Биылғы жылы экологиялық акцияларға шамамен 6,5 млн қазақстандық қатысты. Премьер-министр жастарға баса назар аудара отырып, халық арасында кеңінен түсіндіру жұмыстарының маңыздылығын атап өтті.
Премьер-Министрдің орынбасары – Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева экологиялық мәдениетті қалыптастырудың жаңа тәсілдері туралы хабардар етті. Өскелең ұрпақ арасындағы еңбекқорлықтың, патриотизмнің және экологиялық жауапкершіліктің құндылықтары "Адал азамат" Бірыңғай тәрбие бағдарламасы аясында қалыптасады. Бүгінгі таңда оқушылардың 87,2% - ы қосымша экологиялық біліммен қамтылған. Олар үшін экология, биология, туризм, өлкетану және т. б. бағыттар бойынша клубтар мен үйірмелердің 380-ге жуық түрі жұмыс істейді.
Қазіргі уақытта еліміздің 35 жоғары оқу орнында экология саласында оқыту жүзеге асырылуда. 2025-2026 оқу жылына "Қоршаған орта" бағыты бойынша 2358 мемлекеттік грант бөлінді. Жоғары оқу орындарында да еріктілік белсенді дамып келеді: студенттердің қатысу көрсеткіші 45% -. құрады.
Бұдан басқа, Инженерлік экология, Экоаналитика және т.б. саласында кадрлар даярлау жөніндегі білім беру бағдарламаларын жаңарту жүргізілуде, 2025-2027 жылдарға арналған Ғылым желісі бойынша "Экология, қоршаған ортаны қорғау және табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану" бағыты бойынша 318 жоба іске асырылуда.
***
Президенттің орман қоры аумағында 2 млрд ағаш отырғызу жөніндегі тапсырмаларын іске асыру барысы жеке мәселемен қаралды.
Экология министрінің ақпараты бойынша 2021-2025 жылдары республика бойынша жалпы ауданы 918,4 мың гектарға 1 млрд 470 млн ағаш отырғызылды, ағымдағы жылы – 320 млн көшет.
"Семей орманы" мөртабанының жабық тамыр жүйесі бар отырғызу материалын өсіру бойынша тәжірибесін масштабтау 5 өңірде – Алматы, Шығыс Қазақстан, Павлодар және Қостанай облыстарында, сондай-ақ Абай облысында жүргізілуде. Отандық питомниктерде өсірілген көшеттердің өмір сүру деңгейі 90% жетеді. Келесі жылдың басында қуаттылығы жылына 6 млн-ға жуық көшет болатын 6 жаңа орман тұқымы кешенінің құрылысы басталады.
Арал теңізінің құрғаған түбінде табиғи экожүйелерді қалпына келтіру жөніндегі халықаралық жоба шеңберінде Қазалы қаласында қуаттылығы 3 млн данаға дейін сексеуіл көшеттері бар питомник салынды. Құрғатылған теңіз түбінде тағы бір питомник салу және "Арал Орманы" резерватын құру бойынша жұмыстар жүргізілуде.
Ақмола, Ақтөбе және Қызылорда облыстары әкімдіктері басшылығының есебі тыңдалды, онда ағаш отырғызу және тұқым жинау бойынша кемшіліктер бар.
Премьер-министр Олжас Бектенов әкімдіктер сапалы отырғызуды қамтамасыз ету және питомниктер құру бойынша барлық шараларды қабылдауы тиіс екенін атап өтті. Бұл жағдайда отырғызылған ағаштардың санына ғана емес, олардың өмір сүруіне де назар аудару керек.
Бақылауды күшейту үшін Премьер-Министрдің төрағалығымен "Таза Қазақстан" президенттік бастамасының іске асырылу барысына мониторинг жүргізу жөніндегі орталық құрылады. Жауапты мемлекеттік органдар жүргізіліп жатқан жұмыс туралы ай сайын баяндайтын болады.