Қазақстанда зейнетақы жинақтарын алу қиындайды

Наурыз айында тұрғын үй сатып алу үшін зейнетақы артықшылықтарын пайдалану бойынша өтініштер саны күрт өсті. Алайда жақын арада оларды алу қиынырақ болады, себебі Қазақстанда ең төменгі жеткіліктілік шектерін жаңаша анықтауды бастамақшы – бұл жинақтарды алып тастағаннан кейін қалуы тиіс сомалар.

"Крыша" порталының айтуынша, мемлекет болжамдық үлгіден шынайырақ үлгіге көшуді жоспарлап отыр.

Қазіргі уақытта шек әлеуметтік және болжамдық көрсеткіштер негізінде есептеледі. Ең төменгі жалақы, өмір сүру деңгейі және адам әлі жасамаған болашақ салымдар ескеріледі.

Дегенмен, тәсіл өзгереді. Гипотетикалық салымдардың орнына, адамның қазіргі жинақтары оның өмірінің соңына дейінгі ай сайынғы төлемдерге жетіп жетпейтініне назар аударылады – егер жеткіліксіз болса, артықшылықтарға қол жеткізу мүмкін болмайды.

Мысалы, адамның 6 миллион теңге зейнетақы жинағы бар:

• бұрын – жүйе оның әлі ақша жинайтынын ескеріп, бір бөлігін алуға рұқсат ете алды;
• енді – жүйе 6 миллион теңгенің өмір бойы ай сайынғы төлемдерге жетіп жетпейтінін қарайды. Егер жеткіліксіз болса – ақшаны алуға рұқсат етілмейді.

Яғни, логика зейнетақы аннуитетін рәсімдеу кезінде қолданылатынға ұқсас болады – адам жинақтарын сақтандыру компаниясына тапсырып, өмірінің соңына дейін ай сайынғы төлемдер алады.

Бұл ретте мынаны атап өту маңызды: аннуитет шектерді алмастырмайды – олар қала береді, бірақ логика өзгереді. Сонымен бірге есептеу компоненттері ұқсас болады:

• өмір сүру ұзақтығының күтілетін көрсеткіші;
• ай сайынғы төлемдердің мөлшері;
• зейнетақы жинақтарының табыстылығы.

Жаңа шектердің нақты қандай болатыны әлі белгісіз – олар жаңа әдістеме бекітілгеннен кейін есептеледі.

Сонымен бірге олар әлі де жастан тәуелді болады және макроэкономикалық, демографиялық және қаржылық параметрлерді ескере отырып жыл сайын қайта есептеледі. Олардың өткен жылмен салыстырғанда орта есеппен 10%-ға өсетіні күтілуде.

Өзгерістер қашан күшіне енетіні әлі белгісіз, бірақ шектер, ең алдымен, өседі, бұл жинақтарды алу қиынырақ болатынын және қолжетімді қаражаттардың азаятынын білдіреді.