Жыл қорытындысы: 6 млн отандық турист және 224 млрд теңгенің кірісі Қазақстандық туризмді нығайтты
2024 жыл Қазақстандағы туризм үшін айтулы жыл болды. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасы бойынша елімізде туристік саланы жаңғыртуға, оның бәсекеге қабілеттілігін арттыруға және жаһандық экономикаға интеграциялауға бағытталған жүйелі шаралар кешені іске асырылуда. Мемлекеттік қолдаудың, инвестициялар тартудың және халықаралық аренада ілгерілеудің арқасында еліміз экономикалық өсім мен мәдениетаралық өзара іс-қимылдың маңызды драйверіне айналған туристік салада оң нәтижелер көрсетіп отыр.
Қазақстанның туристік индустриясы тұрақты серпін көрсетіп отыр. 2024 жылдың 9 айында отандық туристер саны 562 мыңға артып, 6 млн адамға жетті. Шетелдік қонақтардың келуі 11,5 млн. адамды құрады, бұл 2023 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда екі есеге жуық көп. Олардың 969 мыңы шетелдік туристер тұратын орындарда болды. Аталған көрсеткіштер қабылданған шаралардың тиімділігі мен Қазақстанға деген қызығушылықтың артып келе жатқанын көрсетеді
Саланың экономикалық көрсеткiштерi де едәуiр өсудi көрсетедi. Орналастыру объектілерінің жиынтық табысы 27%-ға өсіп, 224 млрд теңгені құрады. Орналастыру объектілерінің саны 306 бірлікке артып, 4315-ке жетті, ал олардың өткізу қабілеті 18 мың төсекке артып, 226 мыңға жетті.
Туристік салаға инвестициялардың қарқынды өсуі жалғасуда. 2024 жылдың 10 айында олардың көлемі 33,6%-ға өсіп, 668,1 млрд теңгені құрады. Негізгі жобалардың қатарында алдын ала құны 194 млрд. теңге болатын «Астана» туристік ауданы бар, ол шамамен 2 мың жұмыс орнын ашуға және толық қуаттылыққа шыққаннан кейін жыл сайын 10 млрд. теңге салық шегерімдерін жасауға мүмкіндік береді. Жобаның аяқталуы 2026 жылға жоспарланған.
Екінші жоба – Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің қатысуымен ірі халықаралық туристік форум өткен Маңғыстау облысындағы Каспий Ривьерасы. Жоба бірнеше бастама аясында «Жылы жағажай» аумағын кешенді дамыту болып табылады – жағажай курорты, гольф-қонақ үй, вилла кешені, аквапарк және ойын-сауық орталығы. Жобаның жалпы сметалық құны 137,4 млрд. теңгені құрайды, ал жоспарланған іске асыру мерзімі – 2024-2026 жылдар.
Туристiк саланы мемлекеттiк қолдау күшейе түсуде. Ағымдағы жылы мемлекеттік қолдауға мақұлданған өтінімдердің көлемі 3 есеге өсті. Тек 2024 жылдың өзінде 37 туристік нысан мен 6 туристік автобусқа 2,1 млрд теңге бекітілді.
Халықаралық ынтымақтастыққа ерекше көңіл бөлінуде. 2024 жылды Қытайдағы Қазақстандық туризм жылы деп жариялау Қазақстанды ілгерілету үшін маңызды қадам болды. ҚХР-дың ірі қалаларында 30-дан астам іс-шара өткізілді.
18 қарашада Қазақстан сандық көшпенділер үшін нео көшпенділер визасын енгізді, бұл елді шалғайдағы саяхатшылардың жаңа буыны үшін тартымды етеді. Прогресс халықаралық рейтингтерде де көрініс тапты: Қазақстан 2019 жылы 80-орыннан жақсара отырып, 119 елдің ішінде 52-орынға көтерілді.
Астанада көшпенділердің 5-ші Дүниежүзілік ойындарын өткізу халықаралық аренадағы маңызды оқиғаға айналды. Ойындарға әлемнің 89 елінен 2700 қатысушы қатысты. «Астана Арена» және «Қазанат» ипподромы сияқты спорт нысандарын қайта құру қаланың инфрақұрылымын жақсартты.
Ауыл туризмін дамыту үшін Қазақстан да танылды: Саты ауылы «Үздік туризм ауылы» сыйлығын алды, ал Катондар-Қарағай ауданынан жоба ITB Berlin 2024-те үшінші орынға ие болды.
2024 жылдың соңына дейін жалпы құны 120,4 млрд. теңге болатын 119 инвестициялық жобаны аяқтау жоспарланып отыр, бұл 1319 жұмыс орнын құруға мүмкіндік береді. Негізгі бастамалардың қатарында Түркістан қаласындағы «Медине сарайы» қонақ үйінің құрылысы және жаңа қонақ үй нысандарын қоса отырып Ақсу-Жабағылы санаторийін жаңғырту бар.
Глубокое ауданы, Шығыс Қазақстан облысы
Агротуризмді дамытуға ерекше көңіл бөлінуде, бұл 10 мың ауыл тұрғынын глазурьлер мен қонақ үйлер құру арқылы қосымша жұмыспен қамтуға мүмкіндік береді. Қонақ үйлердi жiктеу жүйесiн жаңарту және ұлттық парктер аумақтарында инфрақұрылымды дамыту жөнiндегi жергiлiктi атқарушы органдардың өкiлеттiктерiн кеңейту жоспарланып отыр.
Өңірлік туризм: өсім, инвестициялар және инфрақұрылымды дамыту
Ақмола облысы
Ағымдағы жылдың 9 айында облысқа туристер ағыны 1 млн.-нан астам туристке жетті, оның ішінде 404,7 мың адам тұрғын үймен қамтамасыз етілген. Бурабай курорттық аймағын 932 мың адам тамашалады. Туризм саласынан бюджетке түсетін салық түсімдері 3,1 млрд. теңгені құрады, өсім 30%.
Ағымдағы жылдың 10 айының қорытындысы бойынша негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі 23,1 млрд. теңгені құрады.
Алматы облысы
2024 жылдың 9 айында туристер саны 384,1 мың адамды құрады, бұл 2023 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 19%-ға көп (322,3 мың адам).
Туристер арасында «Іле Алатауы», «Көлсай көлдері», «Шарын» мемлекеттік ұлттық табиғи парктері танымал.
Ағымдағы жылдың 10 айының қорытындысы бойынша негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі 24,4 млрд теңгені құрады.
Алматы облысында Қазақстанның туристік стратегиясының негізгі бағыттарының біріне айналған бірегей тау кластері белсенді дамып келеді. Бекітілген Туризм индустриясын дамытудың 2023-2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы аясында көрікті Түрген шатқалынан Қаскелең шатқалына дейінгі тау шаңғысы курорттарын құру мен жаңғыртуды қамтитын кешенді жоспар әзірленуде. Бұл жоба тау демалысы үшін заманауи және танымал инфрақұрылым құруға, сондай-ақ Алматы облысының халықаралық туристік орталық ретіндегі мәртебесін нығайта алатын жаңа тарту нүктелерін құруға бағытталған.
Алматы қаласы
9 айдың аяғында. 2024 жылы туристердің жалпы саны 14%-ға (2023 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда) өсіп, 1,7 млн адамға жетті. Шетелдік туристер саны 24%-ға артып, 507,5 мың адамға жетті. Отандық туристер саны 1,2 млн адамды құрады, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 1,1%-ға көп. Туристiк ағымның өсуi негiзгi құралдарға инвестициялардың өсуiмен қатар жүредi. 2024 жылдың 10 айында 86,6 млрд. теңге инвестиция тартылып, 29,3%- ға өсті. Туризмнен түскен салық түсімі 76,9 млрд. теңгені құрады, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 2 есеге артық. Қаланың туризм саласында 83,1 мың адам жұмыспен қамтылған.
2024 жылы Алматыда жеке қаражат есебінен 25 туризм нысаны ашылды, оның ішінде 15 қонақ үй, 4 глазурь, 4 жатақхана және 2 қонақ үй бар. Сондай-ақ, жеке инвестициялар есебінен 2027 жылға дейін 339,5 млрд. теңге сомаға қонақ үйлер салу және 29 туристтің құрылысы бойынша 30 жобаны аяқтау жоспарланып отыр.
Жетісу облысы
Жалпы облыста туризмді дамыту 5 негізгі бағыттың әлеуетіне негізделген: Алакөл және Балқаш көлдері, Алтын Емел және Жоңғар-Алатауы ұлттық саябақтары, сондай-ақ Жоңғар Алатауы тау жотасы.
9 ай бойы. 2024 жылы туризм нысандарына 253 мыңнан астам адам келді, бұл 2023 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 15%-ға көп. 10 айдағы негізгі құралдарға инвестициялар көлемі. Ағымдағы жылы 9,4 млрд. теңгені құрады.
Үшарал әуежайының ұшу-қону жолағын қайта жаңарту аяқталды, Талдықорған-Үшарал (313,5 км) магистральдарының асфальтбетонды тротуары қамтамасыз етілді, «Тальго» жүрдек пойызы іске қосылды.
Қарағанды облысы
9 айдың аяғында. 2024 жылы туристік салада көрсетілген қызмет көлемі 7 млрд. теңгені немесе өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 75%- ды құрады. Салаға салынған инвестиция 17,4 млрд. теңгені құрады.
Жыл басынан бері 4,1 млрд теңгенің 7 инвестициялық жобасы іске қосылып, 23 жұмыс орны ашылды.
Сондай-ақ, 2025-2027 жылдары туризм саласындағы ірі инфрақұрылымдық жобаларды іске асыру жоспарланып отыр: Балқаш қаласының жағажай алабының жағалауын абаттандыруды аяқтау және Балқаш әуежайын қайта жаңарту бойынша жұмыстарды аяқтау.
Қызылорда облысы
20__ жылғы 9 ай ішінде Облысқа 116,6 мың турист келіп түсті. Ағымдағы жылдың 10 айында туристік салаға салынған инвестиция көлемі 26,1 млрд. теңгені құрады, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 40,5%-ға көп.
Маңғыстау облысы
2024 жылдың қаңтар-қыркүйек айларындағы ресми мәліметтер бойынша облысқа 367,4 мың турист келген, бұл өткен кезеңмен салыстырғанда 13%-ға көп. Облыста көрсетілген туристік қызметтердің жалпы құны 15,2 млрд. теңгеге жетіп, 34,7%-ға өсті. Ағымдағы жылдың 10 айында туристік салаға салынған инвестиция көлемі 6,6 млрд теңгені құрады, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 50%-ға көп.
2024 жылы жалпы инвестиция көлемі 8,5 млрд. теңге болатын 3 жоба іске қосылды, бұл 80 жұмыс орнын құруға мүмкіндік берді. 2025-2027 жылдар аралығында жалпы сомасы 100 млрд. теңгеге 500-ге жуық жұмыс орнын құра отырып, 11 жобаны іске асыру жоспарланып отыр. Жергiлiктi атқарушы органдар Туризм және спорт министрлiгiмен бiрлесiп Кендiрлi туристiк аймағын дамытудың бас жоспарын әзiрлесiн.
Ұлытау облысы
9 ай бойы. 2024 жылы тұру орындарында қызмет көрсетілген туристер саны 21,2 мыңнан астам адамды, оның ішінде 732-ден астам шетелдік туристерді құрады. Орналастыру объектілері көрсететін қызметтер 497,9 млн. теңгені құрады, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 23,5%-ға артық.
Ағымдағы жылдың 10 айында туристік салаға салынған инвестиция көлемі 2 млрд. теңгені құрайды, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 50,6%- ға көп, 1 млрд. теңге сомасына 3 қонақ үй кешені іске қосылды. 2025 жылы жалпы құны 1,5 млрд. теңге болатын екі қонақ үйді пайдалануға беру, тарихи орындарда жеңіл инфрақұрылым мен далалық навигация орнату жоспарлануда. Сондай-ақ, жеке инвестициялар есебінен 2025 жылы Тасбұлақ ағысының аумағын абаттандыру және Сәтбаев қаласынан Жошы хан және Домбаул кешендеріне дейін 12,5 млрд. теңге сомасына автожол салу жоспарланып отыр.
Қазақстан бай мәдени мұраны, табиғи алуан түрлілікті және қазіргі заманғы инфрақұрылымдық шешімдерді біріктіретін ең тартымды туристік бағыттардың бірі ретінде өзінің имиджін қалыптастыруды жалғастыруда.