Казахстан 2026: Путь к прозрачности и «нулевой терпимости»
Жемқорлықсыз Қазақстан: Жаңа белес және айқын болашақ
Сыбайлас жемқорлықпен күрес — бүгінгі Қазақстанның мемлекеттік саясатының басты бағыттарының бірі. 2022–2026 жылдарға арналған сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат тұжырымдамасы аясында еліміз тек салдармен күресіп қана қоймай, жемқорлықтың алғышарттарын жоюға көшті.
Күрестің жаңа философиясы
Қазіргі Қазақстан тек жазалау шараларына ғана емес, қоғамда жемқорлыққа қарсы «иммунитет» қалыптастыруға басымдық беріп отыр. Реформалардың басты мақсаты — жемқорлықты жазаланатын іс қана емес, сонымен қатар пайдасыз және әлеуметтік тұрғыдан ұят саналатын құбылысқа айналдыру.
Қазіргі Қазақстан тек жазалау шараларына ғана емес, қоғамда жемқорлыққа қарсы «иммунитет» қалыптастыруға басымдық беріп отыр. Реформалардың басты мақсаты — жемқорлықты жазаланатын іс қана емес, сонымен қатар пайдасыз және әлеуметтік тұрғыдан ұят саналатын құбылысқа айналдыру.
Негізгі жетістіктер мен жаңашылдықтар (2025–2026 жж.):
- Цифрландыру — басты кедергі: Мемлекеттік қызметтерді автоматтандыру және мемлекеттік қолдауды бөлудің бірыңғай IT-платформаларын енгізу «адам факторын» жойып, шенеунік пен азаматтың тікелей байланысын барынша азайтты.
- Кірістердің ашықтығы: Мемлекеттік қызметшілердің негізсіз байығаны үшін жауапкершілікті енгізу және олардың шығыстарының ресми табыстарына сәйкестігін бақылау жалғасуда.
- Қоғамдық бақылау: Квазимемлекеттік сектордағы комплаенс-қызметтер мен бюджет шығындарын бақылайтын азаматтық кеңестердің рөлі артып келеді.
- Адалдықты ынталандыру: Жемқорлық туралы хабарлаған азаматтарды ақшалай сыйақымен ынталандыру жүйесі жұмыс істейді. Мысалы, 2025 жылы қылмыстық схемаларды әшкерелеуге көмектескен азаматтарға 3-тен 6 миллион теңгеге дейін сыйақы төленді.
Цифрлар сөйлейді
2024 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан Сыбайлас жемқорлықты қабылдау индексі (TI) бойынша әлемдік рейтингте 100-ден 40 балл жинап, 88-орынға ие болды. Еліміз ең жемқор мемлекеттер санатынан шыққанымен, қауіп-қатер әлі де сақталуда. 2026 жылдың басынан бері 110-нан астам жемқорлық құқық бұзушылық тіркелді, бұл бақылаудың күшейгенін және құқық бұзушылықтардың ашылу деңгейінің артқанын көрсетеді.
2024 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан Сыбайлас жемқорлықты қабылдау индексі (TI) бойынша әлемдік рейтингте 100-ден 40 балл жинап, 88-орынға ие болды. Еліміз ең жемқор мемлекеттер санатынан шыққанымен, қауіп-қатер әлі де сақталуда. 2026 жылдың басынан бері 110-нан астам жемқорлық құқық бұзушылық тіркелді, бұл бақылаудың күшейгенін және құқық бұзушылықтардың ашылу деңгейінің артқанын көрсетеді.
Болашақ қадамдар (2026 ж.)
2026 жылы жемқорлық үшін сотталған адамдардың жария тізілімін іске қосу, сондай-ақ «пара беру туралы уәдені» толыққанды қылмыс деп тану жоспарлануда. Бұл мемлекеттік қызметшілердің санасында жазаның бұлтартпастығы принципін біржола бекітуге тиіс.
2026 жылы жемқорлық үшін сотталған адамдардың жария тізілімін іске қосу, сондай-ақ «пара беру туралы уәдені» толыққанды қылмыс деп тану жоспарлануда. Бұл мемлекеттік қызметшілердің санасында жазаның бұлтартпастығы принципін біржола бекітуге тиіс.
Қорытынды
«Жемқорлықсыз Қазақстан» — бұл жай ғана ұран емес, бұл мемлекеттік аппарат пен азаматтардың құқықтық санасын трансформациялаудың күрделі процесі. Реформалардың сәтті болуы тек Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің (1424) жұмысына ғана емес, әрбір азаматтың тұрмыстық парақорлыққа «жоқ» деп айтуға дайындығына байланысты.
«Жемқорлықсыз Қазақстан» — бұл жай ғана ұран емес, бұл мемлекеттік аппарат пен азаматтардың құқықтық санасын трансформациялаудың күрделі процесі. Реформалардың сәтті болуы тек Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің (1424) жұмысына ғана емес, әрбір азаматтың тұрмыстық парақорлыққа «жоқ» деп айтуға дайындығына байланысты.
Мәскеу ауылдық округінің әкімі А.Б Муканов