Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл.
Сыбайлас жемқорлық – мемлекет тұрақтылығы мен дамуына ең үлкен қауіптердің бірі болып табылады. Қазақстанда бұл құбылыспен күрес ерекше маңызды, себебі оның ауқымы мен экономикаға, құқықтық жүйеге және әлеуметтік қатынастарға әсері зор. Соңғы жылдары Қазақстан сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің тиімділігін арттыру үшін бірқатар шараларды қолға алғанымен, бұл процесс әлі де күрделі және көп қырлы. Қазақстандағы сыбайлас жемқорлық – мемлекеттің жүйесіне кездесетін негізгі проблемалардың бірі. Оның негізгі себептерінің бірі – тиісті бақылаудың болмауы және мемлекеттік органдардың ашықтығы мен есептілігін қамтамасыз ететін институционалдық механизмдердің әлсіздігі. Сыбайлас жемқорлық схемалары жеке сектордың дамуына, шетелдік инвестициялар тартуға кедергі келтіреді және азаматтардың мемлекеттік органдарға деген сенімін төмендетеді. Қазақстанда сыбайлас жемқорлықпен күресу мақсатында көптеген құқықтық актілер әзірленіп, арнайы органдар құрылған. Осы орайда, 2015 жылы қабылданған Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңы ерекше орын алады. Заң сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің негізгі принциптерін анықтап, мемлекеттік органдардың ашықтығын және қоғам пікірін ескеру қажеттігін атап көрсетеді. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің негізгі органы – Қазақстан Республикасының Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі. 2015 жылы құрылған бұл агенттік мемлекеттік бақылауды күшейту және сыбайлас жемқорлықпен күресті тиімді жүзеге асыру мақсатында жұмыс істейді. Сыбайлас жемқорлықпен күрестің маңызды бағыттарының бірі – мемлекеттік процестердің ашықтығын арттыру. Осы мақсатта Қазақстанда электрондық үкімет жүйесі (e-government) жобалары жүзеге асырылуда. Электронды тендерлер, мемлекеттік қызметтерді автоматтандыру, мемлекеттік органдардың жариялылығы сыбайлас жемқорлық схемаларын азайтуға және мемлекеттік органдардағы жемқорлық әрекеттерінің мүмкіндігін төмендетуге ықпал етеді. Сонымен қатар, мемлекеттік қызметшілердің жеке жауапкершілігін арттыру мақсатында Қазақстанда түрлі механизмдер енгізілген, соның ішінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы тренингтер, табыс және мүлік декларациясын тапсыру, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтары үшін жазаның күшейтілуі. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресте халықпен жүргізілетін жұмыс маңызды рөл атқарады. Қазақстанда сыбайлас жемқорлықтың теріс әсерлері туралы халықтың хабардарлығын арттыру мақсатында түрлі науқандар жүргізілуде. Антикоррупциялық білім беру бағдарламалары мектеп оқушылары, студенттер және мемлекеттік қызметкерлерді қамтиды. Сонымен қатар, жастар мен қоғамда сыбайлас жемқорлыққа қарсы құндылықтарды қалыптастыруға, сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресіп жүрген азаматтарды қолдауға ерекше назар аударылады. Соңғы жылдары Қазақстан сыбайлас жемқорлықпен күресте белгілі бір жетістіктерге қол жеткізді. Олардың ішінде мемлекеттік құрылымдарда сыбайлас жемқорлық деңгейінің төмендеуі, сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманың күшеюі және халықаралық деңгейде Қазақстанның сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес рейтингісінің жақсаруы бар. 2021 жылы Қазақстан Transparency International халықаралық ұйымының Сыбайлас жемқорлықты қабылдау индексінде өз позициясын жақсартты, бұл сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің халықаралық аренада оң өзгерістерге әкелгенін көрсетеді. Алайда, Қазақстандағы сыбайлас жемқорлық жағдайы әлі де күрделі. Қалдырылған мәселелердің қатарында сот жүйесінің тәуелсіздігінің жеткіліксіздігі, ескі сыбайлас жемқорлық схемаларының сақталуы, сондай-ақ сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресушілерді қорғаудың тиімді механизмдерінің болмауы бар. Алдағы уақытта сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес күш-жігерлердің үйлесімділігін арттыруды, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін бақылау тиімділігін күшейтуді талап етеді. Алдағы уақытта Қазақстан үшін сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің бірқатар маңызды міндеттерін шешу қажет. Қазақстандағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес күрделі және көп қырлы процесс болып табылады, ол барлық мемлекеттік құрылымдар мен қоғамның кешенді күш-жігерін қажет етеді. Қазіргі уақытта белгілі бір жетістіктерге қол жеткізілгенімен, сыбайлас жемқорлықпен күрес әлі де маңызды міндет болып қала береді. Бұл салада үлкен нәтижелерге қол жеткізу үшін тиімді механизмдерді дамыту, заңнаманы жетілдіру және азаматтармен өзара сенімді арттыру қажет. Тек осылайша Қазақстан тұрақты және әділ даму жолына түсе алады.
Айсары ауылдық округінің әкімі Б. Нұрғазин