Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл

"Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Заңның 1-бабының 6) тармақшасына сәйкес сыбайлас жемқорлық – бұл жауапты мемлекеттік лауазымды атқаратын адамдардың, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдардың, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдарға теңестірілген адамдардың, лауазымды адамдардың жеке өзі немесе делдалдар арқылы мүліктік (мүліктік емес) игіліктер мен артықшылықтар алу немесе алу мақсатында өздерінің лауазымдық (қызметтік) өкілеттіктерін және олармен байланысты мүмкіндіктерді заңсыз пайдалануы өзін немесе үшінші тұлғаларды, сол сияқты осы адамдарға игіліктер мен артықшылықтар беру жолымен пара беру (сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар үшін жауапкершілік Қылмыстық Кодексте және "әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы" Кодексте көзделген; сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылды өз құзыреті шегінде барлық мемлекеттік органдар, ұйымдар, квазимемлекеттік сектор субъектілері мен лауазымды адамдар жүргізуге міндетті).Сыбайлас жемқорлық қылмыстар жасау кез келген мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігіне нақты қауіп төндіруді жалғастыруда, өйткені ол барлық қоғамдық тетіктердің қалыпты жұмыс істеуін қиындатады, әлеуметтік қайта құрулар жүргізуге және экономиканың тиімділігін арттыруға кедергі келтіреді, сондай-ақ мемлекеттік институттарға сенімсіздік туғызады.

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылдың мақсаты мен міндеттері

1. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылдың мақсаты қоғамдағы сыбайлас жемқорлықты жою болып табылады.
2. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мақсатына қол жеткізу мынадай міндеттерді шешу арқылы іске асырылады:

• қоғамда сыбайлас жемқорлыққа төзбеушілік ахуалын қалыптастыру;
• сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін жағдайлар мен себептерді анықтау және олардың салдарын жою;
• сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл субъектілерінің өзара іс-қимылын нығайту;
• сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі халықаралық ынтымақтастықты дамыту;
• сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарды анықтау, жолын кесу, ашу және тергеу.

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл шараларының жүйесі:

• сыбайлас жемқорлыққа қарсы мониторинг;
• сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдау;
• сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру;
• Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес заң сараптамасын жүргізу кезінде сыбайлас жемқорлық нормаларын анықтау;
• сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарттарды қалыптастыру және сақтау;
• қаржылық бақылау;
• сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулер;
• кәсіпкерлік саласындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл шаралары;
• кәсіпкерлік саласындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл шаралары;
• сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарды анықтау, жолын кесу, ашу және тергеу;
• сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар туралы хабарлама;
• сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтардың салдарын жою;
• Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы Ұлттық баяндаманы қалыптастыру және жариялау.

Сыбайлас жемқорлыққа тиімді қарсы іс-қимыл жасау үшін жүйелі тәсіл қажет, оның барлық элементтері (оның ішінде қылмыстық құқық нормалары) бір-бірімен нақты келісілуі тиіс. Сондай-ақ сыбайлас жемқорлық деңгейін айтарлықтай төмендетуге қол жеткізген елдерде сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің қылмыстық-құқықтық құралдарының оң тәжірибесін зерделеу және қарыз алу талап етіледі.