«Мемлекеттік қызметте құқық бұзушылықтардың алдын алу және әдеп стандарттарын арттыру»

Мемлекеттік қызметтің маңызды міндеті құқық тәртібін қамтамасыз ету, құқық бұзушылықтардың, тәртіптік теріс қылықтардың алдын алу, сондай-ақ мемлекеттік қызметшілердің кәсіби және жеке қасиеттерін арттыру үшін жағдайлар жасау болып табылады.

Соңғы жылдары мемлекеттік қызметтегі этикалық стандарттарды арттыруға және құқық бұзушылықтардың әртүрлі түрлеріне, соның ішінде заңсыз ойын бизнесі мен лудоманияға қарсы іс-қимыл жасауға бағытталған бірқатар стратегиялық құжаттарды енгізу мен іске асыруға айтарлықтай көңіл бөлінуде. Бұл үдерістер орнықты даму мақсаттарына қол жеткізуге және зайырлы мемлекет қағидаттарын сақтауға бағытталған мемлекеттік саясаттың құрамдас бөлігіне айналуда.

1. Мемлекеттік мекемелерде құқық бұзушылықтар мен тәртіптік теріс қылықтардың алдын алу

Этика жөніндегі уәкілетті тұлғалардың негізгі міндеттерінің бірі – мемлекеттік мекемелерде құқық бұзушылықтар мен тәртіптік теріс қылықтардың алдын алу бойынша жұмысты ұйымдастыру болып табылады. Бұл мемлекеттік қызметшілердің мінез-құлқын бақылаудың тиімді тетіктерін қалыптастыруды, олардың қызметтік тәртіп пен кәсіби этика нормаларын сақтауын қамтамасыз етуді қамтиды.

Жұмыстың негізгі бағыттары:

• Ақпараттық және білім беру қызметі. Құқық бұзушылықтардың алдын алуда мемлекеттік қызметшілердің заңдылық қағидаттары, сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат және кәсіби этика талаптары туралы құқықтық сауаттылығы мен хабардарлығын арттыру маңызды рөл атқарады. Осы мәселелерге арналған тұрақты тренингтер, семинарлар мен дәрістер қызметкерлерге құқық бұзушылықтардың алдын алуға тиімді түрде ықпал етеді.
• Мемлекеттік қызметшілердің әдеп кодексі. Жұмыстың маңызды бөлігі моральдық және кәсіби стандарттардың негізі болып табылатын Әдеп кодексін сақтау болып табылады. Бұл құжат мемлекеттік органдар мен мемлекеттік қызметшілердің өз арасында корпоративтік мәдениет пен сенімді қалыптастыруға ықпал етеді.
• Бақылау және мониторинг тетіктері. Алдын алудың маңызды құралдары этикалық нормалардың сақталуын үнемі бақылау және құқық бұзушылықтарды уақтылы анықтайтын және олардың таралуын болдырмайтын ішкі тексерулер жүйесін құру болып табылады.

2. «Адал азамат» идеалдарына сәйкес мемлекеттік қызметшілердің кәсіби және жеке қасиеттерін ілгерілету жөніндегі Жол картасын іске асыру

«Адал азамат» бағдарламасын іске асыру шеңберінде қабылданған 2025-2027 жылдарға арналған мемлекеттік қызметшілердің кәсіби және жеке қасиеттерін ілгерілету жөніндегі жол картасы адалдық, ашықтық және адалдық идеалдарына бағдарланған мемлекеттік қызметті құруға бағытталған. Бұл бағдарламаны іске асырудың маңызды компоненттері:

• Мемлекеттік қызметшілерді бағалау жүйесін дамыту. Қызметшілердің кәсіби және жеке тұлғалық қасиеттерін тұрақты түрде бағалауды енгізу қызметкерлердің күшті және әлсіз тұстарын анықтауға, және олардың қажетті бағытта дамуын ынталандыруға мүмкіндік береді.
• Адал және адал қызметкерлерді ынталандыру. Қызметтік қызметте жоғары нәтижелерге қол жеткізгені үшін, және құқық бұзушылықтардың алдын алу бойынша белсенді жұмысы үшін көтермелеу жүйесін енгізу этика мен кәсібилік стандарттарын сақтауға деген ынтаны қалыптастыруға көмектеседі.
• Жеке қасиеттерді оқыту және дамыту. Маңызды аспект-қызметкерлердің жеке жетілуін, әлеуметтік жауапкершілігін және азаматтық санасын арттыру бағдарламаларын құру, бұл құқық бұзушылықтардың ықтималдығын азайтуға көмектеседі.

3. Қазақстан Республикасында заңсыз ойын бизнесі мен людоманияға қарсы іс-қимыл жөніндегі кешенді жоспар (2024-2026 жылдар)

Мемлекеттік бағдарлама шеңберінде заңсыз ойын бизнесі мен лудоманияға қарсы іс-қимыл мәселелеріне ерекше назар аударылады. Қазақстан Республикасында осы құбылыстың ауқымын қысқартуға және азаматтарды оның зиянды зардаптарынан қорғауға бағытталған кешенді жоспарды іске асыру жалғасуда. Жоспарда көзделген аса маңызды шаралар:

• Ойын қызметіне бақылауды күшейту. Заңсыз құмар ойындарды анықтауға мен лудоманияның таралуын болдырмауға бағытталған жаңа бақылау әдістерін әзірлеу және енгізу.
• Ақпараттық-ағарту жұмысы. Құмар ойындарға байланысты тәуекелдер туралы азаматтардың хабардарлығын арттыру бағдарламалары және людоманиядан зардап шегетін адамдарға психологиялық көмек көрсету.
• Құқық қорғау органдарымен ынтымақтастық. Құқық қорғау органдарымен бірлесіп жұмыс істеу заңсыз құмар ойындармен тиімді күресуге және зардап шеккендерге құқықтық көмек көрсетуге мүмкіндік береді.

4. Қоғамда заң және тәртіп идеологиясын ілгерілету жөніндегі тұжырымдама (2025-2030 жылдар)

Қоғамда заң мен тәртіп идеологиясын 2025-2030 жылдарға ілгерілету жөніндегі тұжырымдама құқықтық тәртіпті нығайтуға және азаматтардың заңдарға деген құрметін қалыптастыруға бағытталған. Тұжырымдаманың маңызды аспектілері:

• Заңдылық құндылықтарын бұқараға енгізу. Ақпараттық-түсіндіру кездесулері, халықпен кездесулер, шалғайдағы елді мекендерде азаматтарды қабылдау, заң және тәртіп идеологиясын тарату бойынша оқыту мен бастамалар арқылы азаматтардың Заңдарды сақтаудың маңыздылығын түсінуіне қол жеткізіледі.
• Құқықтық сананы дамыту. Негізгі міндеттердің бірі – азаматтардың жас кезінен бастап білім беру және медиа жүйелері арқылы құқықтық мәдениетін дамыту.
• Тәртіпті сақтау процесіне азаматтарды белсенді қатысуға тарту. Құқықтық тәртіптің тиімді жүйесін құруға ықпал ететін азаматтарды қоғамдық бақылауға, қоғамдық талқылаулар мен консультацияларға тарту үшін жағдайлар жасау.

5. Зайырлы мемлекет қағидаттарын сақтау

Зайырлы мемлекет қағидаттарын сақтау мемлекеттік саясатты іске асырудағы маңызды міндет болып қала береді. Ең маңызды аспектілері:

• Ар-ождан бостандығын және діни сенім бостандығын қамтамасыз ету. Барлық мемлекеттік қызметшілер азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын құрметтей отырып, зайырлы заңнама шеңберінде әрекет етуі керек.
• Мемлекеттік органдардың бейтараптығы. Діни ұйымдардың мемлекеттік істерге қандай да бір араласпауына, және дінді саяси мақсатта пайдаланбауына кепілдік беріледі.

Сипатталған іс-шаралар мен бағдарламаларды іске асыру адалдыққа, кәсібилікке және этика нормаларын сақтауға бағытталған тиімді мемлекеттік қызмет жүйесін қалыптастыруға мүмкіндік береді. Әрбір мемлекеттік қызметші қоғам алдындағы өз жауапкершілігін сезініп, заңдылықты қамтамасыз етуге және моральдық стандарттарды сақтауға белсенді қатысуы маңызды. Бұл өз кезегінде қоғамда әділдік, тұрақтылық пен дамуға кепілдік береді.

Әдеп жөніндегі уәкілі Биктимисова Айгүл, 2026 жылғы қаңтар