Қосылған құн салығы: негізгі ережелер мен мөлшерлемелер

Қазақстан Республикасының салық заңнамасына сәйкес, қосылған құн салығын (ҚҚС) төлеушілерге Қазақстан Республикасының аумағына тауарлар импорттайтын тіркелген заңды және жеке тұлғалар жатады. Сонымен қатар, салық салынатын айналымы белгіленген шектен асқан тұлғалар ҚҚС бойынша есепке тұруға міндетті.

ҚҚС бойынша тіркеу үшін айналым шегі тиісті қаржы жылының 1 қаңтарындағы жағдай бойынша қолданыстағы айлық есептік көрсеткіштің (АЕК) 10 000 еселенген мөлшерін құрайды. Белгіленген шектен асқан жағдайда салық төлеуші міндетті түрде ҚҚС төлеуші ретінде тіркелуі тиіс.

Қосылған құн салығы салық салынатын айналым және салық салынатын импорт бойынша есептеледі. Яғни, Қазақстан аумағында тауарларды, жұмыстарды және көрсетілетін қызметтерді өткізу кезінде, сондай-ақ тауарларды импорттау барысында ҚҚС есепке алынады.

Жалпы белгіленген ҚҚС мөлшерлемесі 16 пайызды құрайды. Бұл мөлшерлеме салық салынатын айналымға да, салық салынатын импортқа да қолданылады.

Сонымен қатар, жекелеген тауарлар мен қызметтерге қатысты төмендетілген мөлшерлемелер қарастырылған. Атап айтқанда, медициналық қызметтерге, дәрілік заттарға және медициналық мақсаттағы бұйымдарға ҚҚС мөлшерлемесі 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап 5 пайызды, ал 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап 10 пайызды құрайды. Отандық мерзімді басылымдарды сату кезінде ҚҚС мөлшерлемесі 10 пайыз деңгейінде белгіленген.

Тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі аясында және міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі шеңберінде көрсетілетін медициналық қызметтер мен берілетін дәрілік заттар ҚҚС-тан босатылады.

Қосылған құн салығы бойынша салық кезеңі күнтізбелік тоқсан болып табылады. Салық төлеушілер әр тоқсан сайын есептілікті тапсырып, тиісті соманы бюджетке аударуға міндетті.

Осылайша, ҚҚС – мемлекеттік бюджет кірістерінің маңызды көзі болып табылатын жанама салық түрі және оны есептеу мен төлеу тәртібі заңнамада нақты регламенттелген.