Қазақстан кедені жылдам әрі ашық болып келеді: 2026 жылы цифрландырудың табыстары
Қазақстан заманауи және ыңғайлы кедендік жүйеге сенімді түрде бет бұрып келеді. Ұлттық ақпараттық платформа «Keden» енгізілгеннің арқасында кедендік әкімшілендіру бизнес үшін де, азаматтар үшін де жылдам, ашық және қолайлы бола түсті.
Негізгі процестердің барлығы кезең-кезеңімен цифрлық форматқа көшірілуде. 2026 жылға қарай әсерлі нәтижелерге қол жеткізілді: «Keden» жүйесінде транзиттік декларациялар, халықаралық пошта жөнелтілімдері және жолаушылар декларациялары өңделеді. Мемлекеттік органдармен интеграция іске асырылды, бұл деректер алмасуды айтарлықтай жылдамдатады.
Кедендік рәсімдеу уақыты бірнеше есе қысқарды. Бұрын транзит 30 минутқа дейін созылса, енді процедура 10 минутқа сыйып отыр. Контейнерлік пойыздарды тексеру 3 сағаттан 30 минутқа дейін жылдамдады. Бұл өзгерістер логистикалық шығындарды тікелей төмендетіп, Қазақстанды тартымды транзиттік дәлізге айналдыруда.
12 кедендік мемлекеттік қызмет, 3 түрлі рұқсат құжаты және көлік құралдарына арналған декларациялар электрондық форматқа көшірілді. Ыңғайлы цифрлық сервистер пайда болды: тауарлар бойынша баға ақпаратын қарау, автомобильдерді VIN-код бойынша кедендік ресімделуін тексеру және декларацияларды автоматты тіркеу. Пайдаланушылар ыңғайлылықты атап өтуде — көптеген операцияларды енді кедендік бекетке бармай-ақ онлайн режимінде орындауға болады.
Негізгі модуль — «Тауарларға арналған декларация» іске қосылды, ол негізгі рәсімдерді толық автоматтандырады. Ел бойынша шамамен он мың пайдаланушы тіркелді, үш мыңнан астам декларация тестіленді, бизнесдің ескертпелері мен ұсыныстары ескерілді. Мемлекеттік кірістер органдары кедендік өкілдер мен декларанттарды онлайн және оффлайн семинарлар өткізіп белсенді оқытуда.
«Keden» — бұл жай ғана жаңа жүйе емес, әкімшілендірудің сервистік моделіне нақты қадам. Мемлекет сыртқы экономикалық қызметтің адал қатысушыларына көмектесе отырып, жалпы бақылаудан тәуекелге бағдарланған тәсілге көшуде. Рәсімдердің ашықтығы артып, сыбайлас жемқорлық тәуекелдері төмендеуде.
Бизнес пен азаматтар үшін жаңа мүмкіндіктер уақыт пен ақшаны үнемдеуді білдіреді, ал мемлекет үшін — әкімшілік жүктемені азайта отырып, бюджетке түсімдердің өсуін қамтамасыз етеді. Қазақстанның кедені бүгін — заманауи, технологиялық және клиентке бағдарланған сервис.
Мұхит Еркибаев, Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің «Теңіз порты» кеден бекетінің басшысы