Заң бөлімінің қызметкерлеріне түсіндіру жұмысы жүргізілді

     2026 жылғы 19 наурызда Заң бөлімі «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің Бас диспетчерлік басқармасы» РММ басшысының орынбасары, Әдеп жөніндегі уәкілі С.М. Шимгамбаевтың қатысуымен, түсіндіру жұмысы жүргізілді.

 Іс-шара аясында Мемлекеттік қызметтегі сыбайлас жемқорлыққа қарсы мінез-құлық стандарттары туралы түсіндірме берілді.

     Негізгі тыйымдар:

• Мемлекеттік функциялармен сыйыспайтын қызмет: Кәсіпкерлік қызметпен айналысуға және шаруашылық субъектілерін дербес басқаруға тыйым салынады. Сонымен қатар педагогикалық, ғылыми және шығармашылық қызметтен басқа кез келген ақылы қызметке тыйым салынады.
• Сыйлықтар мен марапаттар: Қызметтік міндеттерді орындағаны үшін кез келген сыйлықтарды, ақшаны немесе қызметтерді қабылдауға тыйым салынады. Бұл шектеу қызметшінің отбасы мүшелеріне де қатысты.
• Қызметтік ақпарат: Ресми таратуға жатпайтын ақпаратты жеке пайда табу мақсатында пайдалануға жол берілмейді.
• Шетелдік шоттар және құмар ойындар: Мемлекеттік қызметшілерге Қазақстан Республикасынан тыс шетелдік банктерде шоттар мен құндылықтар ұстауға, сондай-ақ кез келген құмар ойындарға (оның ішінде онлайн-казино мен бәс тігуге) қатысуға тыйым салынады.

 

     Мүдделер қақтығысын басқару

• Мүдделер қақтығысы – бұл қызметшінің жеке мүдделері оның міндеттерін объективті орындауына кедергі келтіруі мүмкін жағдай.
• Хабарлау міндеті: Мүдделер қақтығысы туындаған немесе туындау ықтималдығы болған жағдайда қызметші бұл туралы жазбаша түрде өзінің басшысын хабардар етуге міндетті.
• Жауап беру шаралары: Басшы қызметкерді нақты міндеттерді орындаудан шеттетуге, лауазымдық нұсқаулығын өзгертуге немесе қақтығысты жою үшін өзге де шаралар қабылдауға міндетті.

     Туыстардың бірлесіп қызмет атқаруына қойылатын талаптар

     Қызметшілер жақын туыстарының, жұбайының немесе жекжаттарының тікелей бағынысында болатын лауазымдарды атқара алмайды. Жақын туыстарға ата-аналар, балалар, аға-інілер, апа-сіңлілер, ата-әжелер және немерелер жатады. Лауазымға үміткерлер ұйымда жұмыс істейтін туыстары туралы жазбаша түрде хабарлауға міндетті.

     Қаржылық бақылау және сенімгерлік басқару

• Декларациялау: Мемлекеттік лауазымдарды атқаратын тұлғалар және олардың жұбайлары активтері, міндеттемелері, кірістері мен мүлкі туралы декларация тапсыруға міндетті.
• Сенімгерлік басқару: Лауазымға кіріскен күннен бастап 30 күнтізбелік күн ішінде табыс әкелетін мүлікті (мысалы, компаниялардағы үлестерді) ақша мен облигациялардан басқа сенімгерлік басқаруға беру қажет. Шарт нотариалды түрде куәландырылуы тиіс.

     Сыбайлас жемқорлық туралы хабарлау міндеті

     Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық туралы ақпаратқа ие әрбір қызметші бұл туралы басшылыққа немесе уәкілетті органдарға хабарлауға міндетті.

• Құпиялылық: (жария етпеу туралы келісім болған жағдайда).
• Еңбек құқықтарын қорғау: Үш жыл ішінде тұлғаны сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет өкілінің қатысуынсыз жұмыстан шығаруға немесе тәртіптік жауапкершілікке тартуға болмайды.

     Жауапкершілік

     Сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулерді сақтамау немесе қабылдаудан бас тарту қызметтен босатуға негіз болады. Басшылар өз қарамағындағы қызметкерлер арасында сыбайлас жемқорлықтың алдын алу үшін жеке тәртіптік жауапкершілікке тартылады.

     Қорытындылай келе, Қазақстан Республикасының сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнамасы мемлекеттік қызметшілер үшін барынша қатаң жауапкершілік режимін белгілейді, оның негізгі аспектілері:

1. Өмір бойына тыйым: Сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны үшін мемлекеттік қызметте, сотта, Ұлттық банкте және квазимемлекеттік секторда лауазым атқару құқығынан өмір бойына айыру міндетті түрде қолданылады.
2. Қосымша міндетті шаралар: Сыбайлас жемқорлық үшін сотталған жағдайда заңсыз жолмен алынған мүлік тәркіленеді, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Президентіне мемлекеттік наградалар мен атақтардан айыру туралы ұсыныс енгізіледі.
3. Жеңілдетілген жағдайлардың болмауы: Сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағандарға шартты жаза қолданылмайды. Ауыр және аса ауыр қылмыстар үшін шартты түрде мерзімінен бұрын босату да қолданылмайды (әлеуметтік осал топтар мен тергеумен ынтымақтасқан тұлғаларды қоспағанда).
4. Жазаның орындалу мерзімінің шектеусіздігі: Сыбайлас жемқорлық қылмыстары бойынша айыптау үкімін орындаудың ескіру мерзімі қолданылмайды, бұл жазаның уақытқа қарамастан міндетті түрде орындалуын қамтамасыз етеді.

    Осылайша, заң сыбайлас жемқорлық жасаған тұлғаның мемлекеттік басқару жүйесіне қайта оралу мүмкіндігін жоққа шығарады және жазаны өтеу барысында жеңілдету мүмкіндіктерін едәуір шектейді.