Әлеуметтік осал тұрғындарға қандай көмек көрсетіледі

Әлеуметтік осал тұрғындарға қандай көмек көрсетіледі

 

Қарағанды облысында аз қамтамасыз етілген азаматтар мен көпбалалы отбасыларды қолдау мақсатында әлеуметтік төлемдер қарастырылған.
Әлеуметтік кодекске сәйкес, олар мақсатты әлеуметтік көмекке (МӘК) өтініш беруге құқылы. Бұл төлем Қазақстан Республикасының азаматтарына, қандастарға, босқындарға, шетелдіктер мен азаматтығы жоқ тұлғаларға, елде тұрақты тұратындарға беріледі. Бір адамға шаққандағы орташа табыс кедейлік шегінен аспауы тиіс.

Сонымен қатар, МӘК тағайындалған кезеңде әр балаға қосымша төлем жүргізіледі, ол 1,5 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде болады. 2026 жылы 1 АЕК – 4 325 теңге. Төлем әр балаға 1 жастан 6 жасқа дейін (қоса есептегенде) жүргізіледі.

МӘК алу бірнеше жолмен мүмкін. Мысалы, «Электрондық үкімет» мемлекеттік порталында (www.egov.kz) өтініш беріп, ЭЦҚ арқылы немесе SMS-пароль арқылы, бірақ бұл үшін мобильді азаматтар деректер базасында тіркелу қажет. Осы мәселемен тіркелген жеріндегі карьер орталығына да хабарласуға болады.

Аз қамтамасыз етілген отбасыларға, егер олардың Қазақстан Республикасында бір ғана тұрғын үйі болса, тұрғын үй көмегі көрсетіледі, ҚР «Тұрғын үй қатынастары туралы» заңның 97-бабына сәйкес. Ақша кондоминиум объектісін басқаруға, оның ішінде күрделі жөндеу, коммуналдық қызметтер, байланыс қызметтеріне төлем жасауға бағытталады, егер қызметтер отбасылық жалпы табысқа белгіленген шекті шығын деңгейінен асып кетсе. Айта кету керек, әр өңірде шекті шығын деңгейі жергілікті атқарушы органдардың шешімімен айқындалады, қала немесе аудан бюджетінің экономикалық мүмкіндіктерін ескере отырып. Қарағанды облысында шекті шығын мөлшері 5%-дан 7%-ға дейін.

Тұрғын үй көмегін «Азаматтарға арналған үкімет» (ЦОН) арқылы немесе «Электрондық үкімет» порталында (www.egov.kz) рәсімдеуге болады.
Тұрғын үй көмегін тағайындау үшін қажет құжаттар: жеке куәлік; отбасының табысы туралы мәліметтер (жұмыс орнынан анықтама, оқу орнынан анықтама – колледж, университет, алимент, жұмыссыз ретінде тіркелу туралы анықтама соңғы тоқсан бойынша); коммуналдық қызметтер, байланыс қызметтері төлемдерінің түбіртектері, тұрғын үйді ұстауға байланысты соңғы тоқсанға шоттар; екінші деңгейлі банктегі шотының болуы туралы хабарлама.

Қиын өмірлік жағдайға тап болған кейбір азаматтарға да төлемдер қарастырылған. Аз қамтамасыз етілген санатқа жатқызу негіздері:

  • табиғи апат салдарынан азаматқа (отбасына) немесе мүліктеріне келтірілген зиян;

  • өрт салдарынан келтірілген зиян;

  • әлеуметтік маңызды ауру болуы;

  • бір адамға шаққандағы табыс жергілікті өкілдік органдар белгілеген шекті деңгейден аспау;

  • жетімдік, ата-ананың қамқорлығының болмауы;

  • егде жастағы тұлғаның өздігінен күтім жасау қабілетінің болмауы;

  • бас бостандығынан айыру орындарынан шыққан, пробация қызметінде тіркелген адамдар.

Жоғарыда көрсетілген санаттар бойынша біржолғы төлемдер де, кей жағдайларда, бір адамға шаққандағы табыс шекті мөлшерден аспаған жағдайда беріледі.
Табиғи апат немесе өрт салдарынан келтірілген зиян жағдайында әлеуметтік көмек біржолғы түрде, табысқа қарамастан көрсетіледі.

Кейбір әлеуметтік осал тұрғындарға мерекелік және естелік күндерге біржолғы төлемдер де қарастырылған. Қабылдаушы санаттар жергілікті атқарушы органдармен айқындалады. Мерекелік төлемдер: мүгедектерге, мүгедек балаларға, көпбалалы отбасыларға, Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне, басқа мемлекеттердегі соғыс ардагерлеріне, 1986 жылғы желтоқсан оқиғасына қатысушыларға, саяси репрессия құрбандарына, Чернобыль АЭС апаты салдарымен зардап шеккендерге, 75 жастан асқан қарттарға.

Газдандыру үшін біржолғы әлеуметтік көмек те қарастырылған. Қарағандыда бұл төлем: зейнеткерлерге, мүгедектерге, мүгедек балаларды тәрбиелеп отырған отбасыларға, көпбалалы аналар мен отбасыларға, МӘК алушыларға, басқа мемлекеттердегі соғыс ардагерлеріне, жетім балалардың қамқоршыларына беріледі.
Претендент жеке тұрғын үйде немесе көпқабатты пәтерде тұруы тиіс, бұл үй газдандырылуы керек, және мүліктің иесі болу қажет. Иесі отбасынан біреу болуы мүмкін, және бұл олардың бір ғана тұрғын үйі. Бір адамға шаққандағы табыс соңғы тоқсанға дейінгі үш өмір сүру минимумынан аспауы тиіс.

Жеке тұратын зейнеткерлерге және мүгедек топтағы адамдарға, егер олар тұрғын үйдің иесі болса, біржолғы көмек табысқа қарамастан беріледі.
Әлеуметтік көмек мөлшері газ жабдығын орнатуға және тартуға кеткен шығындарды ескере отырып есептеледі, бірақ 130 АЕК-тен аспауы тиіс.

Теміртаудағы әлеуметтік көмек газдандыру үшін біржолғы төлем ретінде беріледі, бір адамға шаққандағы табыс соңғы тоқсанға дейінгі 4 өмір сүру минимумынан аспауы тиіс. Бұл төлем көпқабатты үйлерде немесе жеке тұрғын үйлерде тұратын азаматтарға арналған. Мүлік тек бір ғана тұрғын үй болуы керек.
Төлем тағайындалады: зейнеткерлерге, мүгедектерге, мүгедек балаларды тәрбиелеп отырған отбасыларға, көпбалалы аналарға және көпбалалы отбасыларға, Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне, басқа мемлекеттердегі соғыс ардагерлеріне, жеңілдіктер бойынша Ұлы Отан соғысының ардагерлерімен теңестірілген ардагерлерге.

Газ жабдығын орнатуға кеткен нақты шығындар бойынша әлеуметтік көмек мөлшері 130 АЕК-тен аспайды.

Қатты отын (көмір) сатып алу үшін біржолғы әлеуметтік көмек қарастырылған – 16 АЕК (2026 жылы – 69 200 теңге). Бұл төлем бір адамға шаққандағы табысы шекті деңгейден аспаған адамдарға беріледі. 2026 жылы өмір сүру минимумі 50 851 теңге.
Аймақтардағы шекті табыс мөлшері:

  • Қарағанды, Теміртау, Осакаров ауданында – 3 ПМ;

  • Балқаш, Саран, Абай ауданында – 1 ПМ;

  • Шахтинск, Приозерск, Ақтоғай және Шет ауданында – 1,5 ПМ;

  • Қарқаралы және Бұқар-Жырау аудандарында – 2,5 ПМ;

  • Нұра ауданында – 2 ПМ.

Облыс орталығында біржолғы әлеуметтік көмек жеке тұратын зейнеткерлерге және I, II топтағы мүгедектерге, егер олар тұрғын үйдің иесі болса, табысқа қарамастан беріледі.

Көпбалалы отбасыларға, егер балалары мектепке дейінгі жаста болса, балабақша үшін төлем беріледі. Ережелерге сәйкес, бұл төлем жылына екі рет, ата-аналық төлемнің 50%-ы мөлшерінде беріледі.
Ардагерлер мен оларды сүйемелдейтін тұлғаларға жылына бір рет санаторлық-курорттық емдеу үшін әлеуметтік көмек көрсетіледі.
Табысты есепке алмайтын әлеуметтік көмекке мыналар құқылы: Ұлы Отан соғысының ардагерлері, басқа мемлекеттердегі соғыс ардагерлері, жеңілдіктер бойынша Ұлы Отан соғысының ардагерлерімен теңестірілген ардагерлер, еңбек ардагерлері.
Санаторлық-курорттық емдеу шығындары 14 күннен аспауы тиіс және кепілдендірілген сомадан көп болмауы керек.
Мүгедектігі бар ардагерлерге, жеке абилитация және реабилитация бағдарламасы бар адамдарға санаторлық-курорттық емдеу үшін әлеуметтік көмек төленбейді.
Бірінші топтағы мүгедектерді сүйемелдейтін тұлғаларға (егер олар әлеуметтік қызмет көрсетуге жеке көмекші бағдарламасына кірмесе, заңнамаға сәйкес жұмысқа жарамсыз жарақат алған немесе кәсіптік ауруға шалдыққан мүгедектерді қоспағанда) санаторлық-курорттық емдеуге кеткен шығындарды өтеу бір рет жылына кепілдендірілген сомада, бірақ нақты шығын мөлшерінен аспайтын түрде беріледі.

Сонымен қатар біржолғы әлеуметтік көмек бостандыққа шыққан және пробация қызметінде тіркелген тұлғаларға да көрсетіледі. Төлем жылына бір рет, 10–40 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде бюджет мүмкіндіктеріне байланысты беріледі. Кей өңірлерде бұл төлем табысқа қарамастан беріледі.

Жоғарыда көрсетілген әлеуметтік төлемдерге құқығын анықтау және толық кеңес алу үшін тұрғылықты жері бойынша жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімшесіне немесе ауылдық округ әкімдігіне жүгіну қажет.