Балықтардың уылдырық шашуы туралы нені білу керек?

Көктем мезгілінде Қазақстан Республикасында уылдырық шашу кезеңінде балық аулауға тыйым салынатыны баршаға мәлім. Тыйым салынған уылдырық шашу кезеңінде балық аулаған азаматтар айтарлықтай айыппұл төлеуге міндеттелінеді.

 

Уылдырық шашу дегеніміз не

 

Біздің елімізде іс жүзінде барлық балық мекендейтін тұщы су айдындарында, балықтар уылдырық шашу арқылы көбейеді. Алдымен аналықтар уылдырықтарын шашады, одан кейін аталықтар өздерінің шәуеттерін шашып уылдырықтарды ұрықтандырады.

 

Балықтардың уылдырықтарының саны балық түрлеріне қарай әртүрлі болады және жыл сайын өзгеріп отырады. Мысалы, тұқы шамамен 1,5 миллион уылдырық береді, ал жайын балықтары өте аз мөлшерде уылдырық шашады – шамамен 500 уылдырық.

 

Уылдырық шашар алдында балықтар суайдындардың ағысы төмен жағалауларына шыға бастайды. Балықтардың түрлеріне байланысты уылдырық шашатын орындары да әртүрлі болып келеді. Кейбір балықтар жыл сайын уылдырық шашқан орындарын таңдаса, кейбір балықтар судың қайраң, өте терең емес бөліктеріне қарай ығысады.

 

Айта кететін жайт, уылдырықты тек жыныстық жағынан пісіп-жетілген аталықтар мен аналықтар ғана шашады. Уылдырық шашу кезінде судың температурасы маңызды рөл атқарады. Уылдырық шашу үшін су температурасы оңтайлы болуы керек, өйткені балықтың өзі де, уылдырықтарда сыртқы өзгерістерге өте сезімтал болып келеді. Сонымен қатар, су температурасы мен оның гидрохимиялық құрамы балықтарға сәйкес келмесе, онда мұндай суайдындарға олар ешқашан уылдырық шашпайды. Алайда, кейбір жыртқыш балық түрлері суық суда да уылдырық шаша береді.

 

Қашан және қандай жағдайда балық уылдырық шашуға шығады? Әдетте, бұл кезең көктемнің ортасынан басталып, жаздың басына дейін созылады. Уылдырық шашар алдында балықтарда бұрын, күшті жора балыққа "шабуыл жасайды", сондықтан егер балықшы дәл осындай кезеңге тап болса, онда ол аулау шынымен бай болатынына сенімді бола алады. Жора кезінде балық әр түрлі жоспардағы саптамаларды ескерместен бәрін жейді. Алайда, бұл кезеңде жануарлардан алынатын жем, яғни жауын құрттар, құрттар және т. б.

 

Балықтардың жыныстық жетілуіне келетін болсақ, яғни олардың уылдырық шашу қабілеті, олардың жасы мүлдем өзгеше. Алайда, Тұщы су балықтарының көптеген түрлері 3 жылдан кейін уылдырық шаша бастайды. Дегенмен, балық түрлері де кездеседі, олар туғаннан кейінгі келесі жылы уылдырық шаша бастайды.

 

Уылдырық шашар алдында балықтар қарқынды қоректене бастайды, қоректену рациондарыда өзгереді: ұсақ омыртқасыздардан бастап су құрттарына дейін. Балық аулаушылар балықтарды еліктіру үшін жауын құрттарды, құрттарды пайдаланады, осы кезде балықтар қармаққа оңай түсіп қалады.

 

Балықтардың жыныстық жетілуі әртүрлі. Бірақта тұщы суайдындарында мекен ететін балықтардың басым көпшілігі 3 жастарында жыныстық жетіле бастайды. Кейбір балық түрлері бір жасында да жыныстық жетілуі мүмкін.

 

#нпцрх #наука #ученые #нерестрыбы #комитетрыбногохозяйства #МЭГПРРХ #fishrpc