"ДАМУ" КӘСІПКЕРЛІКТІ ДАМЫТУ ҚОРЫ " АҚ мемлекеттік қолдау шаралары

«Даму» Қоры Екінші деңгейдегі банктер мен өзге де қаржы институттарының (бұдан әрі – ЕДБ) алдында қаржылық қолдауды (кәсіпкерлердің кредиттері/лизингтік мәмілелері бойынша сыйақы мөлшерлемелерінің бір бөлігін субсидиялауды, кәсіпкерлердің/шағын жеке және орта Жеке кәсіпкерлік субъектілерінің (бұдан әрі – ШОБ) кредиттері мен қаржы лизингіне ішінара кепілдік беруді) іске асыруды және мониторингті жүзеге асыратын қаржы агенті болып табылады бірыңғай кешенді бағдарлама шеңберінде (бұдан әрі – Бағдарлама), сондай-ақ жеңілдікті шарттар бойынша түпкілікті қарыз алушыларды Кредиттеу мақсатында екінші деңгейдегі банктерді қорландыру жолымен жеңілдікті кредиттеу бағдарламаларын іске асырады.

2024 жылғы 05 ақпаннан бастап «Даму» Қоры жаңартылған бағдарламаны іске асыруға кірісті. Бағдарлама шағын және орта бизнеске тиімді мемлекеттік қолдау көрсету және экономиканың түрлі салаларында отандық бәсекеге қабілетті және импортты алмастыратын жобаларды дамыту мақсатында бекітілген.

Кешенді қолдау шаралары кәсіпкерлікті қолдаудың алдыңғы бағдарламаларын жетілдірді және бес бағыт бойынша қолдау көрсетті:

1. «Микро кәсіпкерлік»;
2. «Шағын және орта кәсіпкерлік»;
3. «Шағын, орта және ірі кәсіпкерлік»;
4. «Моно және шағын қалалар, ауылдық елді мекендер»;
5. «Әлеуметтік кәсіпкерлік».

Бағдарламаның шарттары бойынша:

Ломбардтар, микроқаржы, факторингтік ұйымдар мен лизингтік компаниялардың қызметін қоспағанда, сондай - ақ сауда (тамақ өнімдерімен сауда жасауға жол беріледі) салалық шектеулерсіз шағын, оның ішінде микрокәсіпкерлік субъектілері «микро және шағын кәсіпкерлікті қолдау» бірінші бағыты бағдарламасының қатысушылары болып табылады. Бұл ретте Бағдарламаның бірінші бағыты кәсіпкерлерге сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін портфельдік субсидиялау және кредиттер/микрокредиттер бойынша ішінара кепілдік беру түрінде қаржылық қолдау шараларын көрсетуді көздейді;

Инвестициялық мақсаттарға арналған кредиттің ең жоғары сомасы субсидиялау мерзімін ұзарту құқығынсыз 3 (үш) жыл мерзімге 20 млн теңгеден аспайды және айналым қаражатын толықтыруға – субсидиялау мерзімін ұзарту құқығынсыз 2 жыл мерзімге 5 млн теңгеден аспайды.

Сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін портфельдік субсидиялау және ішінара кепілдік беру номиналды сыйақы мөлшерлемесі асырмайтын кредиттер бойынша ғана жүзеге асырылады ҚР ҰБ базалық мөлшерлемесі + 7% (13.01.2025 ж. жағдай бойынша 15,25% құрайды), қалалардағы қарыз алушыға түпкілікті мөлшерлеме 8%, ал моно-және шағын қалалар, ауылдық қалалар бойынша қарыз алушыға түпкілікті мөлшерлеме елді мекендерге, сондай-ақ әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілері үшін-7%.

Бұл ретте шағын, оның ішінде шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін портфельдік ішінара кепілдіктің мөлшері кредит сомасының 85% дейін құрайды, кредит сомасының қалған бөлігін кәсіпкер ЕДБ қалауы бойынша жабады.

«Шағын және орта кәсіпкерлікті қолдау» екінші бағыты бағдарламасының қатысушылары экономиканың басым салаларындағы шағын және орта бизнес субъектілері болып табылады. Сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін субсидиялау жүзеге асырылатын кредит сомасы бір кәсіпкер үшін инвестициялық мақсаттарға 3 млрд теңгеден, ал айналым қаражатын толықтыруға 500 млн теңгеден аспауға тиіс және онымен үлестес тұлғалардың/компаниялардың кредиті/қаржылық лизинг шарты бойынша берешегі ескерілмей есептеледі. Субсидиялау ҚР ҰБ базалық мөлшерлемесінен + 5% аспайтын номиналды сыйақы мөлшерлемесі бар кредиттер/қаржы лизингі шарттары бойынша жүзеге асырылады, сараланған әдіс қолданылады. Мұндай жобалар бойынша кәсіпкер алғашқы 3 жыл ішінде 8%, төртінші жылдан бастап 9% және бесінші жылдан бастап 10% мөлшерлемемен несие төлейді.

Кепілмен қамтамасыз ету жеткіліксіз болған жағдайда шағын, орта кәсіпкерлік субъектілері кредит бойынша міндеттемелерді қамтамасыз ету ретінде ішінара кепілдікті пайдалана алады. Кепілдік мөлшері несие сомасының 85% аспауы керек.

«Шағын, орта және ірі кәсіпкерлікті қолдау» үшінші бағыты бағдарламасының қатысушылары экономиканың басым салаларындағы шағын, орта және ірі кәсіпкерлік субъектілері болып табылады. Сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін субсидиялау жүзеге асырылатын кредит сомасы бір кәсіпкер үшін инвестициялық мақсаттарға 15 млрд теңгеден аспауға, ал айналым қаражатын толықтыруға 5 млрд теңгеден аспауға тиіс және онымен үлестес тұлғалардың/компаниялардың кредиті/қаржылық лизинг шарты бойынша берешегі ескерілмей есептеледі. Субсидиялау ҚР ҰБ базалық мөлшерлемесінен + 5% аспайтын номиналды сыйақы мөлшерлемесі бар кредиттер/қаржы лизингі шарттары бойынша жүзеге асырылады, сараланған әдіс қолданылады. Мұндай жобалар бойынша кәсіпкер алғашқы 3 жыл ішінде 8%, төртінші жылдан бастап 9% және бесінші жылдан бастап 10% мөлшерлемемен несие төлейді.

«Моно - және шағын қалаларда, ауылдық елді мекендерде кәсіпкерлікті қолдау» төртінші бағыты бағдарламасының қатысушылары шағын, орта кәсіпкерлік субъектілері кәсіпкерді іске асыру орны мен тіркеу орны ескеріле отырып, салалық шектеулерсіз жүзеге асырылады. Сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін субсидиялау жүзеге асырылатын кредит сомасы бір кәсіпкер үшін инвестициялық мақсаттарға 1,5 млрд теңгеден, ал айналым қаражатын толықтыруға 500 млн теңгеден аспауға тиіс және онымен үлестес тұлғалардың/компаниялардың кредиті/қаржылық лизинг шарты бойынша берешегі ескерілмей есептеледі. Субсидиялау ҚР ҰБ базалық ставкасынан + 5% аспайтын номиналды сыйақы ставкасы бар кредиттер/қаржы лизингі шарттары бойынша жүзеге асырылады, егер кәсіпкер қызмет көрсетумен (оның ішінде саудада) 10% айналысқан жағдайда, кәсіпкер 7% пайызы бойынша кредит төлейді.

«Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерін қолдау» бесінші бағыты бағдарламасының қатысушылары ломбардтар, микроқаржы, факторингтік ұйымдар мен лизингтік компаниялардың қызметін қоспағанда, салалық шектеулері жоқ шағын, орта кәсіпкерлік субъектілері болып табылады. Сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін субсидиялау жүзеге асырылатын кредит сомасы бір кәсіпкер үшін инвестициялық мақсаттарға 1,5 млрд теңгеден, ал айналым қаражатын толықтыруға 500 млн теңгеден аспауға тиіс және онымен үлестес тұлғалардың/ компаниялардың кредиті/ қаржылық лизинг шарты бойынша берешегі ескерілмей есептеледі.  Субсидиялау ҚР ҰБ базалық ставкасынан + 5% аспайтын номиналды сыйақы ставкасы бар кредиттер/ қаржы лизингі шарттары бойынша жүзеге асырылады, кәсіпкер кредитті 7% пайызы бойынша төлейді.

Көктемгі егіс және егін жинау жұмыстарын жүргізу үшін фермерлерге несие беруге бағытталған негізгі бағдарлама – «Кең дала 2».

«Кең дала 2» бағдарламасы бойынша фермерлерді қаржыландырудың жаңа шарттары бұрын-соңды болмаған, «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры 2024 жылғы маусымнан бастап агроөнеркәсіптік сектордың жобаларына, оның ішінде көктемгі егіс және егін жинау жұмыстарына бағытталған жобаларға кепілдік бере бастады.

Кепілдіктер жеткілікті кепілмен қамтамасыз етілмеген кәсіпкерлердің кредиттері бойынша беріледі. Кредиттерді «Аграрлық кредиттік корпорация» АҚ, кредиттік серіктестіктер, Екінші деңгейдегі банктер, әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялар, микроқаржы ұйымдары, өңірлік инвестициялық орталықтар бере алады.

«Даму» Қоры құжаттардың ең аз пакетін ұсынған кезде кредиторлармен қол қойылған келісімдер шеңберінде өтінімдерді портфельдік әдіспен қарайды.

Өтінімдерді қарау мерзімі екі жұмыс күніне дейін.

«Даму» Қорының кепілдіктерін беру шарттары:

• кредиттің ең жоғары сомасы – 1,5 млрд теңгеден аспайды;

2) кредиттің ең ұзақ мерзімі – ұзарту мүмкіндігімен 12 айдан аспайды;

3) кепілдік мерзімі-кредиттік шарттың мерзімін ұзарту мүмкіндігімен төрт айдан асатын мерзім;

4) кепілдік мөлшері – негізгі борыш сомасының 85%, бірақ 1,275 млрд теңгеден аспайды.

2024 жылдың қазан айынан бастап Ішкі сауда субъектілеріне мемлекеттік қолдау (субсидиялау, кепілдік беру) шараларын ұсыну басталды. Бұл құралдар алушылардың 4 тобына арналған: сауда базарларын жаңғырту; сауда объектілерін салу, кеңейту/реконструкциялау; үй жанындағы дүкендердің, кооперативтік дүкендердің айналым қаражатын толықтыру; бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу (IT - құралдар).

Облыс орталықтарында іске асырылатын жобалар үшін кредит сомасы 3 млрд теңгеден, ауылдық елді мекендердегі жобалар үшін - 1,5 млрд теңгеден аспауға тиіс. Субсидиялау ҚР ҰБ базалық мөлшерлемесінен + 5% аспайтын номиналды сыйақы мөлшерлемесі бар кредиттер бойынша жүзеге асырылады, қарыз алушыға түпкілікті мөлшерлеме 9%. Инвестициялық мақсаттар үшін субсидиялау мерзімі-5 жылдан аспайды, айналым қаражатын толықтыру үшін - 3 жыл.

Ішкі сауда объектілері үшін кредит бойынша кепіл жеткіліксіз болған жағдайда Қордың кепілдігін алуға болады. Жұмыс істеп тұрған субъектілер үшін кепілдік мөлшері кредит сомасының 50% дейін, 3 жылдан аз жұмыс істейтін жаңадан бастаған кәсіпкерлер үшін - 85% дейін.

Сондай-ақ, «Даму» Қоры қаржылық қолдау шараларын кеңейтіп, субсидиялау құралынан кепілдік құралына біртіндеп көшуге ниетті. Бұл өзгерістер несиелер бойынша кепілдіктер аясын кеңейтеді. Енді несиенің кепілдендірілген сомасы 1 млрд теңгеден 3,5 млрд теңгеге дейін ұлғайды, ал кепілгерлік мөлшері кредит сомасының 50% құрайды.

Мемлекеттік қолдаудың тиімділігін арттыру мақсатында кәсіпкерлік субъектілеріне қатысты міндеттемелер де енгізілді. Бәсекеге қабілетті кәсіпорындарды іріктеудің міндетті нақты критерийлері белгіленді. Мысалы, мемлекеттік қолдау алатын кәсіпкер еңбекақы төлеу қорын және салық төлемдерін ұлғайтуы керек.

Бағдарлама бойынша субсидия немесе кепілдік алу үшін кәсіпкерлердің платформа арқылы қашықтықтан өтініш беру мүмкіндігі бар online.damu.kz, веб-портал egov.kz немесе «Даму» Қорының өз өңіріндегі филиалына.

Бұл ретте ШОБ жобасын қаржыландыру мәселелеріне қатысты барлық шешімдер мен резолюция ЕДБ олардың кредиттік саясатын, сондай-ақ Қазақстан Республикасының құқықтық базасын реттейтін ішкі рәсімдер мен ережелерге сәйкес дербес қабылдайды. Оң шешім қабылданғаннан кейін ЕДБ жоба бойынша тиісті құжаттар топтамасын «Даму» қорына жібереді.

Өз кезегінде, «Даму» Қоры жобаны Кәсіпкерлікті қолдаудың іске асырылып жатқан бағдарламаларының шарттарына сәйкестігін қарау үшін қабылдайды. «Даму» Қоры бұл ретте ЕДБ бар тәуекелдерді өлшей отырып, жан-жақты бағалау негізінде жобаның қаржылық-экономикалық тиімділігіне өз бетінше бағалау жүргізетінін атап өтеді, оның шеңберінде қажет болған жағдайда және әрбір жобаның мән-жайларының бірегейлігін ескере отырып, жоба бойынша қосымша құжаттарды сұратуға және өз тәуекелдерін ескере отырып, кәсіпкерлердің жобаларын кредиттеуге қосымша талаптар қоюға құқылы ЕДБ ішкі нормативтері, ережелері мен саясаты. ЕДБ «Даму» қорының тікелей серіктестері болғандықтан, ынтымақтастықтың негізгі шарты түпкілікті қарыз алушыларды іріктеу және жобаның кредиттік рәсімдері бойынша шешімдер қабылдау бөлігінде ЕДБ-нің ішкі рәсімдері мен кредиттік процесіне араласпау қағидаты болып табылады.

«Даму» Қоры іске асыратын кәсіпкерлікті қолдау бағдарламаларының шарттары екінші деңгейлі банктерді таңдауды шектемейтінін де атап өтеді. Бұл ретте, жеңілдікті қаржыландыру бағдарламалары шеңберінде қаржыландыру осы бағдарламалар шеңберінде жүзеге асырылған серіктес ЕДБ-де жобалық несиелендіру мүмкін.

«Даму» Қорының құралдарына қатысты қосымша сұрақтар туындаған жағдайда, мекенжайлары мен байланыстары интернет-ресурста ашық қолжетімділікте орналастырылған Қазақстан Республикасының барлық өңірлерінде орналасқан «Даму» Қорының өңірлік филиалдарынан толығырақ мәлімет ала аласыз damu.kz, сондай-ақ 1408 телефоны бойынша.