ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі (ЕХӘҚМ) инклюзивті даму моделін қалыптастыру бойынша жүйелі жұмысты жалғастырып келеді. Бұл ретте әйелдердің экономикалық мүмкіндіктерін кеңейту негізгі басым бағыттардың бірі ретінде айқындалған. Аталған бастамалардың жүзеге асырылуы туралы ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау бірінші вице-министрі Ербол Тұяқбаев 2026 жылғы Өңірлік экологиялық саммит аясында өткен «су – климат – бейбітшілік» өзара байланысы шеңберіндегі әйелдерге инвестиция мәселесіне арналған арнайы сайд-ивентте баяндады. Іс-шара Өңірлік экологиялық саммит аясында өтіп, ЕХӘҚМ, ҚР Президенті жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия, сондай-ақ «БҰҰ-әйелдер» құрылымының бірлесіп ұйымдастыруымен өткізілуде.
Өз сөзінде бірінші вице-министр климаттың өзгеруі, су ресурстары тапшылығы және экожүйелерге түсетін жүктеменің артуы бүгінде экономиканың тұрақтылығына, жұмыспен қамтуға және халықтың өмір сүру сапасына тікелей әсер етіп отырғанын атап өтті. Қазақстан бұл сын-қатерлерді жаңа, орнықты, инклюзивті әрі адамға бағдарланған даму моделін қалыптастырудың негізі ретінде қарастырады. Осы тұрғыда елдің климаттық және ресурстық саясатына гендерлік тәсілдерді енгізу басым бағыттардың бірі болып отыр.
Ербол Тұяқбаев Қазақстанда мемлекеттік саясат деңгейінде ерлер мен әйелдер үшін тең құқықтар мен мүмкіндіктерді қамтамасыз етудің тұтас жүйесі қалыптасқанын атап өтті.
«Ұлттық еңбек заңнамасында кемсітусіз тең еңбекке тең ақы төлеу қағидаты бекітілген, сондай-ақ бірдей мамандық бойынша еңбек ететін немесе бірдей лауазым атқаратын жұмыскерлер үшін еңбекақы мөлшерінің теңдігі қарастырылған. Елімізде әйелдер экономиканың барлық негізгі салаларына, соның ішінде өнеркәсіп, көлік және құрылыс секторларына еркін қатыса алады. Әділ еңбек жағдайларын қамтамасыз етуге деген ұстанымымыз Қазақстанның Халықаралық еңбек ұйымының Әлеуметтік әділеттілік жөніндегі жаһандық коалициясына қосылуымен расталды. Сонымен қатар ұлттық деңгейде «Еңбек саласындағы зорлық-зомбылық пен қысым көрсетуді жою туралы» ХЕҰ конвенциясын ратификациялау мәселесі қаралуда», – деді бірінші вице-министр.
Спикер іскерлік ортадағы әйелдердің көшбасшылық әлеуетін дамыту мәселесіне де ерекше тоқталды. Оның айтуынша, Үкімет әйелдердің бизнес-бастамаларын қолдауға және жеке капиталдың дамуына қолайлы жағдай жасауға айрықша мән беріп отыр. Бұл өз кезегінде қазақстандық әйелдердің жеке дамуына ғана емес, тұтастай алғанда қоғамның экономикалық тұрақтылығын нығайтуға ықпал етеді.
«Біз әйелдердің экономикалық мүмкіндіктерін кеңейту және олардың ресурстарды басқаруға қатысуын арттыру бағытындағы шараларды жүйелі түрде жетілдіріп келеміз. 2025 жылдың қорытындысы бойынша қабылданған кешенді шаралардың нәтижесінде шағын және орта бизнес субъектілері басшыларының қатарындағы әйелдердің үлесі 48%-дан асты, ал елдегі кәсіпкерлердің жалпы құрылымында бұл көрсеткіш 54%-ға жетті. Бұл деректер әйелдердің жұмыспен қамтылуы мен экономикалық белсенділігі еліміздің тұрақты дамуының маңызды тірегіне айналғанын айқын көрсетеді», – деді Ербол Тұяқбаев.
Баяндамада халықты жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларын іске асыру нәтижелері де кеңінен қамтылды. Министрлік республика өңірлерінің барлығында әйелдерді кәсіби оқыту, біліктілігін арттыру және өзін-өзі жұмыспен қамтуға ынталандыру бағытында ауқымды жұмыс жүргізіп келеді. Бұл өз кезегінде кадр тапшылығын азайтып, жаңа технологиялық салалардың дамуына серпін береді.
«Бүгінде Қазақстан экономикасында 4,5 млн әйел еңбек етеді. 2025 жылы жұмыспен қамту шаралары аясында шамамен 475 мың әйел жұмысқа орналастырылды. Сонымен қатар 30 мыңнан астам қазақстандық әйел кәсіпкерлік негіздері бойынша бейіндік оқытудан өтіп, олардың бір бөлігі өз ісін бастау үшін мемлекеттік гранттарға ие болды. Бұл әйелдердің жұмыспен қамтылуы әлеуметтік тұрақтылық пен қоғамның ұзақ мерзімді дамуының маңызды факторы екенін тағы бір мәрте дәлелдейді», – деп түйіндеді бірінші вице-министр.
Сөз соңында Ербол Тұяқбаев әйелдерге инвестиция салу – жекелеген әлеуметтік топты қолдау ғана емес, тұтас қоғамның тұрақтылығына, әділ еңбек нарығын қалыптастыруға және өңірдегі ресурстарды тиімді басқаруға бағытталған инвестиция екенін атап өтті.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев ҚР Президенті жанындағы Шетелдік инвесторлар кеңесі жұмыс тобының кезекті отырысын бейнеконференция форматында өткізді.
Іс-шараға ШИК жұмыс тобының тең төрағасы Дмитрий Пропп, Еңбек және әлеуметтік әріптестік департаментінің, сондай-ақ ҚР ЕХӘҚМ Көші-қон комитетінің өкілдері қатысты.
Отырыс барысында қатысушылар жұмыс тобының 2026 жылға арналған жұмыс жоспарын іске асыру барысын талқылады. Кездесудің негізгі тақырыптары ретінде еңбек заңнамасын жетілдіру, адами капиталды дамыту және шетелдік жұмыс күшін тарту мәселелері қаралды.
Тараптар мемлекеттік органдар мен шетелдік бизнес арасындағы сындарлы диалогтың маңызын атап өтіп, инвестициялық ахуалды жақсарту және Қазақстан экономикасының тұрақты дамуын қамтамасыз ету мақсатында еңбек және көші-қон заңнамасын одан әрі жетілдіру бойынша бірлескен жұмысты жалғастыруға дайын екендерін білдірді.
Келесі отырыс 2026 жылғы 15 мамырға жоспарланған.
2026 жылғы 22 сәуірдегі жағдай бойынша жастар практикасы бойынша 2 655 жас маман жұмысқа кірісті. Биыл бұл бағыт бойынша барлығы 25 мың жас қазақстандықты жұмыспен қамту жоспарлануда.
Жастар практикасы бойынша қамтылғандардың ең көбі Түркістан (754 адам), Ақтөбе (197 адам), Алматы (168 адам), Қызылорда (165 адам) облыстарында және Шымкент қаласында (239 адам) тіркелген.
Жастар практикасына қатысатын ауыл тұрғындарының үлесі – 1,6 мың адамды немесе 59,7%-ды құрайды.
Алынған мамандық (біліктілік) бойынша бастапқы еңбек тәжірибесін жинақтау мақсатында білім беру ұйымдарын аяқтаған, жасы 35-тен аспаған жұмыссыз түлектер жастар практикасының қатысушылары бола алады. Ол үшін мансап орталығына өтініш беру қажет.
Жұмыс беруші жастар практикасына қатысушыларға кәсіби білім мен жұмыс тәжірибесін үйрету үшін тәлімгер бекітеді.
Республика бойынша орташа жалақы мөлшері 129 мың теңгені құрайды.
Жастар практикасын қаржыландыру Еңбек мобильділігі орталығы арқылы жүзеге асырылады, жалақы ай сайын «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы арқылы төленеді. Төлем жұмыс беруші ұсынған мәліметтер негізінде қатысушылардың екінші деңгейлі банктерде ашылған ағымдағы (карточкалық) шоттарына қаражат аудару арқылы жүргізіледі.
Жастар практикасы арқылы жұмысқа орналастырылғандар арасында ең көп сұранысқа ие мамандықтар: медицина қызметкерлері – 270 адам, заңгер – 130 адам, шет тілі мұғалімі – 104 адам, бастауыш сынып мұғалімі – 96 адам, дене шынықтыру және спорт мұғалімі – 87 адам, техник-бағдарламашы – 82 адам, аспаз – 82 адам.
Жастар практикасының тиімділігін нақты көрсететін жарқын мысалдардың бірі – Шығыс Қазақстан облысының тұрғыны Аминат Бақытбекқызының тәжірибесі. Ол осы мемлекеттік қолдау тетігінің пайдасын көріп, бағдарламаға жоғары бағасын берді.
«2024 жылы мен К. Нұрғалиев атындағы Шығыс Қазақстан гуманитарлық колледжін «Менеджмент» мамандығы бойынша тәмамдадым. Оқуды бітіргеннен кейін бірден мансап орталығына жүгініп, сол жерде жұмыссыз ретінде тіркелдім. Кейін маған «Күршім ауданының экономика және қаржы бөлімі» мемлекеттік мекемесіне жастар практикасы аясында жұмысқа жолдама берілді. Бір жыл өткен соң мені тұрақты жұмысқа қабылдады. Өз тәжірибеме сүйеніп айтар болсам, жастар практикасы секілді бағдарламалар шынымен де тиімді – олар жұмыс тәжірибесін жинақтауға және мамандықты жақсы меңгеруге үлкен мүмкіндік береді», – деді Аминат.
Қазақстанда мүгедектігі бар жандарды оңалтудың техникалық құралдарының (ОТҚ) жекелеген түрлерімен тегін қамтамасыз етудің жаңа тетігі енгізіледі. Аталған пилоттық жоба Ақтөбе, Қарағанды және Павлодар облыстарында жүзеге асырылады. Жоба 2030 жылға дейінгі инклюзивті саясат тұжырымдамасы аясында әзірленіп, қолдау жүйесін мейілінше тиімді әрі қолжетімді етуге бағытталған.
Қазіргі уақытта ОТҚ-мен қамтамасыз ету оларды ауыстыру мерзімдерін ескере отырып, қайтарымсыз негізде жүзеге асырылады.
Алайда құралдарды ауыстыру кезінде олардың техникалық жай-күйі мен тозу деңгейі ескерілмейді, ал пайдалану кезеңінде жөндеу жұмыстары қарастырылмаған.
Жаңа тетік қалай жұмыс істейді?
Пилоттық жоба аясында оңалтуға арналған кейбір техникалық құралдар (мысалы, мүгедектер арбасы, жүруге көмектесетін құралдар және т.б) мүгедектігі бар адамдарға тұрақты түрде емес, уақытша, тегін пайдалануға беріліп, кейін қайтаруды қарастырады.
Бұл тәсіл қолданыстағы жүйені толықтырып, оны неғұрлым икемді етеді: енді тек пайдалану мерзіміне ғана емес, сонымен қатар жабдықтың нақты жағдайына да баға беріледі.
Осы мақсатта құрылған әлеуметтік-техникалық сараптама қызметінің (ӘТС) мамандары техникалық оңалту құралдарының жағдайын, тозу деңгейін бағалап, оларды әрі қарай пайдалану, жөндеу немесе мерзімінен бұрын ауыстыру туралы шешім қабылдайды.
Егер құрал әрі қарай пайдалануға жарамсыз деп танылса, есептен шығарылып, белгіленген пайдалану мерзіміне қарамастан басқасына ауыстырылады.
Ал қолдануға жарамды деп танылса, жөнделген құралдар қайта пайдаланылып, жаңа ТҚО алуын немесе өз құралының жөнделуін күтіп отырған мүгедектігі бар адамдарға уақытша ұсынылуы мүмкін.
Бұл ретте жеке пайдалануға арналған құралдар, мысалы, протездер, жаңа тетікте қарастырылмайды.
Биыл іске асыруға жоспарланған жоба мүгедектігі бар адамдардың үздіксіз оңалуын қамтамасыз етуге, сондай-ақ техникалық құралдарды ұтымды пайдалану мен олардың өңірлерде қолжетімділігін арттыруға бағытталған.
Жалпы пилоттық жобаға 40-тан аса түрлі техникалық құрал, оның ішінде жүріп-тұру құралдары (мүгедектер арбасы) енгізілген.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінде ведомство басшысы Асқарбек Ертаевтың төрағалығымен өткен кеңес барысында кәмелетке толмаған азаматтардың еңбек жағдайларына арналған ауқымды әлеуметтік зерттеудің нәтижелері қаралды.
Еңбекті қорғау жөніндегі республикалық ғылыми-зерттеу институтының бас директоры Лязат Ақтаева өз баяндамасында зерттеу бес өңірді қамтығанын атап өтті. Сауалнамаға Астана, Алматы және Шымкент қалаларында, сондай-ақ Түркістан және Маңғыстау облыстарында барлығы 97 мыңға жуық респондент қатысқан. Зерттеудің ерекшелігі – жағдайды жан-жақты талдауда. Сауалнамаға 50 мыңнан астам жұмыс істейтін жасөспірім, 46 мыңнан астам ата-ана мен заңды өкілдер, сондай-ақ жұмыс берушілер тартылды.
Алынған деректер жиынтығы жастардың жұмыспен қамтылуындағы ағымдағы жағдайды егжей-тегжейлі зерделеуге және маңызды оң трендтерді тіркеуге мүмкіндік берді. Зерттеу нәтижелері қалыптасқан стереотиптерге қарамастан, бүгінгі таңда жасөспірімдердің еңбегі – экономикалық тұрғыдан жан бағу үшін жасалған мәжбүрлі шара емес екенін көрсетті. Жұмыс істейтін жасөспірімдердің 67%-дан астамы тұрақты табысы бар отбасыларда тәрбиеленуде. Жастардың өзі алғашқы жұмысын тәжірибе мен әлеуметтенудің маңызды кезеңі ретінде оң қабылдайды. Жасөспірімдер еңбектің оқу процесіне кедергісін келтірмей, керісінше, әр түрлі адамдармен араласу дағдыларын меңгеруге, ақшаның қадірін білуге, өзін-өзі ұйымдастыруды дамытуға және өзін-өзі бағалауды арттыруға көмектесетінін атап өтті. Қазіргі қазақстандық жастар үшін ерте еңбекке араласу – экономикалық дербестікке қол жеткізудің және алғашқы кәсіби дағдыларды қалыптастырудың саналы қадамына айналуда.
Жастардың еңбекке деген бұл ұмтылысын қолдау және олардың құқықтық тұрғыдан толық қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында сарапшылар заңнаманы жетілдіру бойынша бірқатар ұсыныстар айтты. Атап айтқанда, кеңесте мемлекеттік бақылау жүйесіне тәуекелге бағдарланған тәсілді енгізу мәселесі қаралды, бұл инспекцияға жасөспірімдерді ауыр жұмыстарға заңсыз тарту фактілеріне жедел әрекет етуге мүмкіндік береді. Бұдан бөлек, еңбек инспекциясының полиция органдарымен және білім беру жүйесімен ведомствоаралық өзара іс-қимылын кеңейту ұсынылды.
Министр А. Ертаев талқылауды түйіндей келе, ұсынылған мәліметтердің ведомствоның ағымдағы жұмысы үшін маңызын атап өтіп, егжей-тегжейлі талқылау үшін зерттеу нәтижелерін негізге алуды тапсырды. Ведомство басшысы сондай-ақ кәмелет жасына толмағандардың заңды еңбегі және ата-аналарды оқыту бойынша алгоритмдерді жұмысқа орналастыру жөніндегі әзірленіп жатқан әдістемелік құралдарға қосуды тапсырды.
Мүгедектігі бар адамдардың заңды құқықтарын қамтамасыз ету және олар үшін қолжетімді орта қалыптастыру мақсатында Қазақстанда әлеуметтік инфрақұрылымның 29 531 нысаны толықтай бейімделді.
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасында 2025–2030 жылдарға арналған инклюзивті саясат тұжырымдамасы, «Аманат» партиясының 2023–2027 жылдарға арналған Жол картасы, сондай-ақ Мемлекет басшысының тапсырмасымен әзірленген «Халықпен бірге» жобасы іске асырылуда.
«Аманат» партиясының Жол картасында 2023–2027 жылдар аралығында Қолжетімділіктің интерактивті картасына (бұдан әрі – Карта) енгізілген 40 мыңнан астам нысанды бейімдеу көзделген. Жыл сайын нысандардың 20%-ы бейімделіп отырады. Осылайша, 2023 жылы – Картадағы нысандардың 20%-ы, 2024 жылы – 40%, 2025 жылы – 60%, 2026 жылы – 80%, 2027 жылы – 100% бейімделуі тиіс.
Осы жылдың соңына дейін ел бойынша 34 349 нысанды бейімдеу жоспарланған. 2026 жылғы 20 сәуірдегі жағдай бойынша 29 531 нысанда бейімдеу жұмыстары жүргізілді, бұл жалпы санның 68%-ын құрайды. Оның ішінде 29 531 нысанның мүгедектігі бар барлық санаттағы адамдар үшін қолжетімдісі:
- денсаулық сақтау нысандары – 4 807;
- білім беру нысандары – 9 366;
- мәдениет нысандары – 3 081;
- сауда және қызмет көрсету нысандары – 6 015;
- мемлекеттік және квазимемлекеттік ұйымдар – 4 122;
- өзге де нысандар – 2 140.
Жергілікті атқарушы органдардың деректеріне сәйкес, өңірлер бөлінісінде мүгедектігі бар азаматтар үшін бейімделген нысандар саны:
- Астана қаласында – 1 420 нысан;
- Алматы қаласында – 5 862 нысан;
- Шымкент қаласында – 1 562 нысан;
- Абай облысында – 913 нысан;
- Ақмола облысында – 1 279 нысан;
- Ақтөбе облысында – 898 нысан;
- Алматы облысында – 1 085 нысан;
- Атырау облысында – 1 529 нысан;
- Шығыс Қазақстан облысында – 1 245 нысан;
- Жамбыл облысында – 1 086 нысан;
- Жетісу облысында – 962 нысан;
- Батыс Қазақстан облысында – 1 373 нысан;
- Қарағанды облысында – 1 280 нысан;
- Қостанай облысында – 1 369 нысан;
- Қызылорда облысында – 1 682 нысан;
- Маңғыстау облысында – 1 037 нысан;
- Павлодар облысында – 1 173 нысан;
- Солтүстік Қазақстан облысында – 1 077 нысан;
- Түркістан облысында – 2 463 нысан;
- Ұлытау облысында – 236 нысан.
Қалаларда мүгедектігі бар адамдар үшін қолайлы жағдайлар кезең-кезеңімен қалыптастырылып келеді. Инфрақұрылым нысандары заманауи талаптарға сәйкес бейімделуде, ал кәсіпкерлер мен мемлекеттік мекемелер тұрғындардың өтініштерін ескеріп, кіреберіс топтары мен ішкі кеңістіктердің қолжетімділігін жақсартуда.
«Бұрын қалада қозғалу қиындау болатын, ал қазір жағдайдың жақсарып келе жатқаны байқалады. Көптеген ғимараттар ыңғайлы бола түсті, пандустар мен басқа да қажетті элементтер пайда болды. Әсіресе сауда орталықтарының қолжетімді бола бастағаны қуантады – мысалы, «Достык Плаза» СО-на кедергісіз кіріп, еркін қозғала аламын. Бұл біз үшін өте маңызды», – дейді I топтағы мүгедектігі бар алматылық Самал Окапова.
Бүгін Үкімет отырысында ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев мүгедектігі бар адамдардың өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі жүйелі шаралар мен Қазақстан Республикасындағы 2030 жылға дейінгі инклюзивті саясат тұжырымдамасының іске асырылу барысы туралы баяндады.
Ведомство басшысы өз сөзінде бүгінгі таңда елімізде 752 мыңға жуық мүгедектігі бар адам тұратынын хабарлады. Бұл халықтың жалпы санының 3,7%-ын құрайды. Осы жылы мемлекеттік бюджеттен және Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан мүгедектігі бар адамдарды қолдауға жұмсалатын жиынтық шығыстар 1,1 трлн теңгені құрайды.
Инфрақұрылымды дамытудың маңызды бағыты туралы айта келе, А. Ертаев бүкіл ел бойынша 33 оңалту орталығы жұмыс істейтінін, мамыр айында Атырауда жаңа орталық ашу жоспарланғанын, тағы 7 мекеме құрылыс және ЖСҚ әзірлеу сатысында тұрғанын атап өтті. Сонымен қатар аутистік спектр бұзылыстары бар балалар үшін «Samruk Kazyna Trust» және «Қамқорлық» қорларымен бірлесіп ашылған 15 арнайы орталық жұмыс істейді. Қызмет көрсету сапасын арттыру мақсатында лицензиялау процедурасы енгізілді – бүгінде лицензия негізінде 101 мың адамды қамтитын 622 ұйым жұмыс істейді.
Баяндамада инклюзивті жұмыспен қамту мәселелеріне ерекше назар аударылды. Өткен жылы еңбекке қабілетті жастағы 413,7 мың мүгедектігі бар адамның 110,8 мыңы немесе 30%-ы жұмыспен қамтылды.
«Осы жылдан бастап біз 17 мыңға жуық мүгедектігі бар адамды квоталаумен қамтуды жоспарлап отырмыз, бұл 2025 жылмен салыстырғанда 2 есе көп. Жұмысқа орналастыру үшін азаматтарды жұмысқа шыққанға дейін проактивті сүйемелдеуді қамтамасыз ететін цифрлық жұмыспен қамту қызметі енгізіледі», – деп атап өтті Асқарбек Ертаев.
Үзінді қызмет көрсетуден тұтас проактивті модельге көшу аясында Министр 2026 жылы әлеуметтік саланы трансформациялаудың үш негізгі бағытын жариялады:
Біріншісі – балаларды оңалтуды дамыту. «Қазақстан халқына» қорымен бірлесіп 4 өңірде үй жағдайында оңалту бойынша пилоттық жоба сәтті іске асырылуда, оның арқасында 23 бала өз бетінше жүре бастады. Бірінші жартыжылдықтың соңына дейін жоба тағы 4 өңірге: Алматы қаласы, Алматы, Қарағанды және Ақтөбе облыстарына таратылады.
Екінші бағыт меншікті ортез өндірісін іске қосуды және бионикалық модульдер мен микропроцессорларды қоса алғанда, протездеудің заманауи технологияларын енгізуді көздейді.
Үшінші бағыт – оңалтудың техникалық құралдарымен (ОТҚ) «жалдау және қайтару» моделі бойынша қамтамасыз етудің жаңа тетігін енгізу. Осы жылдың маусым айынан бастап Ақтөбе, Қарағанды және Павлодар облыстарында бұл тәсілді апробациялау басталады. Қайтарылған оңалту құралдары міндетті дезинфекциядан, техникалық қызмет көрсетуден және жөндеуден өтеді, содан кейін жарамды құрылғылар қайта қолданысқа беріледі, бұл жергілікті жерлерде көмек күту мерзімін айтарлықтай қысқартуға мүмкіндік береді.
Қазақстанда мүгедектігі бар адамдар үшін жұмыспен қамту мүмкіндіктерін кеңейту жөніндегі шаралар іске асуда. Әлеуметтік кодекске сәйкес жұмыс берушілер белгіленген квота шеңберінде азаматтардың осы санатын жұмысқа орналастыруды қамтамасыз етеді.
2026 жылы квота 2,6 мың жұмыс берушіге белгіленген және 16,7 мың жұмыс орнын көздейді. Бұл мүгедек азаматтар үшін жұмыс табудың, тұрақты табыс табудың және өздерінің кәсіби әлеуетін іске асырудың нақты мүмкіндіктері.
Квоталауға қатысатын жұмыс берушілердің тізбесі аудандар мен қалалар бөлінісінде электрондық еңбек биржасында жарияланды. Онымен сілтеме арқылы таныса аласыз:
https://www.enbek.kz/lsi/list/?lang=ru
Бұл қолайлы жұмыс берушілерді табуды жеңілдетеді және жұмыс іздеушілерге өз аймағында жұмыс нұсқаларын тезірек табуға мүмкіндік береді.
Жұмыс орындарын квоталау – жаңа жұмыс орындарын құрумен қатар, әрбір азаматтың еңбек етуіне және қоғамда өз орнын табуына мүмкіндік беретін инклюзивті ортаны қалыптастыруға ықпал ететін маңызды тетік.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мүгедектігі бар адамдар үшін ақпараттың қолжетімділігін арттыруға, квотаның орындалуын мониторингілеу мен бағалау тетіктерін жетілдіруге, 50-ден астам қызметкері бар жұмыс берушілер үшін квоталардың автоматтандырылған есебін енгізуге баса назар аудара отырып, осы бағыттағы жұмысты жалғастыратын болады. Бұл ретте мансап орталықтары тарапынан жұмыс берушілерге квоталанатын жұмыс орындарына кандидаттарды іріктеуде практикалық қолдау көрсетілетін болады.
Қазақстан инвесторлар, бизнес өкілдері және өзге де шетел азаматтары үшін елге кіру, виза рәсімдеу және рұқсат құжаттарын алу тәртібін оңтайландыруда. Жеңілдетілген және инвестициялық режимдер аясында түрлі преференциялардың кең ауқымы ұсынылған. Бұл дегеніміз – инвесторлар мен кәсіпкерлер арнайы визалық режимдерді, өтінімдерді жедел қарау рәсімдерін, сондай-ақ инвестициялық жобаларды сүйемелдеу тетіктерін пайдалана алады деген сөз.
Жеңілдетілген шарттар сұранысқа ие мамандықтар бойынша Қазақстанда жұмыс істеу үшін келетін шетел азаматтарына, сондай-ақ мемлекеттік органдардың қолдаухаты болған жағдайда экономикалық және әлеуметтік жобаларға қатысушыларға да қолжетімді.
Цифрлық технологиялардың қарқынды дамуы жаһандық еңбек нарығын түбегейлі өзгертуде. Әлемде жасанды интеллектпен жұмыс істеу дағдылары бар мамандарға сұраныс артып келеді. Осыған байланысты сұранысқа ие мамандықтар тізімінде ерекше назар ІТ саласына аударылған (жасанды интеллект инженері, ақпараттық жүйелер архитекторы, қосымша әзірлеуші, ақпараттық қауіпсіздік инженері және т.б.). Сонымен қатар денсаулық сақтау (нейрохирург, гематолог, онколог, сәулелік диагностика дәрігері және т.б.), креативті индустрия (графикалық дизайнер, дыбыс режиссері, графикалық анимация технигі және т.б.), жаратылыстану ғылымдары, инженерлік және өңдеу салаларында да (фармацевтикалық өндіріс инженер-технологы, лазерлік жабдықтар инженері, бактериолог және т.б.) сұраныс жоғары.
Еуразиялық экономикалық одаққа (Армения Республикасы, Беларусь Республикасы, Қырғызстан, Ресей Федерациясы) мүше мемлекеттердің азаматтары үшін де қолайлы жағдайлар жасалған.
ЕАЭО аясында қатысушы елдердің азаматтары Қазақстан аумағында рұқсат құжаттарын алмай-ақ еркін жұмысқа орналасу құқығына ие. Бұл жұмыс күшінің жоғары мобильділігін қамтамасыз етіп, экономикалық ынтымақтастықтың дамуына оң әсерін тигізеді. Айта кету керек, дәл осындай қағидат бойынша қазақстандықтар да одаққа мүше елдерде еңбек етуде.
Одаққа мүше емес елдердің азаматтары үшін еңбек нарығының қажеттіліктері мен квоталау негізінде құрылған жұмыс күшін тарту жүйесі қолданылады. Бұл тәсіл экономика мүдделері мен ішкі еңбек нарығын қорғау арасындағы тепе-теңдікті сақтауға мүмкіндік береді. Осылайша Қазақстан ашық әрі теңгерімді көші-қон саясатын қалыптастырып келеді.
2026 жылдың басынан бері сұранысқа ие мамандықтар бойынша шетелдік жұмыс күшін тартуға 5,1 мың рұқсат берілді, ал еңбек иммигранттарына шамамен 75 мың рұқсат рәсімделді.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі ішкі еңбек нарығын қорғау мақсатында жыл сайын жұмыс берушілердің сұранысына сәйкес шетелдік жұмыс күшін тарту квотасын белгілеп, бөледі.
2026 жылға арналған шетелдік жұмыс күшін тарту квотасы 23,6 мың адамды құрайды, ал еңбек иммигранттарын тарту квотасы 221,8 мың адам деңгейінде айқындалған.
Сонымен қатар елдің орнықты дамуын қамтамасыз етуге және Қазақстанмен өз болашағын байланыстыратын, яғни азаматтық алуға ниетті шетел азаматтарын қабылдау сапасын арттыруға бағытталған көші-қон саясаты жүйелі түрде жетілдірілуде.
Осыған байланысты тұрақты тұруға рұқсат алу тетігінің заманауи цифрлық тәсілдер мен ашықтық қағидаттарына негізделген жаңартылған тетігі енгізілуде.
Жаңа тәртіп үміткерлерді кезең-кезеңімен бағалауды көздейді: мемлекеттік тілді базалық деңгейде меңгеруін тексеру, сауалнамалық деректерді талдау, цифрлық скоринг, уәкілетті мемлекеттік органдар тарапынан тексерулер, сондай-ақ қорытынды сұхбат.
Бұл тетік Қазақстанды ұзақ мерзімге қоныстанып, қоғам өміріне белсенді араласатын ел ретінде таңдайтын азаматтарға бағытталған.
Аталған тәсілді іске асыру тұрақты тұруға ниетті адамдарды неғұрлым дәл әрі теңгерімді қабылдауды қамтамасыз етіп, көші-қон үдерістерінің тиімділігін арттыруға және әлеуметтік тұрақтылықты нығайтуға мүмкіндік береді. Жалпы, қабылданып жатқан шаралар мемлекет, қоғам және экономика мүдделеріне сай келетін ашық, прагматикалық әрі жауапты көші-қон саясатын қалыптастыруға бағытталған.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев әлеуметтік әріптестік және әлеуметтік-еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі Республикалық үшжақты комиссияның жұмыс тобының кезекті отырысына қатысты. Жиынға сондай-ақ ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаттары, орталық мемлекеттік органдар басшыларының орынбасарлары, республикалық кәсіподақтар мен жұмыс берушілер бірлестіктерінің өкілдері қатысты.
Отырыс барысында еңбек міндеттерін орындау кезінде зардап шеккен жұмыскерлерге, оның ішінде регрессші-кеншілерге төлемдерді қамтамасыз ету бойынша ұсыныстар әзірлеу мәселесі қаралды.
Өндірісте зардап шеккен жұмыскерлерді әлеуметтік қамтамасыз ету мәселесі бойынша «Мемлекеттік аннуитеттік компания «ӨСК»» АҚ басқарма төрағасы Қуаныш Мұкажанов баяндама жасады. Ол ерікті аннуитеттік сақтандыру шарттары арқылы өмір бойғы төлемдерді жүзеге асыру тетігін жан-жақты түсіндіріп, ұсынылып отырған тәсілдің артықшылықтарына тоқталды.
Өз кезегінде «Көміршілер салалық кәсіптік одағы «Қазақ көмір кәсіподақ» ҚБ төрағасы Марат Миргаязов аталған санаттағы азаматтардың өзекті мәселелерін көтеріп, оларды шешу жолдары бойынша ұсыныстарын білдірді.
«Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасы Басқарма төрағасының орынбасары - Басқарма мүшесі Тимур Жаркенов регрессші-кеншілерге төлемдерді қамтамасыз етуге қажетті қаржылық шығындар бойынша жүргізіліп жатқан актуарлық есептеулер туралы ақпарат берді.
Отырыс қорытындысы бойынша тараптар мәселені одан әрі пысықтау қажеттігін атап өтіп, сақтандыру компаниялары мен әлеуметтік әріптестер қатарынан сарапшыларды тарта отырып, жұмысты жалғастыруға келісті.