2025 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша атаулы әлеуметтік көмек (бұдан әрі – АӘК) 54 мың отбасындағы 290,6 мың адамға 30,3 млрд теңге сомасында тағайындалды. Биыл бұл мақсаттарға бюджеттен 98,4 млрд теңге қарастырылған.
Бұрын хабарланғандай, АӘК-нің негізгі мақсаты – ақшалай төлем түрінде қолдауды жүзеге асыру және отбасының еңбекке қабілетті мүшелерін жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларына тарту арқылы отбасын қиын өмірлік жағдайдан шығару.
АӘК мыналарды көздейді:
- табысы кедейлік шегінен аспайтын азаматтарға тоқсан сайын әлеуметтік көмек тағайындау;
- табысы аз отбасылардағы 1 жас пен 6 жас аралығындағы әр балаға 1,5 АЕК мөлшерінде ай сайынғы қосымша төлем беру. Ағымдағы жылдың 1 желтоқсанына АӘК алушылар қатарынан мектеп жасына дейінгі 90,5 мың балаға 3,7 млрд теңге сомасына қосымша төлем тағайындалды;
- жұмысқа орналастыру, өз ісін ашуға ниетті отбасыларға гранттар беру, біліктілікті арттыру курстарына жіберу (қажет болған жағдайда) және басқалар арқылы жұмыспен қамтуға жәрдемдесу.
Қазіргі уақытта қазақстандықтар АӘК тағайындауға өтінішті тұрғылықты жері бойынша мансап орталығында, ауыл округінің әкіміне сондай-ақ Электрондық үкімет порталы (egov.kz) арқылы бере алады.
Жыл басынан бері мүгедектігі бойынша және асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақыларды (бұдан әрі – МӘЖ) төлеуге республикалық бюджеттен 599 млрд теңге жұмсалды. Бұған қосымша Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан (бұдан әрі – МӘСҚ) еңбекке қабілеттілігінен айырылу және асыраушысынан айырылу бойынша шамамен 82,5 млрд теңге сомасына әлеуметтік төлемдер жүзеге асырылды.
2025 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша мүгедектігі бойынша МӘЖ алушылар саны шамамен 543,1 мың адамды, асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша – шамамен 187 мың адамды құрады.
Мүгедектігі бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылардың мөлшері мүгедектіктің тобына және себебіне, сондай-ақ тиісті қаржы жылына арналған «Республикалық бюджет туралы» заңда белгіленген ең төмен күнкөріс деңгейінің шамасына байланысты болады.
Асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылардың мөлшері қайтыс болған асыраушының асырауындағы адамдардың санына, қайтыс болу себептеріне және ең төмен күнкөріс деңгейіне байланысты болады.
Бұдан басқа, міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушыларға әлеуметтік тәуекелдер туындаған жағдайда МӘСҚ-дан әлеуметтік төлемдер жүзеге асырылады. Мәселен, 2025 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша 100,4 мың адам еңбек ету қабілетінен айырылу бойынша әлеуметтік төлем, ал 67,9 мыңға жуық отбасы асыраушысынан айырылу бойынша әлеуметтік төлем алды.
Төлемдердің мөлшері жеке және мыналарға байланысты: соңғы 2 жылдағы МӘСҚ-ға әлеуметтік аударымдар жүргізілген орташа айлық табыс, еңбекке қабілеттілігінен айырылу коэффициенттері, асырауындағы адамдар саны, міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысу өтілі және табысты ауыстыру.
Бұл төлемдер республикалық бюджеттен төленетін ұқсас жәрдемақыларға қосымша жүзеге асырылады.
Мүгедектігі бойынша және асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылардың мөлшері 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап ең төмен күнкөріс деңгейінің ұлғаюына байланысты 6,5% - ға өсті. ҚР Үкіметінің шешімі бойынша еңбекке қабілеттілігінен айырылу және асыраушысынан айырылу бойынша МӘСҚ-дан төленетін төлемдердің мөлшері де 6,5% - ға артты.
Мәселен, осы жылы жалпы аурудан мүгедектігі бойынша МӘЖ мөлшері 1-топ үшін – 101 702 теңгені, 2-топ үшін – 81 362 теңгені, 3-топ үшін – 55 474 теңгені құрайды.
1 желтоқсандағы жағдай бойынша еңбекке қабілеттілігінен айырылу бойынша әлеуметтік төлемдердің орташа мөлшері 71 985 теңгені, асыраушысынан айырылу бойынша – 73 987теңгені құрайды.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі Виктория Шегай жұмыс сапарымен Қызылорда облысына барды. Сапардың негізгі мақсаты – арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсететін ұйымдардың ағымдағы жағдайымен және қызметімен танысу, сондай-ақ өңір халқымен әлеуметтік-еңбек саласының өзекті мәселелерін талқылау болды.
Жұмыс сапары шеңберінде вице-министр Балаларға арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету орталығына, №2 Қызылорда арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету орталығына, Оңалту орталығына, сондай-ақ «Самұрық» тұрмыстық зорлық-зомбылық құрбандарын қолдау орталығына барды. Виктория Шегай көмек көрсету жағдайларымен, оңалту іс-шараларын ұйымдастырумен және жергілікті жерлердегі мамандар жұмысының практикалық аспектілерімен танысты. Мекемелерді кадрмен қамтамасыз етуге, көрсетілетін қызметтердің сапасына, стандарттардың сақталуына және көмек алушыларды сүйемелдеу кезіндегі ведомствоаралық өзара іс-қимыл мәселелеріне ерекше назар аударылды.
Объектілерді аралап шыққаннан кейін вице-министр Қызылорда облысының тұрғындарымен кездесу өткізді. Ашық диалог барысында зейнетақымен және әлеуметтік қамсыздандыру, мүгедектігі бар адамдардың өмір сүру сапасын арттыру, атаулы әлеуметтік көмек көрсету, жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету, мемлекеттік қолдау шараларының атаулылығы мен қолжетімділігі мәселелері талқыланды.
2025 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша өңірде 4,4 мың отбасыдан 23,7 мың адам атаулы әлеуметтік көмек алды. Бұл ретте АӘК алушылардың 5,2 мыңы еңбекке қабілетті азаматтар, олардың 71,1%-ы жұмыспен қамтылған, алайда аз қамтылғандар санаты қатарында болуын жалғастырған.
Жыл ішінде жұмыспен қамтудың белсенді шараларына 413 адам тартылды, оның ішінде тұрақты жұмыс орындарына жұмысқа орналасу, қоғамдық жұмыстарға қатысу, кәсіпкерлік бастамаларды дамыту және кәсіптік оқыту бар. Сонымен бірге, АӘК алатын жұмыс істейтін 3,7 мың адам қосымша әлеуметтік қолдауға мұқтаж болып қала берді.
Виктория Шегай жұмыспен қамтуға жәрдемдесу шараларының тиімділігін арттыру, кәсіптік қайта даярлау және атаулы әлеуметтік көмек алушылар арасында экономикалық белсенділікті кеңейту мәселелеріне ерекше назар аударды. Сондай-ақ әлеуметтік масылдықтың алдын алудың және табысты қолдаудан отбасыларды дербес қамтамасыз ету үшін жағдай жасауға көшудің маңыздылығына баса назар аударды.
«Біз үшін жай ғана әлеуметтік қолдау көрсету емес, отбасылардың табысын арттыру және азаматтарды экономикалық белсенділікке тарту үшін тұрақты жағдайлар жасау маңызды. Әлеуметтік саясаттың барлық шаралары атаулы жұмыс істеуі керек және адам үшін нақты нәтижеге бағдарлануы тиіс», – деп өңір тұрғындары алдында сөйлеген сөзінде атап өтті.
Кездесу соңында вице-министр өңір тұрғындарының сұрақтарына егжей-тегжейлі жауап беріп, азаматтарды жеке қабылдады. Негізгі өтініштер әлеуметтік төлемдерді тағайындау, жұмысқа орналастыру, зейнетақымен қамсыздандыру және әлеуметтік қызметтердің қолжетімділігіне қатысты болды.
Жұмыс сапарының қорытындысы бойынша Виктория Шегай жергілікті атқарушы органдар мен бейінді ұйымдарға Қызылорда облысы халқын әлеуметтік қолдау жүйесін одан әрі жетілдіру жөнінде бірқатар ұсыным берді. Ұсынымдар әлеуметтік қызметтер сапасын арттыруға, қолдау шараларының атаулылығын күшейтуге және өңірде белсенді әлеуметтік саясатты дамытуға бағытталған.
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Қазақстан Республикасының 2030 жылға дейінгі көші-қон саясатының жаңа тұжырымдамасының (бұдан әрі – Тұжырымдама) жобасын әзірледі. Құжаттың негізгі мақсаты – мигранттарды сапалы іріктеуге, көші-қон ағындарының тепе-теңдігіне және адами капиталды дамытуға негізделген қауіпсіз және басқарылатын көші-қон жүйесін құру. Қазіргі уақытта Тұжырымдама Үкіметте қаралып жатыр.
Тұжырымдама мынадай негізгі бағыттарды қамтиды:
1. Migration.enbek.kz платформасы негізінде көші-қон мониторингінің бірыңғай цифрлық жүйесін құру арқылы көші-қон ағындарын тіркеу жүйесін жетілдіру. Платформада барлық уәкілетті органдардың деректері интеграцияланатын болады: Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі, Ішкі істер министрлігі, Сыртқы істер министрлігі, Ғылым және жоғары білім министрлігі және басқа да ведомстволар.
Бұл көші-қон процестерінің толық және сенімді бейнесін жасауға мүмкіндік береді, соның ішінде мигранттардың келуі, болуы, білім алуы, жұмысқа орналасуы және әлеуметтік жағдайы туралы деректер. Жиналған деректердің негізінде көші-қон үрдістерін болжау, аналитикалық есептерді әзірлеу және уақтылы басқару шешімдерін қабылдау қамтамасыз етіледі.
Бұдан басқа, enbek.kz жүйесін Ұлттық білім беру базасымен және басқа да ақпараттық ресурстармен интеграциялау жоспарлануда, бұл түлектердің, қоныс аударушылардың және мемлекеттік бағдарламаларға қатысушылардың жұмысқа орналасуы туралы мониторингті қамтамасыз етеді.
Бұл бағытты іске асыру көші-қон процестерінің ашықтығын, көші-қон тәуекелдеріне уақтылы ден қоюды, мемлекеттік реттеудің тиімділігін арттыруды және басқармалар арасындағы функциялардың қайталануын жоюды қамтамасыз етеді;
2. Еңбек көші-қонын ынталандыру және реттеу өңірлік диспропорцияны азайтуға, кәсіпкерлік белсенділікті дамытуға, жұмыспен қамтуды арттыруға, оның ішінде қандастар мен мигранттар арасында, әлеуметтік тұрақтылық пен адами капиталды нығайту үшін жағдай жасауға мүмкіндік береді.
Жұмыс күшінің шыққан және еңбек ресурстарын қабылдайтын өңірлер арасында өңіраралық меморандумдар жасасу, шетелдік жұмыс күшін тартудың реттелуін жетілдіру, сондай-ақ мобилді кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі шараларды іске асыру жоспарлануда.
Ішкі қоныс аударушылар мен қандастарды қолдауға ерекше назар аударылады. Тұжырымдамада елдің солтүстік, шығыс және орталық облыстарында қоныс аударуға және қоныстануға арналған жыл сайынғы өңірлік квоталарды бекіту көзделген. Бұл өңірлерде ауыл халқының табысын арттыруға, оның ішінде жеке қосалқы шаруашылықтарға жеңілдікпен кредит беру, кооперацияны дамыту және шағын бизнесті ынталандыру арқылы бағытталған жобалар дамитын болады.
Осы бағытты іске асыру еңбек ресурстарын оңтайлы қайта бөлуге, жұмыспен қамту деңгейін арттыруға және өңірлердің демографиялық әлеуетін нығайтуға ықпал ететін болады;
3. Шетелде жұмыс істейтін Қазақстан азаматтарының құқықтарын қорғауға, білікті мамандарды тартуға, халықаралық ынтымақтастықты дамытуға және этникалық қазақтарды қолдауға бағытталған сыртқы көші-қонды басқару тетіктерін жетілдіру.
Осы бағыттың шеңберінде Қазақстан азаматтарының еңбек және әлеуметтік құқықтарын қорғау бойынша Еуропа мен Азияның бірқатар елдерімен екіжақты келісімдер жасасу, жұмысқа орналасу мақсатында шетелге шығатын азаматтардың мониторингінің цифрлық платформасын құру, сондай-ақ сыртқы еңбек көші-қонын бақылау және ақпараттық сүйемелдеу тетіктерін дамыту көзделеді.
Білікті шетелдік мамандар мен шетелдік студенттерді тартуға ерекше көңіл бөлінеді. Салалық университеттер құру, Орталық Азия елдерінде кәсіптік бағдарлау кампанияларын өткізу жоспарлануда.
Бұдан басқа, Тұжырымдамада тарихи отанына оралған қандастарды қолдау шаралары қарастырылған. Оларды интеграциялау үшін бірыңғай стандарт әзірленеді, қоныстандыру бойынша өңірлік бағдарламалар іске асырылады, сондай-ақ «Ата жолы» картасы жетілдірілетін болады.
Тұжырымдама әлеуметтік ұйымшылдықты нығайтуға, көші-қон тәуекелдерін азайтуға және мемлекеттік саясаттың тиімділігін арттыруға бағытталған көші-қонды реттеуге тұтас және теңгерімді тәсілді қалыптастырады.
Құжатты қабылдау Қазақстан үшін қандай да бір жағымсыз қоғамдық-саяси салдарға әкеп соқпайды.
Тұжырымдаманы іске асыру мемлекеттік бюджеттен қосымша қаржы қаражатын талап етпейді. Бұл ретте Еңбек министрлігі 73 іс-шара мен 14 нысаналы индикаторды қамтитын іс-қимыл жоспарын дайындады.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау бірінші вице-министрі Асқарбек Ертаев Шығыс Қазақстан облысына жұмыс сапары аясында Әлеуметтік диалог орталығының (бұдан әрі – Орталық) – өңірлік және республикалық деңгейлерде талап етілетін өзекті әлеуметтік-экономикалық мәселелерді талқылауға, сараптамалық пікір алмасуға және ұсыныстар әзірлеуге арналған алаңның ашылуына қатысты. Кейінірек орталық базасында Әлеуметтік әріптестік және әлеуметтік және еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі өңірлік үшжақты комиссияның отырысы өтті.
Шығыс Қазақстан облысының әкімі Нұрымбет Сақтағановтың төрағалығымен өткен кеңес барысында ШҚО еңбек ұжымдарындағы ағымдағы ахуал туралы, қазақстандық саңыраулар қоғамы «Қазмырыш» ЖШС-мен бірлесіп іске асыратын «Халықтық бақылау» жобасының жұмыс барысы туралы, сондай-ақ «Жұмысшы мамандықтар жылы» шеңберінде өткізілген іс-шаралар туралы мәселелер қаралды.
Сонымен қатар жұмыс сапары аясында Асқарбек Ертаев есту қабілеті бұзылған азаматтар әлеуметтік-тұрмыстық оңалтудан өтетін «Қазақстандық саңыраулар қоғамы» ҚБ Шығыс Қазақстан филиалының және бейнебақылау операторы ретінде есту қабілеті бұзылған адамдарға жұмыс ұсынатын Бейнебақылау орталығы қызметімен танысты.
Сондай-ақ, ол Өскемен балалар арнайы әлеуметтік қызмет көрсету орталығына барды. Ұйымда жартылай стационар жағдайында арнаулы әлеуметтік қызметтер психоневрологиялық патологиясы бар балаларға, жартылай стационар және стационар жағдайында – жеке қажеттіліктерін ескере отырып, тірек-қимыл аппараты бұзылған балаларға ұсынылады.
Қатар Сыртқы істер министрлігі дипломатиялық арналар бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қатар Мемлекетінің Үкіметі арасындағы қазақстандық жұмыскерлердің осы елде жұмысқа орналасуын реттеу туралы Келісімді орындау жөніндегі мемлекетішілік рәсімдердің орындалғанын растайтын жазбаша хабарлама жіберді. Осылайша, аталған Келісім күшіне енді.
Құжатқа 2024 жылғы 14 ақпанда Мемлекет басшысының Дохаға ресми сапары барысында қол қойылды. 2025 жылы келісімді ратификациялау туралы Заң жобасын ҚР Парламентінің қос палатасы (10 қыркүйек – Мәжілісте, 9 қазан – Сенатта) мақұлдады, 20 қазанда Заңға Қазақстан Республикасының Президенті қол қойды.
Келісім Қазақстан азаматтарын Катарда жұмысқа орналастырудың қауіпсіз және ашық жағдайларын жасауға және олардың құқықтық және әлеуметтік қорғалуын қамтамасыз етуге бағытталған.
Құжат мамандарды іріктеуге өтінімдер алмасудың, олардың біліктілігін тексерудің және еңбек шарттарын жасасудың нақты тәртібін бекітеді. Келісім қазақстандық жұмыскерлерге үлгілік еңбек шартына сәйкес ұшуға, тұрғын үйге және медициналық қызмет көрсетуге ақы төлеу, еңбектің, демалыстың және сыйақының нақты шарттары, шартты мерзімінен бұрын бұзған кездегі жұмыскерлердің мүдделерін қорғауды қоса алғанда әлеуметтік және еңбек құқықтарына кепілдік береді,
Келісім нормаларының орындалуын бақылау үшін ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің (бұдан әрі – ЕХӘҚМ) және Қатар мемлекетінің Еңбек министрлігінің өкілдерінен Бірлескен комитет құрылатын болады.
Қатарлық жұмыс берушілер ұсынатын барлық бос орындар migration.enbek.kz порталында орналастырылатын болады, бұл Қазақстан азаматтарына Қатар мемлекетіндегі еңбек мүмкіндіктеріне ашық және ресми қолжетімділікті қамтамасыз етеді.
Қазіргі уақытта ЕХӘҚМ Корея Республикасымен, Сауд Арабиясымен, БАӘ, Словакия, Жапония, Швеция, Италия, Норвегия, Польша, Чехия, Румыния және Финляндиямен еңбек қызметін реттеу және еңбекші-мигранттардың құқықтарын қорғау бойынша осыған ұқсас меморандумдар мен келісімдер жасасу бойынша жұмыс жүргізуде.
2025 жылғы 9 айдың қорытындысы бойынша шетелде еңбек қызметін жүзеге асыру мақсатында 156,7 мың қазақстандық жұмыс істеп жатқанын естеріңізге сала кеткен жөн.
Қазақстан азаматтарының ең көп саны Ресей Федерациясында (128,8 мың адам), Корея Республикасында (15,2 мың адам), Польшада (2,6 мың адам) және Ұлыбританияда (1,4 мың адам) жұмыс істейді.
2025 жылдың басынан бастап көпбалалы отбасыларға және наградталған аналарға берілетін мемлекеттік жәрдемақылармен орта есеппен 847,9 мың отбасы жалпы сомасы 555,8 млрд теңге мөлшерінде, оның ішінде: көпбалалы отбасыларға берілетін жәрдемақымен – 604,2 мың отбасы 484 млрд теңгеге; наградталған анаға берілетін жәрдемақымен – 243,7 мың адам 71,8 млрд теңгеге қамтылды.
2025 жылдың қараша айында жоғарыда аталған жәрдемақылармен 861,6 мың отбасы жалпы сомасы 54,1 млрд теңге мөлшерінде, оның ішінде: көпбалалы отбасыларға берілетін жәрдемақымен 615,3 мың отбасы 47,5 млрд теңгеге; наградталған анаға берілетін жәрдемақымен 246,3 мың адамға 6,6 млрд теңге мөлшерінде қамтылды.
Көпбалалы отбасыға берілетін мемлекеттік жәрдемақыға 4 және одан да көп бірге тұратын кәмелетке толмаған немесе 23 жасқа дейінгі күндізгі бөлімде оқитын студент балалары бар отбасылар табысына қарамастан үміткер бола алады.
Төлем мөлшері бала санына қарай есептеліп төленеді және 2025 жылы:
- 4 баласы бар отбасыларға – 16,03 АЕК немесе 63 030 теңге;
- 5 балаға – 20,04 АЕК немесе 78 798 теңге;
- 6 балаға – 24,05 АЕК немесе 94 565 теңге;
- 7 балаға – 28,06 АЕК немесе 110 332 теңге;
- 8 және одан да көп баласы бар отбасыларға – әр балаға 4 АЕК немесе
15 728 теңге мөлшерінде төленді.
Наградталған анаға берілетін жәрдемақы «Алтын алқа», «Күміс алқа» алқаларымен наградталған немесе бұрын «Батыр ана» атағын алған, І және ІІ дәрежелі «Ана даңқы» ордендерімен наградталған аналарға тағайындалады.
Наградталған анаға берілетін жәрдемақы ай сайын келесі мөлшерде төленеді:
- «Күміс алқа» алқасымен наградталған аналарға – 6,40 АЕК немесе 25 165 теңге;
- «Алтын алқа» алқасымен наградталған немесе бұрын «Батыр Ана» атағын алған, І және ІІ дәрежелі «Ана даңқы» ордендерімен наградталған аналарға – 7,40 АЕК немесе 29 097 теңге.
2025 жылғы 1 қаңтардан бастап балалы отбасыларға тағайындалатын мемлекеттік жәрдемақылардың мөлшері 6,5%-ға артқанын атап өтеміз.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінде аппарат басшысы Нұрдәулет Төлеевтің төрағалығымен құрылымдық бөлімшелер мен аумақтық департаменттер басшыларының қатысуымен қызметтік әдеп нормаларын сақтау, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің алдын алу, сондай-ақ ұжымда іскерлік және ізгі ниетті өзара іс-қимыл мәдениетін қалыптастыру мәселелеріне арналған кеңес өтті.
Кеңесте әдеп жөніндегі уәкіл Өркен Алшынбаева баяндама жасап, мемлекеттік қызметшілердің сыйлықтар алуына және беруіне байланысты жауапкершілік мәселелерін жан-жақты түсіндірді. Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес, құнына қарамастан, заңсыз материалдық сыйақының кез келген түрі қылмыстық, әкімшілік немесе тәртіптік жауапкершілікке әкеп соғатыны атап өтілді. Қызметтік әрекет барысында сыбайлас жемқорлық көріністеріне мүлдем төзбеушілік қағидатын қалыптастыру қажеттілігіне ерекше назар аударылды.
Баяндаманың жеке бір бөлімі қызметтік қарым-қатынастар мәдениеті мәселелеріне арналды.
«Әрбір мемлекеттік қызметші ұжымда өзара қолдау, сындарлы диалог және командалық өзара іс-қимыл қағидаттарына негізделген іскерлік, құрметті және ізгі атмосфераны қалыптастыруға ықпал етуге міндетті», – деп атап өтті Ө. Алшынбаева.
Кеңес барысында аппарат басшысы мемлекеттік қызметшілердің сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулерді қабылдау мәселелеріне айрықша көңіл бөліп, олардың мүлтіксіз сақталуы үшін әрбір қызметкердің жеке жауапкершілігін атап өтті. Белгіленген шектеулерді білу және саналы түрде қабылдау формальды талап қана емес, мемлекеттік қызметшінің кәсіби жауапкершілігі мен адалдығының маңызды элементі екені айтылды.
«Сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулер мен қызметтік әдеп нормаларын сақтау – азаматтардың мемлекеттік органдарға деген сенімінің негізі және бүкіл ұжымның тиімді жұмысының маңызды шарты», – деді Нұрдәулет Төлеев.
Кеңес қорытындысы бойынша құрылымдық бөлімшелер мен аумақтық департаменттердің басшыларына қызметкерлер арасында түсіндіру жұмыстарын күшейту, мемлекеттік қызметшілердің Әдеп кодексінің нормаларын сақтауды қамтамасыз ету, сондай-ақ қызметтік қарым-қатынас мәдениетін нығайту және қызметтік тәртіп бұзушылықтарының алдын алу жөнінде шаралар қабылдау ұсынылды.
2025 жылы мемлекеттік жәрдемақылармен, сондай-ақ Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан (бұдан әрі – МӘСҚ) баланы босануға және бала 1,5 жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты жалпы сомасы 749 млрд теңгені құрайтын төлемдермен 535,4 мың адам қамтылды.
Ал бала туғанда берілетін жәрдемақыны 2025 жылдың басынан бастап республикалық бюджеттен барлығы 56,4 млрд теңге сомаға 312,2 мың адам қамтылды, оның ішінде қараша айында 4,8 млрд теңге сомаға 26,1 мың адам алды. Бұл жәрдемақыға бала туған, асырап алған, сондай-ақ қамқорлыққа алған балалары бар еліміздің азаматтары, қандастар, сондай-ақ Қазақстанда тұрақты тұратын шетелдіктер үміткер бола алады.
Балаға күтім жасайтын адам міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушы болып табылмаған жағдайда туған, асырап алған, сондай-ақ қорғаншылыққа алған балалары бар, егер олар басқа ата-ананың отбасында ескерілмесе, өгей балалары бар адамдардың (отбасылардың) бала күтіміне байланысты жәрдемақы алуға құқығы бар. Есепті кезеңде 1,5 жасқа толғанға дейін бала күтімі бойынша жәрдемақымен 40,2 млрд теңге сомасына орта есеппен 125 мың адам қамтылды, оның ішінде қараша айында 3,7 млрд теңге сомасына 127,8 мың адам алды.
Бала тууына және бала күтіміне арналған мемлекеттік жәрдемақылардың мөлшері республикалық бюджет туралы заңмен тиісті қаржы жылына бекітілген айлық есептік көрсеткішке (бұдан әрі – АЕК) байланысты белгіленеді. 2025 жылдың басынан бастап мемлекеттік жәрдемақылардың мөлшері 6,5%-ға индекстелген.
Бала тууына арналған жәрдемақы мөлшері:
- бірінші, екінші, үшінші балаға – 38,0 АЕК немесе 149 416 теңге;
- төртінші және одан кейінгі балаларға – 63,0 АЕК немесе 247 716 теңге.
Бала 1,5 жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты төленетін жәрдемақы ай сайын келесідей мөлшерде төленеді:
- бірінші балаға – 5,76 АЕК немесе 22 648 теңге;
- екінші балаға – 6,81 АЕК немесе 26 777 теңге;
- үшінші балаға – 7,85 АЕК немесе 30 866 теңге;
- төртінші және одан кейінгі балаларға – 8,90 АЕК немесе 34 995 теңге.
Бұдан басқа жұмыс істейтін азаматтарға жүктілікке және босануға, жаңа туған баланы (балаларды) асырап алуға байланысты кірісінен айырылған жағдайда МӘСҚ-тан төленетін әлеуметтік төлем жүктілігі және босануы бойынша берілген демалыстың барлық күндеріне тағайындалады. Төлем мөлшері жүктілігі және босануы бойынша уақытша еңбекке жарамсыздық парағы берілгенге дейінгі соңғы 12 ай ішінде МӘСҚ-ға әлеуметтік аударымдар жүргізілген орташа айлық кіріске және еңбекке жарамсыздық күндерінің санына байланысты болады.
Аталған біржолғы төлемді жыл басынан бері жалпы сомасы 260 млрд теңгеге 187,2 мың адам алды, оның ішінде қараша айында 14,6 млрд теңге сомасына 15,3 мың адам алды. 2025 жылдың 11 айында тағайындалған төлемнің орташа мөлшері 1 436 546 теңгені құрады.
Сондай-ақ МӘСҚ-дан бала бір жарым жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты кірісінен айырылу жағдайы бойынша ай сайынғы әлеуметтік төлем міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушыға баланың туған күнінен бастап тағайындалады. Төлемнің мөлшері соңғы 2 жылда МӘСҚ-ға әлеуметтік аударымдар жүргізілген орташа айлық кірістің 40%-н құрайды. Екі және одан да көп бала туған жағдайда төлем әр балаға жеке тағайындалады.
2025 жылдың 11 айында бұл төлем 392,4 млрд теңгеге 223,2 мың адамға тағайындалды. Оның ішінде төлем қараша айында 14,9 мың алушыға тағайындалды, төлемнің сомасы қазан айында 33,8 млрд теңгені құрады. 11 айдағы төлемнің ай сайынғы орташа мөлшері – 86 221 теңге.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Светлана Жақыпова қазақстандықтарды елдің басты мемлекеттік мерекелерінің бірі – Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігі күнімен құттықтап, зор денсаулық, амандық пен бақыт тіледі.
«Биыл біз еліміздегі маңызды тарихи оқиғаның бірі – Қазақстанның егемендік алғанына 34 жыл толуын атап өтеміз.
Тәуелсіздік – біздің ата-бабаларымыз ежелден армандаған асыл мұраты еді. Егемендік алған Қазақстан өзінің мемлекеттік рәміздерін және төл валютасын енгізді, Конституцияcын қабылдады. Еліміз демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет болып жарияланды, даңғыл даму жолына түсті.
Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында біздің еліміз кезіккен қиындықтарға қарамастан, ұзақ мерзімді әлеуметтік басымдықтарды белгіледі. Осы өткен 34 жыл ішінде әлеуметтік-еңбек саласында үлкен жұмыс атқарылды, барлық салалық заңдар, стратегиялық құжаттар мен мемлекеттік бағдарламалар қабылданды.
Әлеуметтік міндеттемелерді орындау және халықтың әл-ауқатын арттыру еліміздің әлеуметтік саясатының негізгі басымдықтары болып табылады.
Бүгінгі таңда республикалық бюджет қаражаты есебінен базалық және ынтымақты зейнетақыны қоса алғанда, әлеуметтік төлемдердің 41 түрі жүзеге асырылуда. Жыл басынан бері 4 млн 588 мың адамға, оның ішінде 2 млн 487 мың зейнеткерге және 2,1 млн мемлекеттік жәрдемақы алушыға жәрдемақылар мен зейнетақылар төлеуге 5,4 трлн теңге бағытталды.
Бюджеттен төленетін барлық төлемдер жыл сайын инфляция деңгейіне сәйкес индекстеледі. 2025 жылдан бастап ең төменгі базалық зейнетақы мөлшері күнкөріс минимумының 70%-ына, ал ең жоғарысы 110%-ына дейін арттырылды. Жұмыс берушілердің міндетті зейнетақы жарналарының мөлшерлемесі кезең-кезеңімен өсіп, 2028 жылға қарай 5%-ға жетеді. Жинақтаушы зейнетақы жүйесіне жұмыспен қамтылған халықтың 65%-ы қатысуда.
Өңірлік жұмыспен қамту жол карталары мен сапалы жұмыс орындарын құру жөніндегі жыл сайынғы KPI көрсеткіштері іске асырылуда. Бүгінгі күні 2029 жылға дейін азаматтарды жұмыспен қамту жоспарының 83%-ы орындалып, бес жыл ішінде 2,7 млн адам жұмыс орындарымен қамтамасыз етілді. Тек осы жылдың 11 айында ғана жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларымен 296 мыңға жуық адам қамтылып, 821 мыңнан астам қазақстандық жұмысқа орналастырылды.
Еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғауды қамтамасыз ету бойынша қабылданған шаралардың арқасында биыл өндірістегі жазатайым оқиғалардан жарақаттану деңгейі 6,5%-ға, ал өлім-жітім 4,5%-ға төмендеді.
Мүгедектігі бар адамдардың өмір сапасын арттыру бағытында кешенді жұмыс жүргізілуде. Ел бойынша 24 мыңнан астам нысан толық бейімделді. Биыл арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсететін ұйымдардың қызметі лицензияланды, оларды жан басына шаққандағы қаржыландыру енгізілуде. Мүгедектік тобын белгілеудің сырттай проактивті форматы белсенді дамып келеді. 522 мыңнан астам адам Әлеуметтік қызметтер порталы арқылы қызмет алды, 27 мың азамат инватакси қызметін пайдаланды. Инновациялық техникалық оңалту құралдарын қолдана отырып, балаларды үй жағдайында оңалту жобасы табысты іске асырылуда.
Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Жолдауында берілген тапсырмаларын орындау аясында мемлекеттік қызметтер көрсетуге арналған Бірыңғай цифрлық платформаны енгізу бойынша белсенді жұмыс жүргізілуде. Отбасылардың әл-ауқат деңгейін айқындаудың скорингтік моделін қолдану арқылы платформа азаматтарға қолдау көрсету кезінде санаттық қағидаттан мұқтаждық өлшемдеріне көшуге мүмкіндік береді. Мұндай тәсіл көрсетілетін көмектің атаулылығын және барынша тиімділігін қамтамасыз етеді.
Барша қазақстандықтарды Тәуелсіздік күнімен шын жүректен құттықтаймын! Отандастарыма мықты денсаулық, амандық пен бақыт тілеймін, еліміз одан әрі гүлдене берсін!» – делінген Светлана Жақыпованың құттықтауында.