Халықтың әлеуметтік осал санаттары арасында кәсіпкерлік бастамаларды қолдау мақсатында 2026 жылғы 24 маусым мен 8 шілде аралығында Business.enbek.kz порталында жаңа бизнес-идеяларды іске асыруға арналған мемлекеттік гранттарды алуға өтінім қабылдау жүргізіледі.
Грант мөлшері 400 айлық есептік көрсеткішті немесе 1 730 000 теңгені құрайды. Мемлекеттік қолдау қайтарымсыз негізде көрсетіліп, кәсіпкерлікті дамытуға, жаңа табыс көздерін қалыптастыруға және азаматтардың экономикалық белсенділігін арттыруға бағытталған.
Грант бір рет қана беріледі және оны әр азамат тек бір мәрте ала алады.
Конкурсқа жұмыссыз ретінде тіркелген азаматтар, сондай-ақ мемлекеттік тіркеуден өткеніне бір жылдан аспаған жеке кәсіпкерлер қатыса алады.
Бұл ретте үміткерлер келесі әлеуметтік санаттардың біріне жатуы тиіс: мүгедектігі бар адамдар; қолданыстағы «қандас» мәртебесі бар азаматтар; өңіраралық қоныс аударушылар; мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек алушылар; көпбалалы отбасыларға берілетін мемлекеттік жәрдемақыны алушылар және (немесе) олардың жұбайлары; мүгедектігі бар баланы тәрбиелеп отырған тұлғалар және (немесе) олардың жұбайлары; асыраушысынан айырылу бойынша жәрдемақы алушылар.
Конкурсқа қатысудың міндетті талаптарының бірі – өтінім берген күнге дейінгі соңғы үш жыл ішінде алынған «Бастау Бизнес» жобасы бойынша кәсіпкерлік негіздеріне оқыту сертификатының болуы.
Үміткерлерді іріктеуді ұсынылған бизнес-жобалар негізінде конкурстық комиссиялар жүзеге асырады. Өтінімдерді қарау барысында бизнес-идеяның өміршеңдігі мен даму перспективасы, жобаның қаржылық негізділігі және жаңа жұмыс орындарын құру әлеуеті бағаланады.
Өтінім беру толықтай электрондық форматта Business.enbek.kz порталы арқылы жүзеге асырылады. Қатысу үшін порталға тіркеліп, өтінім нысанын толтыру, бизнес-жоспарды жүктеу және құжаттарға электрондық цифрлық қолтаңба арқылы қол қою қажет.
Өтінім беру тәртібі бойынша толық нұсқаулықпен мына сілтеме арқылы танысуға болады: https://youtu.be/B0RVybVe4Ig?si=5rJcTsq7JF8e0W-T
Өтінім қабылдау 2026 жылғы 8 шілдені қоса алғанға дейін жалғасады.
Бірінші лек аясында Ақтөбе және Қызылорда облыстарынан басқа барлық өңірлерде 3 764 грант беру жоспарланған. Жалпы 2026 жылы халықтың әлеуметтік осал топтарына 9 мың грант беру көзделіп отыр.
Еске салайық, грант қаражаты мақсатты түрде беріледі және оны құрал-саймандар, еңбек құралдары, технологиялық жабдықтар, ауыл шаруашылығы жануарлары, мал мен құс, сондай-ақ көшеттер, бұталар, тұқымдар мен көшет материалдарын сатып алуға жұмсауға болады.
Сонымен қатар кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру үшін қажетті үй-жайларды жалға алу шығындарын төлеуге де грант қаражатын пайдалануға рұқсат етіледі.
Бұл ретте грант қаражатын тұтынушылық мақсаттарға пайдалануға жол берілмейді. Атап айтқанда, грант есебінен несиелер мен қарыздарды өтеуге, тұрғын үй сатып алуға немесе салуға, жер телімдерін алуға, шетел валютасын, бағалы қағаздарды және цифрлық активтерді сатып алуға, сондай-ақ акцизделетін өнім өндіруге және Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынған өзге де қызмет түрлерін жүзеге асыруға болмайды.
Мемлекеттік гранттар – кәсіпкерлік жолын енді бастаған азаматтарды қолдаудың тиімді құралдарының бірі. Ол азаматтарға өз бизнес-идеяларын жүзеге асыруға, тұрақты табыс көзін қалыптастыруға және өңір экономикасының дамуына үлес қосуға мүмкіндік береді.
2026 жылғы 12 маусымда ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау бірінші вице-министрі Ербол Тұяқбаев жұмыс сапарымен Түркістан облысына барады. Сапар барысында бірінші вице-министр өңір жұртшылығымен кездесу өткізіп, азаматтарды жеке мәселелері бойынша қабылдайды, сондай-ақ маңызды нысандарды аралайды.
Жұмыс сапары аясында өңір тұрғындарымен әлеуметтік-еңбек саласындағы өзекті мәселелер талқыланып, олардың түйткілді проблемалары қарастырылатын болады.
Бірінші вице-министрге жолданған сұрақтар мен ұсыныстарды келесі байланыс арналары арқылы жіберуге болады: ҚР ЕХӘҚМ-нің ресми интернет-ресурсы (www.gov.kz), egov.kz электрондық үкімет порталы, «e-Өтініш» азаматтардың өтініштерін қабылдау және өңдеудің бірыңғай платформасы (suraktar.kz).
Сонымен қатар төмендегі телефон нөмірлері арқылы да хабарласуға болады: 8 (7172 74 37 23, 74 36 79).
2026 жылдың басынан бері Enbek.kz платформасында 495,7 мың бос жұмыс орны мен 609,3 мың түйіндеме орналастырылды. Оның ішінде 2026 жылғы мамыр айында жұмыс берушілер Электрондық еңбек биржасына 86,7 мың бос жұмыс орнын жарияласа, жұмыс іздеушілер 91,6 мың түйіндеме орналастырған.
Салалық бөліністе кадрларға сұраныс ең алдымен білім беру саласында байқалады (14 мың бос жұмыс орны). Сондай-ақ өзге де қызмет түрлерін көрсету саласында (12,5 мың), денсаулық сақтау және әлеуметтік қызмет көрсету секторында (8,6 мың), құрылыста (8 мың), ауыл, орман және балық шаруашылығы саласында (7,5 мың), сондай-ақ өңдеу өнеркәсібінде (6,9 мың) жоғары сұраныс сақталуда.
Өңірлік бөліністе ең көп бос жұмыс орындары Астана қаласында (8,3 мың), Павлодар облысында (5,5 мың), Алматы қаласында (5,2 мың), Түркістан облысында (5,1 мың) және Атырау облысында (5 мың) жарияланған.
Біліктілік деңгейі бойынша жұмыс берушілердің сұранысында орта біліктілік деңгейіндегі мамандар басым. Олар барлық бос жұмыс орындарының шамамен 43%-ін құрайды. Төмен біліктілікті талап ететін жұмыс орындарының үлесі – 31%, ал жоғары білікті мамандарға сұраныс 26%-ті құрады.
Еңбек нарығындағы ұсынысқа келсек, мамырда 91,6 мың түйіндеме орналастырылды. Жұмыс іздеушілердің басым бөлігін 35 жасқа дейінгі азаматтарға тиесілі, олар барлық түйіндеменің 41%-ін құрайды. 35-44 жас аралығындағы үміткерлердің үлесі – 28%, 45-54 жас аралығындағылар – 20%, ал 55 жастан асқандар – 11%. Гендерлік құрам бойынша жұмыс іздеушілердің 52%-і әйелдер болса, 48%-і ер адамдар.
Біліктілік деңгейі тұрғысынан еңбек ұсынысының құрылымы жұмыс берушілер сұранысымен жалпы алғанда сәйкес келеді. Түйіндемелердің 40%-і орта біліктілік деңгейіндегі мамандарға тиесілі болса, 31%-ін жоғары білікті мамандар, ал 29%-ін төмен біліктілікті жұмыс іздеушілер құрайды.
Мамырда ең жоғары жалақы ұсынылған бос жұмыс орындарының қатарында тау-кен өнеркәсібіндегі өндіріс бастығының орынбасары (шамамен 1,45 млн теңге), ақпараттық қауіпсіздік жөніндегі инженер (шамамен 1,23 млн теңге) және бас дәнекерлеуші (шамамен 1,24 млн теңге) бар.
Ал жұмыс іздеушілер арасында ең жоғары жалақы күткендер қатарында кеме капитаны лауазымына үміткерлер (шамамен 8,7 млн теңге), басшының орынбасары (шамамен 3,7 млн теңге) және ұшқыштар (шамамен 2,8 млн теңге) тіркелді.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев Женеваға (Швейцария) жасаған жұмыс сапары аясында Халықаралық еңбек конференциясының 114-сессиясына қатысып, Халықаралық еңбек ұйымының (ХЕҰ) Бас директоры Жильбер Унгбо мырзамен кездесті. Кездесу барысында тараптар екіжақты ынтымақтастықты одан әрі нығайту перспективаларын, бірлескен жобаларды іске асыру барысын және әріптестіктің жаңа стратегиялық форматына көшу мәселелерін талқылады.
Асқарбек Ертаев Қазақстан әлеуметтік әділеттілікті нығайтуға, лайықты еңбек жағдайларын қалыптастыруға және азаматтардың шыққан тегі, әлеуметтік мәртебесі немесе жынысына қарамастан тең мүмкіндіктерді қамтамасыз етуге ерекше мән беретінін атап өтті.
Ол Қазақстанның Әлеуметтік әділеттілік үшін жаһандық коалицияға қосылғанын еске салып, оның аясында ХЕҰ, үкіметтер, сондай-ақ жұмыс берушілер және жұмыскерлер ұйымдарымен бірлескен белсенді жұмыс жүргізілетінін айтты.
«ХЕҰ-мен қалыптасқан тәжірибе мен ынтымақтастық бағыттарының кеңеюін ескере отырып, Қазақстан бағдарламалық өзара іс-қимылдың неғұрлым кешенді форматына көшуге мүдделі. Атап айтқанда, Қазақстан Республикасы мен Халықаралық еңбек ұйымы арасында Лайықты еңбек жөніндегі елдік бағдарламаны әзірлеу мәселесін қарастыруды ұсынамыз. Осыған байланысты Қазақстан Үкіметі ХЕҰ және әлеуметтік әріптестермен болашақ бағдарламаның негізгі параметрлері бойынша алдын ала консультациялар бастау мүмкіндігін қарастыруға дайын», – деді министр.
Қазақстан тарапы болашақ бағдарламаның басым бағыттарының бірі ретінде цифрландыру мен жасанды интеллект жағдайында халықты жұмыспен қамтудың келешегіне қатысты тәуекелдер мен мүмкіндіктерді зерттеуге арналған бірлескен жобаларды енгізуді ұсынды.
Кездесу барысында Еңбек министрі ХЕҰ Бас директорын Жол картасын іске асыру аясында Қазақстан қол жеткізген нәтижелермен таныстырды.
Атап айтқанда, еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету бағытында ХЕҰ сарапшыларымен бірлесіп үш ірі талдамалық жоба жүзеге асырылды. Олардың қатарында Қазақстандағы еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау жөніндегі ұлттық шолу, сондай-ақ шахталардағы ахуал мен еңбек инспекциясы жүйесіне жүргізілген талдау бар. Осы жұмыстардың нәтижесінде министрлік «Шахталардағы еңбек қауіпсіздігі мен гигиенасы туралы» №176 Конвенцияны ратификациялау рәсімін бастады.
Сонымен қатар заңнамаға өндірістік тәуекелдерді өтеуге бағытталған тәсілден кәсіби тәуекелдерді алдын ала анықтап, олардың салдарын болдырмауға негізделген проактивті басқару жүйесіне көшуге қатысты түзетулер әзірленді. Аталған өзгерістер 2026 жылға арналған заң жобалау жұмыстары жоспары аясында әзірленіп жатқан заң жобасы шеңберінде іске асырылуда.
Еңбекақы төлеу жүйесі мен әлеуметтік қорғауды жетілдіру бағытында да елеулі нәтижелерге қол жеткізілді. Асқарбек Ертаевтың айтуынша, 2025 жылғы 20 қазанда Мемлекет басшысы ХЕҰ-ның «Дамушы елдерді ерекше ескере отырып, ең төменгі жалақыны белгілеу туралы» №131 Конвенциясын ратификациялау туралы Қазақстан Республикасының Заңына қол қойған.
Әлеуметтік әріптестікті дамыту аясында министрлік ұжымдық еңбек дауларын шешу мәселелері бойынша заңнамаға бірқатар түзетулер әзірлеп, оларды сараптамалық қорытынды алу үшін ХЕҰ-ға жолдады.
Сонымен қатар әлеуметтік әріптестермен бірлесіп «Әлеуметтік әріптестік туралы» заң жобасын әзірлеу және жұмыс берушілердің уәкілетті өкілдерінің қызметін №87 Конвенция талаптарына сәйкес жетілдіру мәселесі қарастырылуда.
Еңбек саласындағы зорлық-зомбылық пен қудалаудың алдын алу бағытында қызметкерлерді жұмыс орнында жыныстық қысымнан қорғауға арналған заңнамалық түзетулер әзірленді. Бұл құжаттарға ХЕҰ сарапшылары тарапынан тиісті сараптамалық бағалау берілген.
Кездесу соңында Асқарбек Ертаев Питер ван Ройды Еуропа және Орталық Азия бойынша ХЕҰ-ның өңірлік бюросының директоры қызметіне тағайындалуымен құттықтады.
Министр оның мол тәжірибесі мен жоғары кәсібилігі лайықты еңбек қағидаттары мен әлеуметтік әділеттілік құндылықтарын ілгерілетуге жаңа серпін беретініне сенім білдірді. Қазақстан Халықаралық еңбек ұйымының жоғары стандарттарына адалдығын растай отырып, екіжақты ынтымақтастықты одан әрі кеңейтуге дайын екенін жеткізді.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев Женеваға (Швейцария) жасаған жұмыс сапары аясында Халықаралық еңбек ұйымы (ХЕҰ) ұйымдастырған Халықаралық еңбек конференциясының 114-сессиясының пленарлық отырысында баяндама жасады. Ол технологиялар мен жасанды интеллектінің қарқынды дамуы жағдайында Қазақстанның әлеуметтік-еңбек саласын жаңғыртудың негізгі бағыттары туралы айтты. Министр сессия жұмысына Қазақстан делегациясын бастап барғанын айта кету керек. Оның құрамына жұмыс берушілер мен кәсіподақтар өкілдері кірді.
Өз сөзінде ведомство басшысы Қазақстан ХЕҰ Бас директорының «Таңдау сәті: лайықты еңбекті қамтамасыз ету үшін жасанды интеллектіні пайдалану» атты баяндамасында айтылған тұжырымдарды толық қолдайтынын атап өтті. Сонымен қатар ол 2026 жыл елімізде Цифрландыру және жасанды интеллект жылы болып жарияланғанын айтып, бұл еңбек нарығын басқаруда мемлекеттің рөліне жаңаша көзқараспен қарауға мүмкіндік беретінін жеткізді.
«Бүгінде жасанды интеллект еңбек нарығын бұрынғы технологиялық революцияларға қарағанда әлдеқайда жылдам өзгертуде. Жасанды интеллект болмаған кезеңде еңбек саясаты көбіне салдармен күресуге негізделді. Адам жұмысынан айырылса – біз оны қайта оқыттық, өндірісте жазатайым оқиға болса – бақылауды күшейттік. Алайда қазіргі жағдай мұндай тәсілдің жеткіліксіз екенін көрсетіп отыр. Сондықтан әлемдегі еңбек министрліктері салдарларға әрекет етуден өзгерістерді алдын ала болжауға және деректерге негізделген тәуекелдерді басқаруға көшуі қажет», – деді Асқарбек Ертаев.
Қазақстанда жұмыспен қамтуды болжаудың ұлттық жүйесі қалыптастырылуда. Ол автоматтандыру қаупіне ұшырауы мүмкін мамандықтарды алдын ала айқындауға мүмкіндік береді. Министрдің айтуынша, 2035 жылға қарай жасанды интеллект Қазақстандағы жұмыс күшінің шамамен 41%-ына белгілі бір деңгейде әсер етеді.
Сонымен қатар толық автоматтандыру қаупі төніп тұрған жұмыс орындарының үлесі 1%-дан аз болады. Бұл мамандықтардың жойылуын емес, олардың ішіндегі еңбек міндеттері мен функцияларының қайта құрылуын білдіреді.
Азаматтардың жаңа дағдыларды меңгеруін қамтамасыз ету мақсатында Мемлекет басшысының тапсырмасымен Ұлттық кәсіптерді трансформациялау орталығы құрылуда. Оның аясында азаматтар жұмысынан айырылу қаупі туындамай тұрып-ақ жеке траекториялар бойынша қайта даярлау курстарынан өте алады. Сонымен бірге Ұлттық біліктілік жүйесі шеңберінде жаңартылған экономиканың сұраныстарына сәйкес 600-ден астам кәсіптік стандарт өзектендірілуде.
Технологиялық жаңғырту еңбек қауіпсіздігі саласын да қамтып отыр. Еңбек қатынастары саласында құрылып жатқан цифрлық экожүйе өндірістік жарақаттану себептері мен қызметкерлер құқықтарының бұзылу тәуекелдерін ерте кезеңде анықтау үшін жасанды интеллект шешімдерін пайдалануға мүмкіндік береді. Бұл еңбек инспекциясының жұмысын бақылаудан профилактикаға бағыттауға жол ашады.
Сонымен қатар елімізде проактивті қағидат бойынша жұмыс істейтін жаңа буынның цифрлық жұмыспен қамту қызметтері енгізілуде. Жасанды интеллект технологиялары арқылы жұмыс іздеушілерге бос жұмыс орындары мен оқыту мүмкіндіктері бойынша жеке ұсынымдар қалыптастырылады.
Бүгінгі таңда осындай 50 мыңнан астам ұсыным берілген. Жалпы алғанда, жоба аясында кемінде 600 мың азаматты қамту жоспарланып отыр.
«Жасанды интеллект мемлекеттік шекарамен бөлінбейді. Сондықтан бұл бағыттағы сын-қатерлерге жауап та бірлесіп қалыптастырылуы қажет. Қазақстан ХЕҰ-ның жасанды интеллектіні енгізу қызметкерлердің дағдыларын дамыту, еңбек құқықтарын қорғау және әлеуметтік диалогты нығайтумен қатар жүруі тиіс деген ұстанымын қолдайды. Біз әділеттілік, қауіпсіздік, инклюзивтілік және адам қадір-қасиетін құрметтеу қағидаттарына негізделген болашақ еңбек нарығының жаһандық күн тәртібін қалыптастыруға белсенді қатысуға дайынбыз», – деп түйіндеді министр.
2026 жылғы 1 маусымдағы жағдай бойынша жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларымен 131,3 мың адам қамтылып, 200,4 мың қазақстандық жұмысқа орналастырылды.
Халықты жұмыспен қамтуды арттыру, кәсіпкерлікті дамыту және азаматтарды кәсіби оқыту бойынша қабылданып жатқан кешенді шаралар Үкіметтің ерекше бақылауында. Бұл міндеттерді іске асырудың негізгі тетіктері ретінде өңірлік жұмыспен қамту карталары, ұлттық жобалар және салалық мемлекеттік бағдарламалар жүзеге асырылуда.
Жұмыспен қамту саясатының маңызды бағыттарының бірі – субсидияланатын жұмыс орындарын ұйымдастыру. Бүгінде мұндай жұмыс орындарына 69,8 мың адам орналасқан. Оның ішінде: қоғамдық жұмыстарға – 49,6 мың адам, әлеуметтік жұмыс орындарына – 8,2 мың адам, жастар практикасына – 4,9 мың жас маман, ал «Күміс жас» жобасы аясында – 7,1 мың адам.
Еңбек нарығында сұранысқа ие жаңа дағдыларды меңгеру мен азаматтардың біліктілігін арттыру мәселесіне де ерекше назар аударылуда. Онлайн оқумен 37,5 мың жұмыссыз азамат қамтылып, олардың 29,3 мыңы оқу курстарын аяқтап, тиісті сертификаттарға ие болды.
Сонымен қатар халықтың кәсіпкерлік әлеуетін арттыруға бағытталған «Бастау Бизнес» жобасы да жалғасуда. Жыл басынан бері кәсіпкерлік негіздеріне 21 мың адам оқытылып, оның ішінде 10 мың адам оқуын аяқтап, сертификат алды.
Жұмыс берушілердің сұранысы негізінде кәсіби оқытуға 3 040 адам жіберілді. Оның 78-і оқуын аяқтап, 46 адам тұрақты жұмысқа орналастырылды. Бұл шара өңірлік еңбек нарықтарының қажеттіліктеріне сай мамандар даярлауға мүмкіндік береді.
Сонымен бірге мансап орталықтарында азаматтарға кәсіптік бағдар беру жұмыстары белсенді жүргізілуде. Әлеуметтік кәсіптік бағдарлау және консультациялық қызметтермен 170,6 мың адам қамтылды. Бұл азаматтардың мамандық таңдауда дұрыс шешім қабылдауына және еңбек нарығындағы бәсекеге қабілеттілігін арттыруға ықпал етеді.
Азаматтарды жұмысқа орналастыру бірнеше бағыт бойынша жүзеге асырылатыны және міндетті зейнетақы жарналарының аударылуы арқылы расталатынын айта кету керек.
2026 жылғы 1 маусымдағы жағдай бойынша барлығы 200,4 мың адам жұмысқа орналастырылды:
– халықты жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шаралары аясында – 69,8 мың адам;
– Электрондық еңбек биржасында жұмыс берушілер ұсынған бос жұмыс орындарына – 69,9 мың адам;
– Мемлекет басшысының «10 мың тұрғынға 100 жұмыс орны» бастамасы аясында – 55,7 мың адам;
– орталық мемлекеттік органдар іске асырып жатқан жобалар шеңберінде – 5 мың адам.
Сонымен қатар халықтың кәсіпкерлік белсенділігін қолдау мақсатында 2026 жылы әлеуметтік осал санаттағы азаматтарға жаңа бизнес-идеяларды іске асыру үшін 400 АЕК-ке дейінгі мөлшерде, яғни 1 730 000 теңге көлемінде 9 мың мемлекеттік грант беру көзделген.
Жұмыспен қамтуға жәрдемдесу шаралары еліміздің барлық өңірінде жалғасуда. Бұл жұмыстар халықтың тұрақты жұмыспен қамтылуын қамтамасыз етуге, азаматтардың табысын арттыруға және адами капиталды дамытуға бағытталған.
Қазақстанда зейнетақы жинақтарын мерзімінен бұрын пайдалану кезінде қолданылатын ең төменгі жеткіліктілік шектерінің параметрлері жаңартылды. Өзгерістер салымшының қазіргі жасын ғана емес, оның зейнеткерлік жасқа дейінгі кезеңін, болашақ зейнетақы төлемдерін, инвестициялық кірісті және өзге де ұзақ мерзімді факторларды ескеретін неғұрлым дәл есептеу әдістемесін енгізуге байланысты қабылданды.
Зейнетақы жинақтарының ең төменгі жеткіліктілік шектерін жаңарту ең алдымен салымшылардың ұзақ мерзімді мүдделерін қорғауға бағытталған. Өйткені зейнетақы жинақтары – қарапайым депозит немесе күнделікті шығындарға жұмсалатын қаржы көзі емес. Оның негізгі мақсаты – азаматтарды зейнеткерлік жасқа жеткеннен кейін тұрақты табыспен қамтамасыз ету.
Министрлік зейнетақы қаражаты ең алдымен азаматтардың болашақтағы зейнетақы төлемдеріне қызмет етуі тиіс деген ұстанымды басшылыққа алады. Себебі бүгін жинақты мерзімінен бұрын пайдалану ертеңгі зейнетақы төлемдерінің көлеміне тікелей әсер етуі мүмкін.
Сонымен қатар зейнетақы жинақтарының бір бөлігін балама мақсаттарға (тұрғын үй мен емделу) пайдалану мүмкіндігі сақталады. Зейнетақы мөлшері бұрынғы табысының кемінде 40%-ын құрайтын зейнеткерлер тұрғын үй мен емделу қажеттіліктері үшін жинақтарының 50%-ына дейін пайдалана алады. Ал мемлекеттен еңбек сіңірген жылдары үшін зейнетақы төлемдерін алатын азаматтар зейнетақы шотындағы қалған қаражатты толық көлемде пайдалану құқығына ие.
Айта кету керек, жеткіліктілік шектері соңғы үш жыл ішінде қайта қаралмаған. Сондықтан оларды жаңарту зейнетақы жүйесінің ұзақ мерзімді тұрақтылығын қамтамасыз етуге және азаматтардың болашақта неғұрлым қорғалған әрі тұрақты табысқа сенім артуына мүмкіндік береді.
Зейнетақы жинақтары – адамның зейнет жасындағы қаржылық тұрақтылығының кепілі. Жаңартылған әдістеме қазақстандықтардың болашақтағы зейнетақы төлемдерін қорғауға, жинақтардың жеткіліксіз болу тәуекелдерін төмендетуге және ұзақ мерзімді қаржылық жоспарлау мәдениетін қалыптастыруға бағытталған.
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі Виктория Шегай Ақмола облысына жұмыс сапарымен барып, өңір тұрғындарымен және азаматтық сектор өкілдерімен кездесті, азаматтарды жеке қабылдады, сондай-ақ бірқатар медициналық-әлеуметтік мекемелердің жұмысымен танысты. Сапардың негізгі мақсаты – арнаулы әлеуметтік қызметтердің жергілікті жерде көрсетілу сапасына мониторинг жүргізу, әлеуметтік-еңбек саласындағы негізгі реформаларды түсіндіру және «адам – мемлекеттің басты құндылығы» қағидаты аясында тұрғындардың өзекті мәселелерін шешу болды.
Қоғам өкілдерімен өткен кездесуде вице-министр мемлекет қабылдаған барлық әлеуметтік міндеттемелердің уақытылы әрі толық көлемде орындалып жатқанын атап өтті. Биылғы жылдың 1 мамырындағы жағдай бойынша Ақмола облысында 225,7 мыңнан астам адам зейнетақы және жәрдемақы төлемдерімен қамтылған. Оларға жалпы сомасы 94,4 млрд теңге төленген. Кездесу барысында азаматтардың табысын арттыру және атаулы әлеуметтік көмекті (АӘК) жетілдіру мәселелеріне ерекше назар аударылды. Қазіргі таңда өңірде АӘК алушылар саны 3,9 мың адамды құрайды. Министрлік жүргізген талдау нәтижелері көрсеткендей, еңбекке қабілетті көмек алушылардың 67,4%-ы жұмыспен қамтылғанымен, табыс деңгейі әлі де төмен күйінде қалып отыр. Осыған байланысты жергілікті атқарушы органдарға мұндай азаматтарды қайта оқыту, біліктілігін арттыру және Цифрлық жұмыспен қамту қызметінің құралдары арқылы жоғары жалақы төленетін жұмыс орындарына орналастыру жұмыстарын күшейту тапсырылды.
Жұмыс сапары аясында Виктория Шегай Шортанды ауданындағы Жолымбет және Дамса кенттерінде, сондай-ақ Бурабай ауданындағы Щучинск қаласында орналасқан Арнаулы әлеуметтік қызмет көрсету орталықтарының жұмысымен танысты. Вице-министр егде жастағы азаматтар мен мүгедектігі бар адамдарға жасалған тұрмыс жағдайларын, емдеу-оңалту базасын және көрсетілетін қызметтердің сапасын бағалады.
Ол ведомствоның арнаулы әлеуметтік қызметтерді жан басына шаққандағы қаржыландыру жүйесіне кезең-кезеңімен көшуді жалғастырып жатқанын атап өтті. Бұл ретте цифрлық мониторинг құралдары мен жасанды интеллект технологияларын енгізу көзделуде. Мұндай тәсіл қызмет көрсету үдерісіндегі формализмді азайтып, қызмет алушылардың құқықтарын қорғаудың ашық әрі тиімді тетігін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Кездесулер барысында еңбек қатынастарын реттеу және жұмыс орындарындағы қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселелері де талқыланды. Осы жылдың алғашқы төрт айында Ақмола облысында өндірістегі жазатайым оқиғалардың тіркелу көрсеткіші 59%-ға артқаны айтылды. Вице-министр бұл өсім еңбек жағдайларының нашарлауымен емес, есепке алу жүйесінің ашықтығы мен бақылаудың күшеюімен байланысты екенін түсіндірді.
Мемлекеттік еңбек инспекциясы департаментінің бақылауды күшейтуі, сондай-ақ өңірдегі полиция органдары мен медициналық мекемелер арасындағы өзара іс-қимылдың нәтижесінде бұрын жасырылып келген өндірістік жарақаттану фактілері анықталып, ресми түрде тіркеле бастаған.
Азаматтарды жеке қабылдау және қоғамдық кездесулер қорытындысы бойынша көтерілген барлық мәселелер бақылауға алынып, арнайы тізілімге енгізілді. Виктория Шегай Ақмола облысындағы өзекті мәселелерді шешуге арналған жұмыстардың жоспарын бекітті. Құжатта әрбір жеке және жүйелі мәселе бойынша жауапты мемлекеттік органдар мен жергілікті атқарушы органдар айқындалып, нақты орындау мерзімдері белгіленген.
Өндірістік жарақаттану деңгейін төмендету, еңбек қатынастарын заңдастыру және әлеуметтік қолдаудың қолжетімділігін арттыру мәселелері ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің тұрақты бақылауында.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің бастамасымен ерекше қажеттіліктері бар адамдарға инватакси қызметін көрсету кезінде такси агрегаторларын пайдалану жөніндегі пилоттық жобаны іске асыруда. Оның шеңберінде 2026 жылдың басынан бері Астана және Алматы қалаларында аталған қызмет 172,7 мың рет көрсетілді, оның ішінде сәуір айында – 22,4 мың рет.
Естеріңізге сала кетейік, 2025 жылдың қорытындысы бойынша мүгедектігі бар адамдар инватакси қызметін 489,8 мың рет пайдаланған.
Бұған дейін инватакси қызметіне тапсырыс беру үшін сапардан бір күн бұрын телефон арқылы жазылу қажет болатын. Бұл айтарлықтай қолайсыздықтар туғызды: әр сапарды алдын ала жоспарлауға, көлікті ұзақ күтуге тура келді, сондай-ақ мамандандырылған көлік саны шектеулі болды.
Қызметті барынша ыңғайлы әрі жедел ету мақсатында ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Астана және Алматы қалаларының әкімдіктерімен бірлесіп, такси агрегаторларын тарту жөніндегі пилоттық жобаға бастамашылық етті.
«Яндекс» компаниясы жобаны қолдап, оған комиссия алмай қатысуда. Бұл сапар құнының толық көлемін тікелей мүгедектігі бар жолаушыларға көрсетілетін қызмет ақысын төлеуге бағыттауға мүмкіндік берді.
Мүгедектігі бар азаматтар пилоттық жоба аясында жеңіл автокөліктерге тапсырысты Яндекс Go мобильді қосымшасы арқылы бере алады. Бұл қызмет алушы үшін көлікті жедел таңдауға, тапсырыс мәртебесін онлайн режимде қадағалауға және жасалған сапарларға мониторинг жүргізуге мүмкіндік береді. Сондай-ақ қосымшада мүгедектігі бар адамдар жүргізушіні сапар барысындағы қажеттіліктері туралы алдын ала хабардар ете алуы үшін арнайы мүмкіндіктер экраны қарастырылған. Өз кезегінде, жүргізушілер жолаушыны көлікке отырғызу және одан түсіру кезінде көмек көрсету тәртібі бойынша арнайы нұсқаулар алады.
Биыл Астана және Алматы қалаларында жобаны жүзеге асыру пилоттық режимде жалғасатынын еске саламыз.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев Азаматтарды қабылдау орталығында еліміздің әр өңірінен келген қазақстандықтардың өтініштерін қарады.
Министрге азаматтар зейнетақымен қамсыздандыру, жұмыспен қамту, мүгедектігі бар жандарға арнаулы қызмет көрсету мәселелері бойынша жүгінді.
Азаматтардың өтініштері мен ұсыныстарын тыңдаған Асқарбек Ертаев әрбір мәселе бойынша жан-жақты түсіндірме берді. Қосымша қарауды қажет ететін мәселелерді ол жеке бақылауына алып, ҚР ЕХӘҚМ-нің тиісті департаменттеріне олардың құзыреті шеңберінде және қолданыстағы заңнамаға сәйкес шешілуіне жәрдемдесуді тапсырды.