2026 жылы мемлекеттік жәрдемақылармен, сондай-ақ Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан (бұдан әрі – МӘСҚ) баланы босануға және бала 1,5 жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты жалпы сомасы 112,2 млрд теңгені құрайтын төлемдермен 597,4 мың адам қамтылды.
Ал бала туғанда берілетін жәрдемақыны 2026 жылдың басынан бастап республикалық бюджеттен барлығы 10,1 млрд теңге сомаға 50,9 мың адам қамтылды, оның ішінде ақпан айында 4,5 млрд теңге сомасына 22,4 мың адам алды. Бұл жәрдемақыға бала туған, асырап алған, сондай-ақ қамқорлыққа алған балалары бар еліміздің азаматтары, қандастар, сондай-ақ Қазақстанда тұрақты тұратын шетелдіктер үміткер бола алады.
Балаға күтім жасайтын адам міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушы болып табылмаған жағдайда туған, асырап алған, сондай-ақ қорғаншылыққа алған балалары бар, егер олар басқа ата-ананың отбасында ескерілмесе, өгей балалары бар адамдардың (отбасылардың) бала күтіміне байланысты жәрдемақы алуға құқығы бар. Есепті кезеңде 1,5 жасқа толғанға дейін бала күтімі бойынша жәрдемақымен 8,3 млрд теңге сомасында орта есеппен 129,8 мың адам қамтылды, оның ішінде ақпан айында 4,2 млрд теңге сомасына 129,5 мың адам алды.
Бала тууына және бала күтіміне арналған мемлекеттік жәрдемақылардың мөлшері республикалық бюджет туралы заңмен тиісті қаржы жылына бекітілген айлық есептік көрсеткішке (бұдан әрі – АЕК) байланысты белгіленеді. 2026 жылдың басынан бастап мемлекеттік жәрдемақылардың мөлшері 10%-ға индекстелген.
Бала тууына арналған жәрдемақы мөлшері:
- бірінші, екінші, үшінші балаға – 38,0 АЕК немесе 164 350 теңге;
- төртінші және одан кейінгі балаларға – 63,0 АЕК немесе 272 475 теңге.
Бала 1,5 жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты төленетін жәрдемақы ай сайын келесідей мөлшерде төленеді:
- бірінші балаға – 5,76 АЕК немесе 24 912 теңге;
- екінші балаға – 6,81 АЕК немесе 29 454 теңге;
- үшінші балаға – 7,85 АЕК немесе 33 952 теңге;
- төртінші және одан кейінгі балаларға – 8,90 АЕК немесе 38 493 теңге.
Бұдан басқа жұмыс істейтін азаматтарға жүктілікке және босануға, жаңа туған баланы (балаларды) асырап алуға байланысты кірісінен айырылған жағдайда МӘСҚ-дан төленетін әлеуметтік төлем жүктілігі және босануы бойынша берілген демалыстың барлық күндеріне тағайындалады. Төлем мөлшері жүктілігі және босануы бойынша уақытша еңбекке жарамсыздық парағы берілгенге дейінгі соңғы 12 ай ішінде МӘСҚ-ға әлеуметтік аударымдар жүргізілген орташа айлық кіріске және еңбекке жарамсыздық күндерінің санына байланысты болады.
Аталған біржолғы төлемді жыл басынан бері жалпы сомасы 29,7 млрд теңгеге 30,8 мың адам алды, оның ішінде ақпан айында 12,9 млрд теңге сомасына 13,8 мың адам алды. Есепті кезеңде тағайындалған төлемнің орташа мөлшері 1 158 107 теңгені құрады.
Сондай-ақ МӘСҚ-дан бала бір жарым жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты кірісінен айырылу жағдайы бойынша ай сайынғы әлеуметтік төлем міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушыға баланың туған күнінен бастап тағайындалады. Төлемнің мөлшері соңғы 2 жылда МӘСҚ-ға әлеуметтік аударымдар жүргізілген орташа айлық кірістің 40%-н құрайды. Екі және одан да көп бала туған жағдайда төлем әр балаға жеке тағайындалады.
2026 жылдың 2 айында бұл төлем 385,9 мың адамға тағайындалды, жалпы төлемнің сомасы 64,1 млрд теңгені құрады. Оның ішінде төлем ақпан айында 14 мың алушыға тағайындалды, төлемнің сомасы ақпан айында 2,4 млрд. теңгені құрады. Есепті кезеңде төлемнің ай сайынғы орташа мөлшері – 78 394 теңге.
2026 жылдың басынан бастап көпбалалы отбасыларға және наградталған аналарға берілетін мемлекеттік жәрдемақылармен орта есеппен 876,8 мың отбасы жалпы сомасы 114 млрд теңге мөлшерінде, оның ішінде: көпбалалы отбасыларға берілетін жәрдемақымен – 629 мың отбасы 99,4 млрд теңгеге; наградталған анаға берілетін жәрдемақымен – 247,8 мың адам 14,6 млрд теңгеге қамтылды.
2026 жылғы ақпан айында жоғарыда аталған жәрдемақылармен 878,4 мың отбасы жалпы сомасы 57,5 млрд теңге мөлшерінде, оның ішінде: көпбалалы отбасыларға берілетін жәрдемақымен 630,6 мың отбасы 50,2 млрд теңгеге; наградталған анаға берілетін жәрдемақымен 247,8 мың адамға 7,3 млрд теңге мөлшерінде қамтылды.
Көпбалалы отбасыға берілетін мемлекеттік жәрдемақыға 4 және одан да көп бірге тұратын кәмелетке толмаған немесе 23 жасқа дейінгі күндізгі бөлімде оқитын студент балалары бар отбасылар табысына қарамастан үміткер бола алады.
Төлем мөлшері бала санына қарай есептеліп төленеді және 2026 жылы:
- 4 баласы бар отбасыларға – 16,03 АЕК немесе 69 330 теңге;
- 5 балаға – 20,04 АЕК немесе 86 673 теңге;
- 6 балаға – 24,05 АЕК немесе 104 017 теңге;
- 7 балаға – 28,06 АЕК немесе 121 360 теңге;
- 8 және одан да көп баласы бар отбасыларға – әр балаға 4 АЕК немесе
17 300 теңге мөлшерінде төленді.
Наградталған анаға берілетін жәрдемақы «Алтын алқа», «Күміс алқа» алқаларымен наградталған немесе бұрын «Батыр ана» атағын алған, І және ІІ дәрежелі «Ана даңқы» ордендерімен наградталған аналарға тағайындалады.
Наградталған анаға берілетін жәрдемақы ай сайын келесі мөлшерде төленеді:
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап балалы отбасыларға тағайындалатын мемлекеттік жәрдемақылардың мөлшері 10%-ға артқанын атап өтеміз.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев мүгедектігі бар балалардың ата-аналарымен және қоғамдық бірлестіктердің көшбасшыларымен екінші кеңейтілген жұмыс кездесуін өткізді. Талқылаудың негізгі тақырыбы инватакси қызметтері тиесілі мүгедектігі бар адамдар үшін медициналық көрсетілімдер тізбесін әзірлеу болды. Кездесу конструктивті түрде өтті.
Кездесуге сондай-ақ ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты Динара Наумова, Денсаулық сақтау вице-министрі Әлия Рүстемова, мемлекеттік органдардың бейінді департаменттерінің өкілдері қатысты. Диалогты мұндай форматта өткізуге қоғамдық ұйымдардың көптеген өтініштері негіз болды.
Талқылау барысында мүгедектігі бар балалардың ата-аналарына қандай аурулар мен бұзылыстар кезінде мүгедектігі бар жандар инватакси қызметін алуға шынымен мұқтаж болатыны жөнінде егжей-тегжейлі түсіндірмелер берілді, соның ішінде арбамен (кресло-арбамен) қозғалған жағдайда арнайы бейімделген көлікпен тасымалдау мәселесі де қамтылды.
Кездесуге қатысушылар Денсаулық сақтау министрлігімен бірлесіп дайындалған медициналық көрсетілімдердің жаңартылған тізбесін талқылады. Инватакси қызметін пайдалану құқығын беру туралы шешімдерді медициналық қорытындылар негізінде дәрігерлік-консультациялық комиссиялар қабылдайды.
Талқылау барысында осы қызметті қаржыландыру тетіктеріне жеке назар аударылды. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев инватакси қызметін пайдалану құқығын беретін нозологиялар тізбесін жаңарту оны алушылар шеңберін кеңейтуді көздейтінін хабарлады. Бұл ретте қызметті жергілікті атқарушы органдар жергілікті бюджеттерде көзделген қаражат шегінде ұсынады.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мүгедектігі бар адамдарды инватаксимен тасымалдау бойынша қызметтер көрсету қағидаларын негізгі әзірлеуші ретінде Көлік министрлігіне бұйрық жобасына енгізу үшін ұсыныстарды жібергені атап өтілді. Алдағы уақытта құжат мүдделі мемлекеттік органдармен және әкімдіктермен келісу рәсімінен өтеді.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің (бұдан әрі – ЕХӘҚМ) бастамасымен ерекше қажеттіліктері бар адамдарға инватакси қызметін көрсету кезінде такси агрегаторларын пайдалану жөніндегі пилоттық жобаны іске асыру шеңберінде 2026 жылдың басынан бері Астана және Алматы қалаларында аталған қызмет 77,2 мың рет көрсетілді, оның ішінде ақпан айында – 38,6 мың рет.
2025 жылдың қорытындысы бойынша мүгедектігі бар адамдарға инватакси қызметі 489,8 мың рет көрсетілгенін естеріңізге саламыз.
Бұдан бұрын хабарлағандай, инватакси қызметін көрсету жылдамдығы мен сапасын арттыру мақсатында Еңбек министрлігі әкімдіктермен бірлесіп осы қызметтің тетігіне өзгеріс енгізу туралы шешім қабылдады. Мысалы, азаматтарға қызмет алудан бір күн бұрын телефон арқылы жазылу қажет, инватакси қызметтерін ұсыну үшін көлік құралдарының жетіспеушілігі және т. б. мәселелердің болуына байланысты өз сапарларын алдын ала жоспарлап, тапсырыс беруді күтуге тура келеді.
Шарттарды жеңілдету үшін осы қызметті көрсетуге қатысуға тиісті сұраныс алған такси агрегаторларын тарту бойынша пилоттық жобаға бастама жасалды.
Мұндағы басты шарт – сапарлардың ақысынан пайыздың болмауы, олар әдетте агрегатор платформаларының пайдасына аударылатын. Яндекс компаниясы пилоттық жобаға өтеусіз негізде қатысуға ниет білдірді.
Пилоттық жоба шеңберінде азаматтар Яндекс Go мобильді қосымшасы арқылы Инватакси қызметін қолдана алады. Бұл қызметті алушы үшін көлікті тезірек таңдауға, онлайн режимінде тапсырыс мәртебесін қадағалауға және жасалған сапарларға мониторинг жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Аталған қосымшада мүгедектігі бар адамдар жүргізушіге ерекше қажеттіліктері туралы ескертуі үшін арнайы мүмкіндіктер экраны іске қосылды. Өз кезегінде, жүргізушілер адамды көлікке отырғызу және одан түсуде қалай көмек көрсетуге болатыны секілді арнайы нұсқаулар алады.
Биыл Астана және Алматы қалаларында жобаны жүзеге асыру пилоттық режимде жалғасатынын еске саламыз.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі HR Enbek порталының штаттық режимде жұмыс істеп тұрғанын және деректерді әрі қарай қабылдауға ешқандай шектеу қойылмағанын хабарлайды.
Бұған дейін еңбек қатынастарын цифрландырып үлгермеген жұмыс берушілер мұны қазір жасай алады: ЕШЕБЖ (Еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесі) үздіксіз жұмыс істейді және заңнамада белгіленген мерзімнен кейін тіркегені үшін автоматты түрде айыппұл салу қарастырылмаған. Әкімшілік шаралар тек ресми тексеру нәтижелері бойынша ғана қолданылуы мүмкін. Бұл ретте басымдық профилактикаға беріледі: бұзушылықтар анықталған жағдайда алғашқы қадам ретінде фискалдық санкциялар емес, оларды жою туралы нұсқама беріледі.
Жұмыс берушілер жүйеге мәліметтерді уақытылы енгізуді және оларды тұрақты түрде жаңартып отыруды қамтамасыз етуі тиіс.
2026 жылғы 10–11 наурызда пайдаланушылар белсенділігінің артуы (тәулігіне тіркелген шарттар саны 100 мыңға дейін өсуі) жүйеге уақытша жүктеме түсірді. Қазіргі уақытта порталдың жұмысы тұрақтандырылды.
Бүгінде жүйеде 6,5 миллион қолданыстағы еңбек шарты тіркелген. Бұл азаматтарға еңбек өтілін және әлеуметтік төлемдерді автоматты түрде растауға мүмкіндік береді.
Министрлік цифрландыру үдерістеріне белсенді қатысқаны үшін бизнес-қоғамдастыққа алғыс білдіреді және HR Enbek порталы бойынша тіркеуге қатысты жедел көмек алу немесе сұрақтар туындаған жағдайда 1414 байланыс орталығына жүгінуге болатынын еске салады.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев ҚР Парламенті Сенатының «Өңір» депутаттық тобының формальды емес жұмыспен қамту мәселелеріне арналған отырысына қатысты. Кездесу барысында ведомство басшысы көлеңкелі жұмыспен қамту статистикасын жариялап, еңбек қатынастарын заңдастыру бойынша бірқатар шараларды ұсынды.
«Өңір» депутаттық тобының басшысы Серік Шайдаровтың төрағалығымен өткен отырысқа Сенат депутаттары, «Атамекен» ҰКП өкілдері және өңір әкімдерінің орынбасарлары да қатысты.
Асқарбек Ертаев өз баяндамасында формальды емес жұмыспен қамту еліміздің әлеуметтік-экономикалық дамуына кері әсерін тигізетінін атап өтті. Ведомство мәліметінше, Қазақстандағы жұмыс күшінің жалпы саны 9,7 млн адам болғанымен, 2025 жылдың қорытындысы бойынша міндетті зейнетақы жарналарын кем дегенде бір рет 6,7 млн адам аударған, оның 5,3 млн-ы – жалдамалы жұмыскерлер және 1,4 млн-ы – өзін-өзі жұмыспен қамтығандар.
«Тиісінше, шамамен 3 млн адамның зейнетақы аударымдары жоқ, бұл ресми статистика көрсеткіштерінен айтарлықтай асып түседі. Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2025 жылдың басында формальды емес жұмыспен қамту деңгейі жұмыспен қамтылған халықтың шамамен 12%-ын немесе 1,1 млн-нан астам адамды құрады. Жалпы алғанда, бұл жұмыс істейтін халықтың бір бөлігі бейресми жұмыс істейтінін немесе өзінің нақты табысын жасыратынын білдіреді», – деп хабарлады министр.
Көлеңкелі экономикаға өту себептеріне тоқтала келе, ЕХӘҚМ басшысы мерзімі өткен берешектердің болуы және банк шоттарының бұғатталуы азаматтарды өз табыстарын жасыруға және формальды емес жұмыспен қамтуға жиі итермелейтінін баса айтты. Ресми статистика бойынша 7,1 млн жалдамалы жұмыскердің ішінен Еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесінде (ЕШЕБЖ) тек 4,1 млн адамның ғана шарттары тіркелген.
Жұмысқа орналастыру мәселелерін шешу және заңды жұмыспен қамтуды ынталандыру мақсатында Министрлік цифрландыруға баса назар аударады. Атап айтқанда, «Электрондық еңбек биржасы» порталында жасанды интеллект технологияларын енгізу жоспарлануда. Арнайы ЖИ-агент ізденушілер үшін олардың дипломындағы мамандығын ескере отырып, проактивті түрде лайықты бос жұмыс орындарын іріктеп, жұмыс іздейтін болады. Жаңа алгоритм қазақстандықтарды жұмыс іздеу процесінде толық жеке сүйемелдеуді қамтамасыз ете отырып, бос жұмыс орындарын іріктеу мәселелері бойынша адам мен жасанды интеллект арасындағы тұрақты кері байланысты көздейді.
Сенат депутаты Әсем Рахметова өз сөзінде формальды емес жұмыспен қамтуды қысқарту құрғақ статистиканы жақсарту ғана емес, азаматтардың өмір сүру сапасын нақты арттыру екенін баса айтты. Әлеуметтік қорғалған қоғам құру үшін өңірлерде жаңа өндірістерді белсендірек ашып, жастарды кәсіби біліммен қамту және халықтың әлеуметтік осал санаттарын заңды экономикаға тарту қажет.
Өз кезегінде Мемлекеттік кірістер комитеті төрағасының орынбасары Жәнібек Нұржанов мемлекеттік кірістер органдарының өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың қызметін заңдастыру жөніндегі жұмыс нәтижелерімен бөлісті. Атап айтқанда, ол ҚР ЕХӘҚМ-мен бірлесіп іске асырылған платформалық жұмыспен қамту бойынша табысты пилоттық жоба туралы айтып берді. Бұл тетіктің арқасында 43 мыңнан астам такси жүргізушісі арнайы салық режимін қолдана отырып, жеке кәсіпкер ретінде тіркелді. Платформалық жұмыскерлерді көлеңкелі айналымнан одан әрі шығару үшін цифрландыру бойынша жүйелі жұмыс жалғасуда: бүгінгі таңда Мемлекеттік кірістер комитетінің ақпараттық жүйелері 31 интернет-платформамен интеграцияланған.
Одан кейін сөз алған «Атамекен» ҰКП Төралқасы Адами капиталды дамыту және бизнестің әлеуметтік саясаты комитетінің төрағасы Олжас Ордабаев қатысушылардың назарын көлеңкелі жұмыспен қамту мен халықтың несиеге батуының тікелей байланысына аударды.
Оның мәліметінше, 2025 жылға қарай 1 383 896 қазақстандықтың банктер мен МҚҰ алдында 90 күннен астам мерзімі өткен несие берешегі бар, олардың 76,7%-ы – 18-ден 49 жасқа дейінгі белсенді еңбекке қабілетті жастағы адамдар. Проблемалық қарыздар мен бұғатталған шоттардың болуы ресми жұмысқа орналасуға кедергі келтіреді. Спикер заңды, «ресми» табысты борышкерлер үшін қауіпсіз әрі экономикалық тұрғыдан тиімді ету мақсатында жұмыспен қамту саясатын «Қарызсыз қоғам» жобасы аясында қарызды оңалту тетіктерімен жүйелі түрде байланыстыруды ұсынды.
Отырыс қорытындысын түйіндей келе, қатысушылар тиімді мемлекеттік саясат тек бақылауды күшейтуге ғана емес, сонымен қатар цифрлық құралдарды дамыту, заңнаманы жетілдіру және халықтың қаржылық-құқықтық сауаттылығын арттыру арқылы жұмыспен қамтуды заңдастыру үшін ынталандырушы жағдайлар жасауға бағытталуы тиіс деген ортақ пікірге келді. Кездесу барысында айтылған ұсыныстар алдағы жұмыста назарға алынатын болады.
2026 жылғы 1 наурыздағы жағдай бойынша атаулы әлеуметтік көмек (бұдан әрі – АӘК) 30,3 мың отбасындағы 163,3 мың адамға 5,2 млрд теңге сомасында тағайындалды. Биыл бұл мақсаттарға бюджеттен 62,7 млрд теңге қарастырылған.
Бұрын хабарланғандай, АӘК-нің негізгі мақсаты – ақшалай төлем түрінде қолдауды жүзеге асыру және отбасының еңбекке қабілетті мүшелерін жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларына тарту арқылы отбасын қиын өмірлік жағдайдан шығару.
АӘК мыналарды көздейді:
- табысы кедейлік шегінен аспайтын азаматтарға тоқсан сайын әлеуметтік көмек тағайындау;
- табысы аз отбасылардағы 1 жас пен 6 жас аралығындағы әр балаға 1,5 АЕК мөлшерінде ай сайынғы қосымша төлем беру. Ағымдағы жылдың наурызына АӘК алушылар қатарынан мектеп жасына дейінгі 50,1 мың балаға 618,1 млн. теңге сомасына қосымша төлем тағайындалды;
- жұмысқа орналастыру, өз ісін ашуға ниетті отбасыларға гранттар беру, біліктілікті арттыру курстарына жіберу (қажет болған жағдайда) және басқалар арқылы жұмыспен қамтуға жәрдемдесу.
Қазіргі уақытта қазақстандықтар АӘК тағайындауға өтінішті тұрғылықты жері бойынша мансап орталығында, ауыл округінің әкіміне сондай-ақ Электрондық үкімет порталы (egov.kz) арқылы бере алады.
Әлеуметтік желілер мен мессенджерлерде бала 1,5 жасқа толғаннан кейін әйелдердің жұмыссыздық бойынша әлеуметтік төлемдерді рәсімдей алатыны туралы шындыққа сәйкес келмейтін ақпарат таралуда.
Мұндай хабарламалардың авторлары азаматтарға алты ай бойы төлем алу үшін мансап орталығында жұмыссыз ретінде тіркелуді ұсынады.
Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі бұл «схеманың» заңды негізі жоқ екенін және ол азаматтарды жаңылыстыратынын ресми түрде түсіндіреді.
Қолданыстағы заңнамаға сәйкес, бала күтімі бойынша демалыста отырған әйелдің жұмыс орны сақталады, сондықтан ол жұмыссыз деп танылмайды. Жұмыссыз мәртебесі тек нақты жұмыс іздеп жүрген және жұмысқа кірісуге дайын адамдарға ғана беріледі.
Сондай-ақ жұмысынан айырылу бойынша әлеуметтік төлем тек міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушыларға тағайындалатынын еске саламыз. Олар жұмыссыз ретінде тіркеліп, белгіленген талаптарды орындауы тиіс. Төлем алушы жұмысқа орналасқан жағдайда бұл туралы мансап орталығын уақтылы хабардар етуге міндетті. Егер жалған мәліметтер ұсынылса, төленген қаражат заңнамада белгіленген тәртіппен қайтарылатын болады.
Министрлік сондай-ақ әлеуметтік төлемдерді алу мақсатында әдейі жалған мәліметтер беру алаяқтық ретінде бағалануы мүмкін екенін ескертеді. Осындай жалған нұсқаулықтарды тарататын тұлғалар да жауапкершілікке тартылуы ықтимал.
2025 жылы еліміздің 12 өңірінде алаяқтық фактілері бойынша 30-дан астам қылмыстық іс қозғалды. Бес өңірде қазірдің өзінде 7 сот үкімі шығарылды. Тергеу барысында азаматтардың әлеуметтік желілердегі (соның ішінде Instagram-дағы) жарнамалық жарияланымдарға сеніп, әлеуметтік төлемдерді заңсыз алу схемаларына тартылғаны анықталды.
Осыған байланысты азаматтарды мессенджерлер мен әлеуметтік желілердегі бейтаныс адамдарға сенбеуге, жеке деректерін бөгде тұлғаларға бермеуге және ақпараттың тек ресми көздерін пайдалануға шақырамыз.
Әлеуметтік қолдау шаралары туралы толық ақпарат enbek.gov.kz сайтында, Министрліктің әлеуметтік желілердегі ресми аккаунттарында, сондай-ақ 1414 нөмірі бойынша байланыс орталығы арқылы қолжетімді.
«Еңбек ресурстарын дамыту орталығы» АҚ (бұдан әрі – ЕРДО) алаңында «Конституциялық реформа: дамудың негізгі аспектілері» тақырыбында сараптамалық кездесу өтті. Қатысушылар еліміздің жаңа Негізгі заңының жобасы аясында әлеуметтік саясат эволюциясын, еңбек құқықтарын қорғауды және цифрлық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселелерін талқылады.
Іс-шараға ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің (ЕХӘҚМ), ҚР Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының, Заңнама және құқықтық ақпарат институтының ғалымдары, сондай-ақ Республикалық референдумды жақтайтын Жалпыұлттық коалиция мүшелері қатысты.
«ЕРДО» АҚ президенті Ерасыл Жұманбаев өз сөзінде Мемлекет басшысының бастамасымен елімізде жүргізіліп жатқан саяси жаңғыртудың ерекше маңыздылығын атап өтті. Ол Конституциялық комиссия жұмысының ашық форматы мен e-Gov және e-Otinish платформалары арқылы бүкілхалықтық талқылаудың арқасында құжат орынды түрде «халықтық Конституция» деген бейресми атауға ие болғанын баса айтты.
«Біздің ұйым үшін жоба ережелерінің маңызы зор. Жаңартылған құжатта цифрлық хат алмасудың және электрондық коммуникациялардың қол сұғылмаушылығы бекітіледі. Бұл нормалар цифрлық қауіпсіздік негізін қалыптастырады және біз жұмыс істейтін цифрлық жұмыспен қамту платформалары мен мемлекеттік сервистерді құру кезінде азаматтардың дербес деректерін қорғау жауапкершілігін арттырады», – деп атап өтті ЕРДО басшысы.
ҚР ЕХӘҚМ Заң қызметі департаментінің директоры Серік Беркамалов сараптамалық пікірталас барысында мемлекеттің әлеуметтік құқықтарды қамтамасыз етудегі рөлі туралы баяндама жасады. Ол жаңартылған редакциядағы әлеуметтік саясат қағидаттарын және Конституция жобасы адами капиталды қорғау кепілдіктерін қалай күшейтетінін түсіндірді.
Сондай-ақ еңбек құқығын трансформациялауға да назар аударылды. ҚР Заңнама және құқықтық ақпарат институты директорының орынбасары міндетін атқарушы Тимур Авенов еңбек ету құқығы туралы нормаға салалық талдау жүргізіп, қолданыстағы редакцияны (24-бап) ұсынылып отырған жаңа редакциямен (27-бап) салыстырды. Ол сонымен қатар бұл өзгерістерді азаматтарға түсінікті етіп жеткізудің маңыздылығын атап өтті.
ҚР Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясы Басқару институтының директоры Құралай Садықова билік тармақтары арасында өкілеттіктерді қайта бөлу, тежемелік әрі тепе-теңдік тетіктерін күшейту, сондай-ақ қоғамдық диалогты нығайту үшін Ұлттық құрылтай құру туралы сөз сөйледі.
«Respublica» партиясы идеология бөлімінің бас менеджері, Жалпыұлттық коалицияның Орталық штаб мүшесі Дастан Дәулетияров жаңа Конституция жобасындағы базалық өзгерістерге және олардың мемлекеттің одан әрі дамуына, құқықтар мен бостандықтарды қорғауға тигізетін әсеріне кешенді шолу жасады.
Кездесу ашық диалог форматында өтіп, сұхбат-блокпен аяқталды. Онда сарапшылар қатысушылардың конституциялық жаңашылдықтардың заң шығару жұмысының тиімділігіне тигізетін әсері және еңбек нормаларының халықаралық стандарттарға жақындауы туралы сұрақтарына жауап берді.
Мемлекеттік АТ-платформаларды әзірлеуші ретінде «ЕРДО» АҚ үшін бұл реформаларды талқылау әлеуметтік саланың цифрлық инфрақұрылымын дамытуда стратегиялық маңызға ие.
2026 жылғы ақпанда Enbek.kz Электрондық еңбек биржасында жұмыс берушілер 99 мың бос жұмыс орнын жариялады, ал жұмыс іздеушілер 124,9 мың түйіндеме орналастырды. Қаңтар айымен салыстырғанда бос жұмыс орындарының саны 3,7%-ға (-3,7 мың) азайды, ал жарияланған түйіндемелер саны бұдан да айтарлықтай – 23,1%-ға (-37,5 мың) қысқарды.
Салалық құрылымда сұраныстың ең үлкен бөлігі дәстүрлі түрде әлеуметтік сала мен қызмет көрсету секторына тиесілі. Көш бастап тұрған – білім беру саласы, мұнда 26,9 мың бос жұмыс орны жарияланған. Сондай-ақ өзге де қызмет түрлеріне – 14,6 мың, денсаулық сақтау және халыққа әлеуметтік қызмет көрсету саласында – 9,4 мың, сондай-ақ өңдеу өнеркәсібінде – 8,6 мың бос жұмыс орнына елеулі сұраныс байқалады. Жалпы алғанда, осы бағыттар еңбек күшіне деген сұраныстың негізгі бөлігін қалыптастырады.
Бос жұмыс орындарының біліктілік құрылымында орта біліктілікті талап ететін жұмыс орындары басым – олар барлық вакансиялардың 44,2%-ын құрайды. Жоғары білікті мамандарға арналған жұмыс орындарының үлесі 34,4% болса, біліктілікті талап етпейтін еңбекке сұраныс 21,4%-ға жетеді.
Өңірлік бөліністе ең көп бос жұмыс орны Павлодар облысында – 8,1 мың, Астана қаласында – 7,8 мың, Түркістан облысында – 7,4 мың, Қарағанды облысында – 6,6 мың және Алматы қаласында – 6,3 мың вакансия тіркелді.
Еңбек ұсынысы жағынан жұмыс іздеуде Түркістан облысының тұрғындары белсенділік танытты: 16,8 мың түйіндеме (13,4%). Сондай-ақ Астана қаласында – 10,2 мың (8,2%), Алматы облысында – 9,5 мың (7,6%) және Алматы қаласында – 9,2 мың (7,4%) түйіндеме жарияланды.
Жас құрылымында жұмыс іздеушілердің ең белсенді тобы – 35 жасқа дейінгі жастар, олардың үлесіне барлық түйіндеменің 42,3%-ы тиесілі. 35–44 жас аралығындағы үміткерлер – 26,7%, 45–54 жас аралығындағылар – 19,8%, ал 55 жастан асқандар – 11,2%.
Гендерлік құрылымда әйелдердің үлесі біршама басым: олар барлық түйіндемелердің 54,6%-ын құрады, ал ерлердің үлесі – 45,4%.
Біліктілік деңгейі бойынша жұмыс іздеушілер арасында орта білімді мамандар барлық түйіндеменің 41%-ын құрады. Жоғары білікті мамандар шамамен 31%-ды құраса, біліктілігі жоқ жұмысшылардың үлесі 28%-ға жетеді.
Ақпан айында жұмыс берушілер ұсынған ең жоғары жалақы мұнай және газ кен орындарын игеру жөніндегі инженер-әзірлеуші лауазымында (шамамен 3,6 млн теңге), құрылыс саласындағы жобаның бас технологы (шамамен 2,8 млн теңге), сондай-ақ материалтану технигі (шамамен 2,2 млн теңге) бойынша тіркелді.
Жұмыс іздеушілер тарапынан ең жоғары жалақы күтілімдері ұшқыштарда (шамамен 3,3 млн теңге), инвестициялық жобалар жөніндегі директорларда (шамамен 2,1 млн теңге), сондай-ақ оқу курстарын әзірлеушілерде (шамамен 2 млн теңге) байқалды.
Жалпы алғанда, ақпан айында Enbek.kz Электрондық еңбек биржасындағы еңбек нарығы жыл басымен салыстырғанда белсенділіктің біршама төмендеуімен сипатталды. Дегенмен сұраныс құрылымы тұрақты: жұмыс берушілердің негізгі қажеттілігі әлеуметтік салада, қызмет көрсету секторында және жұмысшы мамандықтарында шоғырланған. Ал еңбек ұсынысы жағынан елдің оңтүстік өңірлерінен келген жұмыс іздеушілер мен жастардың жоғары белсенділігі сақталуда.