Жасына байланысты зейнетақы төлемдері: болашақ зейнеткерлер нені білуі қажет?

Жасына байланысты зейнетақы төлемдері: болашақ зейнеткерлер нені білуі қажет?

Неліктен әр адамның зейнетақысы әртүрлі және құжаттарды қашан тексеру қажет?

Қазақстан Республикасындағы зейнетақымен қамсыздандыру бірнеше төлем түрін қамтиды. Солардың бірі – жасына байланысты зейнетақы төлемі. Бұл төлемнің мөлшері еңбек өтіліне және заңнамада көзделген басқа да көрсеткіштерге байланысты қалыптасады.

Жасына байланысты зейнетақы төлемдері Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексіне және мемлекеттік базалық зейнетақы төлемін және жасына байланысты зейнетақы төлемдерін есептеу, тағайындау, жүзеге асыру, тоқтата тұру, қайта есептеу, қайта бастау, тоқтату және тағайындау (тағайындаудан бас тарту) туралы шешімді тоқтату және қайта қарау қағидаларына сәйкес тағайындалады.

Жасына байланысты зейнетақы төлемі дегеніміз не?

Жасына байланысты зейнетақы төлемі – зейнетақымен қамсыздандырудың бір бөлігі. Оның мөлшері 1998 жылғы 1 қаңтарға дейінгі еңбек өтілі, сондай-ақ заңнамаға сәйкес есепке алынатын табыс ескеріле отырып айқындалады.

Әлеуметтік кодекстің 207-бабына сәйкес, жасына байланысты зейнетақы төлемдерін алу құқығы азамат белгіленген зейнеткерлік жасқа толған және заңнамада көзделген талаптарды сақтаған кезде туындайды.

Бұл ретте заңнамада азаматтардың жекелеген санаттары үшін, оның ішінде бес және одан да көп бала туған (асырап алған) және оларды сегіз жасқа дейін тәрбиелеген әйелдер, сондай-ақ радиациялық қатер аймақтарында тұрған азаматтардың жекелеген санаттары үшін ерекше жағдайлар көзделген.

Жасына байланысты зейнетақы төлемінің мөлшері неге байланысты?

Зейнетақы төлемінің мөлшерін айқындау кезінде, атап айтқанда:

  • 1998 жылғы 1 қаңтарға дейінгі еңбек өтілі;
  • зейнетақы төлемін есептеу үшін ескерілетін табыс;
  • заңнамаға сәйкес еңбек өтіліне енгізілетін басқа да кезеңдер ескеріледі.

Еңбек өтілін есептеу тәртібі Әлеуметтік кодекстің 208-бабында, ал оны растау тәртібі 209-бабында белгіленген. Жасына байланысты зейнетақы төлемінің мөлшері Кодекстің 210-бабымен реттеледі.

Маңыздысы: еңбек немесе өзге де қызметтің әрбір кезеңі зейнетақы төлемін тағайындау кезінде автоматты түрде есепке алынбайды. Ол үшін заңнамада көзделген негіздер мен растайтын мәліметтердің болуы қажет.

Еңбек өтілін есептеу кезінде қандай кезеңдер ескерілуі мүмкін?

Азаматтың нақты өмірлік жағдайына байланысты заңнамада әртүрлі кезеңдерді есепке алу көзделген.

Атап айтқанда, олар:

  • еңбек шарттары бойынша жұмыс істеген кезеңдер;
  • әскери қызмет;
  • арнайы мемлекеттік және құқық қорғау органдарындағы қызмет;
  • бала күтіміне байланысты жекелеген кезеңдер;
  • Әлеуметтік кодексте көзделген басқа да кезеңдер.

Әлеуметтік кодекстің 208-бабында жасына байланысты зейнетақы төлемдерін тағайындау үшін еңбек өтіліне есептелетін кезеңдердің тізбесі белгіленген.

Еңбек өтілі қалай расталады?

Еңбек өтілін растау үшін нақты жағдайға байланысты заңнамада көзделген мәліметтер мен құжаттар пайдаланылуы мүмкін.

Оларға:

  • еңбек кітапшасы;
  • еңбек қызметі туралы мәліметтер;
  • мұрағат анықтамалары;
  • жұмыс берушінің немесе оның құқықтық мирасқорының мәліметтері;
  • әскери қызмет өткергенін растайтын құжаттар;
  • еңбек өтіліне енгізілуге жататын өзге де кезеңдерді растайтын құжаттар жатады.

Бұл ретте қажетті мәліметтердің бір бөлігі мемлекеттік органдар мен ұйымдар тарапынан ақпараттық жүйелер арқылы азаматтың қағаз құжаттарды тікелей ұсынуынсыз алынуы мүмкін.

Балалары бар әйелдер нені ескеруі қажет?

Заңнамада балаларға күтім жасауға байланысты жекелеген кезеңдерді есепке алу көзделген.

Сонымен қатар бес және одан да көп бала туған (асырап алған) және оларды сегіз жасқа дейін тәрбиелеген әйелдердің 53 жасқа толған кезде жасына байланысты зейнетақы төлемдерін алуға құқығы бар.

Сондықтан зейнетақы төлемдерін рәсімдеу кезінде мемлекеттік ақпараттық жүйелерде балалардың тууы және оларды тәрбиелеу туралы қажетті мәліметтердің бар-жоғын, сондай-ақ тиісті кезеңдердің расталғанын алдын ала тексеру маңызды.

Зейнетақы тағайындалған кезде нені тексеру қажет?

Зейнетақы төлемдерін тағайындау алдында заңнамада көзделген барлық кезеңдердің есепке алынғанына көз жеткізу ұсынылады.

Әсіресе:

✔ 1998 жылғы 1 қаңтарға дейінгі еңбек өтіліне;

✔ барлық жұмыс кезеңдері туралы мәліметтерге;

✔ әскери қызмет кезеңдеріне және еңбек өтіліне енгізілуге жататын өзге де кезеңдерге;

✔ заңнамада көзделген бала күтіміне байланысты кезеңдерге;

✔ зейнетақы төлемін есептеу кезінде ескерілетін табыс туралы мәліметтерге;

✔ жүргізілген есептің дұрыстығына назар аудару қажет.

Егер еңбек өтілі есепке алынбаса немесе дұрыс есептелмесе

Егер зейнетақы төлемін тағайындау кезінде еңбек қызметінің жекелеген кезеңдері немесе заңнамада көзделген басқа да кезеңдер есепке алынбаған болса, ең алдымен оның себебін анықтау қажет.

Растайтын құжаттар мен заңда көзделген негіздер болған жағдайда, азамат белгіленген тәртіппен шешімді қайта қарау туралы өтініш білдіруге құқылы.

Маңызды: еңбек өтілін растайтын құжаттың болуы тиісті кезеңнің есепке автоматты түрде енгізілетінін білдірмейді. Әрбір кезең заңнама талаптары мен оны растау тәртібі ескеріле отырып бағаланады.

Қайда жүгінуге болады?

Зейнетақы төлемдерін тағайындау және есептеу мәселелері бойынша сұрақтар туындаған жағдайда азаматтарға тиісті мемлекеттік көрсетілетін қызметтерді жүзеге асыратын уәкілетті органдар мен ұйымдарға жүгіну ұсынылады.

Бұл ретте еңбек қызметінің тиісті кезеңдерін және басқа да мән-жайларды растайтын құжаттарды өзімен бірге ұсынған жөн.

Ең бастысы

Жасына байланысты зейнетақы төлемінің мөлшері әр азамат үшін жеке қалыптасады. Сондықтан зейнетақы тағайындалғанға дейін еңбек өтілі, оны растайтын құжаттар және есептеу кезінде ескерілетін табыс туралы мәліметтерді алдын ала тексеру маңызды.