Үсік. Үсік шалған кездегі алғашқы көмек

                                    Үсік. Үсік шалған кездегі алғашқы көмек

 

 

    Үсік - суықтың әсерінен дене тіндеріне зақым келтіру. Ең алдымен, дененің ашық және жеткіліксіз қорғалатын бөліктері үсікке ұшырайды:құлақ, мұрын, екі бет, қол, аяқ.

    Үсіктің  тікелей себебі - төмен температураның адам ағзасына әсері. Адам ағзасында терморегуляция жүйесі бар, бұл тіндердің жылулық зақымдануына жол бермейді, бірақ бірқатар сыртқы факторлардың әсерінен терморегуляцияның тиімділігі төмендейді, үсік пайда болады.

  Үсіктің 4 дәрежесі бар. Бастапқы көріністер барлық жағдайларда ұқсас (жарақаттан кейінгі алғашқы сағаттарда қатып қалу дәрежесін сенімді анықтауға мүмкіндік бермейді): терінің бозаруы және салқындауы; сезімталдықтың төмендеуі. Алғашқы жалпы белгілер пайда болғаннан кейін, үсіктің әр дәрежесіне тән белгілер дамиды:     I дәреже: терінің ауруымен сипатталады, жылынғаннан кейін қызаруы және аздап ісінуі,  зақымданған жерде некрозсыз аздаған қышулар пайда болуы мүмкін. 5-7 күннен кейін терінің көріністері толығымен жоғалады.•    II дәрежелі: 24-48 сағат ішінде терінің зақымдалған жерлерінде мөлдір (серозды) сұйықтықпен толтырылған әртүрлі мөлшердегі көпіршіктер пайда болады. Ауырсыну интенсивті, қышу, жараланған терінің күйуі тән.    III дәреже: зақымдалған теріні жылытқаннан кейін көпіршік іші қызыл қанға толып, тері сезімталдығын жоғалтады. Кейін көпіршіктер некрозға ұшырап  тыртықтар мен түйіршіктер пайда болады.    IV дәреже. Ол тек терінің ғана емес, сонымен қатар жұмсақ тіндердің де (сүйектер мен буындарға дейін) жалпы некрозы түрінде көрінеді. Терінің зақымданған  жерлері цианотикалық, жылынғаннан кейін күрт ұлғайған ісіну пайда болады, көпіршіктер болмайды, жылынғаннан кейін терінің сезімталдығы қалпына келмейді, гангрена кейіннен дамиды. Зардап шеккен аймақтар ампутацияға жатады.Алғашқы көмек.      Негізгі әрекет үсіктің себебін жоюға бағытталған - яғни төмен температураның әсері.Үсік  белгілері бар зардап шегушіні алдымен  жақын жердегі жылы ғимаратқа жеткізу, дәрігерді шақыру, шешіндіру (дымқыл аяқ киімді, шұлықты, қолғапты алыңыз).        Егер үсік I дәреже болса, дененің салқындаған бөліктерін жылы қолдарымен қызарғанға дейін жылытады, жеңіл массаж жасалады, жүн матамен сипап жылытады. Осы процедуралардан кейін зақымданған жерге мақта-дәке байлауға болады.       II-IV дәрежелі үсікте - аяқтарды тез жылытып, оларды уқалап сүртуге болмайды, өйткені бұл әрекеттер зақымдалған тінге зақым келтіруі мүмкін. Зақымдалған аймаққа жылу оқшаулағыш таңғыш  қолданылады. зақымдалған аяқ-қолдарға тақтадан, ескі журналдан  немесе картоннан  жасалған шина салынады. Науқас көрпемен жабылады.       Үсіктен зардап шеккендердің барлығына ыстық сусын беріледі (әлсіз немесе шөп шайы), ыстық тамақпен қамтамасыз етіледі, аспирин таблеткасы, анальгин беріледі, III-IV дәрежелі  үсік болған жағдайда  папазол, но –шпа  екі таблеткасын бере аласыз.