Елордада 9-11 (12) сынып оқушыларына арналған «Ғылым әлемін ашамыз» ғарыштық зерттеулер бойынша халықаралық ғылыми конкурс өз мәресіне жетті. Сайысты қорытындылау салтанатына ҚР Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова қатысты. Жеңімпаздар мен жүлдегерлерді марапаттау рәсімі елордадағы №115 жалпы орта білім беретін «Келешек» мектебінде өтті.
«Қазақстан Республикасында ғылымды дамытуға жыл сайын ерекше көңіл бөлініп келеді. Жас ғалымдарды қолдау жүйелі түрде жүзеге асырылуда. Мемлекет басшысы ғалымдардың еңбектерін жоғары бағалайды, күні кеше бірқатар жас зерттеушілерге пәтер кілттері табысталды. Бұл- елімізде ғылым мен білімнің дамуына нақты әрі тұрақты қолдау көрсетіліп отырғанының айқын көрінісі. Баршаңызға белгілі, біз Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясын қабылдадық. Аталған құжатта мемлекет дамуының стратегиялық басымдығы ретінде адам капиталы, ғылым және білім айқындалды. Бұл-сіздерге, жас зерттеушілерге артылған зор сенімнің белгісі. Осы жолда сіздердің еңбектеріңіз бен ізденістеріңіз ел болашағының берік негізіне айналары сөзсіз. Мемлекет басшысы сіздерге үлкен үміт артады», - деді Жұлдыз Сүлейменова.
Конкурсқа еліміздің барлық өңірлерінен, сондай-ақ Қытай Халық Республикасы мен Түркиядан 200-ге жуық оқушы мен 20 ғылыми жетекші қатысты. Сайыстың негізгі мақсаты- дарынды оқушыларды анықтау, дамыту және қолдау, жасөспірімдер арасында ғылыми-зерттеу қызметіне қызығушылықты арттыру, ғарыш саласындағы отандық және әлемдік жетістіктерді насихаттау, сондай-ақ халықаралық ғылыми ынтымақтастықты нығайту.
Үш бағыт бойынша өткен байқаудың қорытындысы бойынша жеңімпаздар мен жүлдегерлер Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің I, II және III дәрежелі дипломдарымен, сондай-ақ алтын, күміс және қола медальдармен марапатталды. Атап айтқанда, 22 оқушы І орын, 35 оқушы ІІ орын, 58 оқушы ІІІ орын иегері атанды.
Алматы қаласында мектеп оқушылары арасындағы World Schools Team Championship 2026 халықаралық командалық турнирінің Азия кезеңі өз мәресіне жетті. Халықаралық шахмат федерациясы (FIDE) мен Халықаралық мектеп шахматы федерациясының (ISCF) бастамасымен алғаш рет ұйымдастырылған бұл шараның жабылу салтанатына ҚР Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова қатысты.
Сайысқа түрлі мемлекеттерден 26 мектеп командасы қатысып, Азия құрлығының ең үздік жас зияткерлері анықталды.
«Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев зияткер ұлтты қалыптастыруды ел дамуының негізгі стратегиялық басымдықтарының бірі ретінде белгіледі. Бүгінгі турнирдің өткізілуі осы бағыттың жүйелі әрі дәйекті түрде жүзеге асырылып жатқанының айқын дәлелі болып табылады. Шахмат оқу процесіне де, сабақтан тыс уақытқа да нық еніп, заманауи мектеп ортасының маңызды бөлігіне айналды. Ол өскелең ұрпақтың стратегиялық және логикалық ойлау қабілетін дамытуға ықпал етеді, сондай-ақ тәртіпті нығайтады», - деді Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова.
Жұлдыз Сүлейменова атап өткендей, Қазақстан шахмат федерациясымен тығыз серіктестікте оқушылардың зияткерлік әлеуетін дамытуға және ел болашағын қалыптастыруға бағытталған «Мектептегі шахмат» бағдарламасы сәтті жүзеге асырылуда.
World Schools Team Championship 2026 турнирінің Азия кезеңіне Австралия, Үндістан, Қытай, Сингапур, Өзбекстан және Ресей сияқты 19 мемлекеттен 8-14 жас аралығындағы оқушылар қатысты. Турнирдің басты ерекшелігі - жарысқа тек жалпы білім беретін мектептердің өз командалары ғана қатыстырылды.
Қазақстан намысын ұлттық іріктеудің жеңімпаздары - Астана қаласындағы «SEED Uniker School», Алматы қаласындағы №92 мамандандырылған лицей және Республикалық физика-математика мектебінің командалары абыроймен қорғады. Астаналық SEED Uniker School командасы үздік төрттік құрамына кірді. Ал жүлделі орындарды Өзбекстан, Ресей және Үндістаннан келген мектеп оқушылары иеленді.
Тартысты өткен дода швейцариялық жүйе бойынша 8 турдан тұрды. Әр команда төрт негізгі және бір қосалқы ойыншыдан құралып, қатысушыларға әр партияға 45 минут уақыт берілді.
Аталған шара Халықаралық шахмат федерациясы (FIDE) мен Халықаралық мектеп шахматы федерациясының (ISCF) 2026 жылды «Білім берудегі шахмат жылы» деп жариялауы аясында өткізілді. Бұл бастама оқушылардың сыни ойлау қабілетін дамытудағы маңызды қадам болды. Сонымен қатар жастар арасындағы достықты нығайтуға бағытталған.
Алматыдағы Азия кезеңінен озық шыққан командалар енді желтоқсан айында өтетін Гранд-финалға жолдама алды. Алдағы уақытта мұндай іріктеу кезеңдері Африка, Америка және Еуропа құрлықтарында жалғасады.
Астанада «Келешек мектептерінің тұжырымдамасы: ортақ мақсат, ұжымдық даму» тақырыбында өткен стратегиялық конференция аясында мектеп директорлары білім беру процесінде жасанды интеллект технологияларын қолдану мүмкіндіктерімен танысты.
Семинар барысында BeyimTech компаниясының өкілі Бибарс Сейтниязов білім беру процесіне жасанды интеллектті енгізудің негізгі бағыттарын таныстырды. Сала мамандарының пікірінше AI платформалар мұғалімдердің күнделікті жұмысын автоматтандырып, оқу процесін дербестендіруге мүмкіндік береді. Атап айтқанда, жасанды интеллектіге негізделген жаңа платформалар сабақ жоспарларын құрастырып, бағалау тапсырмаларын әзірлеуге және оқушылардың үлгерімін талдауға көмектеседі.
Жасанды интеллект технологияларын енгізу мектепті басқару тәсілдерін де өзгертеді. Директорлар оқу процесін нақты деректер негізінде талдап, басқарушылық шешімдерді тиімді қабылдай алады. Сонымен қатар әр оқушының білім алу траекториясын жеке бақылау мүмкіндігі кеңейеді.
Семинарда педагогтің рөлінің өзгеруі де назардан тыс қалған жоқ. Жаңа жағдайда мұғалім тек білім беруші емес, оқушының жеке дамуын бағыттайтын және цифрлық ортада жұмыс істейтін маман ретінде қарастырылады.
Практикалық бөлімде мектеп басшылары жасанды интеллектке негізделген платформаларды өз білім беру ұйымдарына енгізу жолдарын талқылап, нақты қадамдарды айқындады. Нәтижесінде қатысушылар оқу процесін тиімді ұйымдастыруға және басқару сапасын арттыруға бағытталған заманауи құралдарды меңгерді.
Шымкентте 9-11 (12) сынып оқушылары арасында қоғамдық-гуманитарлық бағыт бойынша республикалық олимпиада жалғасуда. Білім бәйгесі №145 «Келешек мектебінің» базасында өтуде және 13 сәуірге дейін жалғасады.
Олимпиада орыс тілі мен әдебиеті, қазақ тілінде оқытатын мектептердегі орыс тілі мен әдебиеті, сондай-ақ құқық негіздері пәндері бойынша өткізіліп жатыр. Қорытынды кезеңге еліміздің барлық өңірлерінен 272 мектеп оқушысы қатысуда. Олардың ішінде орыс тілі мен әдебиеті бойынша 87, құқық негіздері бойынша 93 және қазақ тілінде оқытатын мектептердегі орыс тілі пәні бойынша 92 қатысушы бар.
Олимпиаданың барысын онлайн режимде тамашалауға болады. Тікелей трансляциялар мен қосымша ақпарат daryn.kz/respa сайтында орналастырылған.
Haileybury Almaty мектебінің 12-сынып оқушысы Әмірлан Аманжолов -ұлттық құраманың мүшесі және Қазақстанның болашағынан зор үміт күттіретін жас математиктерінің бірі.
Соңғы жылдары ол әлемдік ареналарда тұрақты түрде жоғары нәтижелер көрсетіп келеді. Әмірлан олимпиадалық математикамен 7-сыныптан бастап айналысады. Оның халықаралық жарыстардағы жетістіктері -жүйелі дайындықтың, ұстаздары мен отбасының қолдауымен атқарылған көпжылдық еңбектің жемісі.
2025 жылы Әмірлан Австралияда өткен 66-шы Халықаралық математика олимпиадасына (IMO) қатысты. Жарыс қорытындысы бойынша Қазақстан құрамасы 112 елдің ішінде 17-орынға ие болса, Әмірланның өзі күміс медаль жеңіп алды.
Оқушының жетістіктері мемлекеттік деңгейде жоғары бағаланды. 2025 жылы ол Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың қабылдауында болып, 1000 АЕК көлеміндегі біржолғы сыйақы сертификатын иеленді. Сонымен қатар, оқушының жаттықтырушысы да мемлекеттік наградамен марапатталды.
Толағай табыстарының арқасында Әмірлан Гарвард, Стэнфорд, Калифорния және Массачусетс технологиялық институттары (MIT), сондай-ақ Лондонның Империялық колледжі сияқты әлемнің жетекші жоғары оқу орындарынан шақырту алды. Нәтижесінде ол өзіне толық білім беру гранты ұсынылған Массачусетс технологиялық институтын (MIT) таңдады.
Әмірланның айтуынша, олимпиадалық қозғалыс оның академиялық дамуының негізгі факторы болып, армандаған университетіне түсуге септігін тигізген.
Қазақстан Республикасының ұлттық құрамасы EGMO-2026 жарысына қатысады. Олимпиада 2026 жылғы 9-15 сәуір аралығында Францияның Бордо қаласына өтеді. Бұл беделді халықаралық интеллектуалды жарысқа әлемнің 50-ден астам елінен 200-ге жуық оқушы қыз бала қатысады. Команда құрамында төрт оқушы, екі жетекші бар. Қазақстан командасы бұл беделді халықаралық интеллектуалды жарысқа 2017 - жылдан бері тұрақты түрде қатысып келеді. Осы уақыт ішінде қазақстандық оқушы қыздар 3 алтын, 13 күміс және 18 қола медаль, сондай-ақ 4 мақтау грамотасын жеңіп алған.
Команда құрамы:
Катунина Юлия – Павлодар қаласы, №8 дарынды балаларға арналған мектеп-лицейдің 11-сынып оқушысы;
Батырхан Аружан – Алматы қаласындағы халықаралық «NURORDA» мектеп-лицейінің 10-сынып оқушысы;
Которова Вера – Алматы қаласындағы жаратылыстану-математикалық бағытындағы Назарбаев Зияткерлік мектебінің 11-сынып оқушысы;
Қайрат Аружан – Алматы қаласы, С.А. Ходжиков атындағы №39 мамандандырылған лицейдің 11-сынып оқушысы;
Васильев Антон Николаевич – ғылыми жетекші, физика-математика ғылымдарының кандидаты, М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің Қолданбалы және негізгі математика кафедрасының доценті;
Нсанбаев Марат – жетекші, халықаралық математикалық олимпиадалардың жеңімпазы.
Шымкент қаласында жалпы білім беретін пәндерден 10-11 (12) сынып оқушыларына арналған республикалық олимпиаданың қоғамдық-гуманитарлық бағыты бойынша қорытынды кезең басталды. Шара Шымкент қаласындағы Nº145 жалпы орта білім беретін Келешек мектебінде өтіп жатыр, сәуір айының 13-і күні қорытындыланады.
Білім жарысы орыс тілі мен әдебиеті, қазақ тілінде оқытатын мектептердегі орыс тілі мен әдебиеті және құқық негіздері пәндері бойынша өтеді. Дарынды балаларды анықтау және олардың ғылыми әлеуетін дамытуға арналған зияткерлік байқауда еліміздің барлық өңірлерінен іріктелген 272 оқушы бақ сынайды. Атап айтқанда, білім бәйгесіне орыс тілі мен әдебиетінен 87 оқушы, қазақ тілінде оқытатын мектептердегі орыс тілі мен әдебиетінен 92 қатысушы, құқық негіздерінен 93 оқушы қатысып жатыр.
Оқушылар тапсырмаларды орындау арқылы өздерінің әдеби талдау, ойлау, шығармашылық және коммуникация қабілеттерін дамытады. Сонымен қатар, құқықтық білім негіздерін игеріп, заңдар мен олардың күнделікті өмірде қолданылуын үйренеді.
Қатысушылар үшін тарихи-мәдени орындарға экскурсия, психологиялық тренингтер және Ж. Шанин атындағы Шымкент қалалық академиялық қазақ драма театрында қойылым тамашалау ұйымдастырылады. Бағдарлама оқушылардың білімін тереңдетумен қатар, олардың жеке тұлғалық дамуына, шығармашылық қабілеттерін шыңдауға және жаңа тәжірибе жинауға мүмкіндік береді.
Айта кетейік, биыл жалпы білім беретін пәндер бойынша республикалық олимпиаданың қорытынды кезеңі еліміздің алты өңірінде өтуде. Қоғамдық-гуманитарлық бағыт бойынша барлығы 720 оқушы қатысуда. Тараз қаласында өткізілген сайыста 270 оқушы бақ сынап, олардың 121-і жүлделі орындар иеленді.
Қазақстан мектептерінде «Адал азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасы аясында 11-сынып оқушыларына арналған сынып сағаты бір мезгілде еліміздің барлық аймағында ұйымдастырылды. Сабақтың тақырыбы «Білім -мемлекеттік саясаттың басты құндылығы: жаңа Конституциядағы басымдықтар» деп аталды.
Іс-шараның мақсаты- оқушыларға жаңа Конституцияның мазмұнын түсіндіру, оқушылардың құқықтық сауаттылығын арттыру және азаматтық жауапкершілігін қалыптастыру.
Сынып сағаты барысында білім алушылар жаңа Конституцияның негізгі қағидаттарымен танысып, өз құқықтары мен міндеттері туралы түсініктерін кеңейтті. Сонымен қатар, заңға бағыну мәдениетін қалыптастыру және «Адал азамат» құндылықтарын дәріптеу бағытында түсіндіру жұмыстары жүргізілді.
Мұндай форматтағы сынып сағаты ел аумағындағы барлық оқушыларды ортақ құқықтық тақырыптар төңірегінде біріктіруге мүмкіндік берді.
Елімізде кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссиялардың қызметіне қатысты жаңа ережелер күшіне енді. Қазіргі уақытта өңірлердегі комиссиялар жаңартылған тәртіп бойынша жұмысы жасауда. Құжат Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев 2025 жылғы 30 желтоқсанда қол қойған «Құқық бұзушылықтың алдын алу туралы» Заңды іске асыру мақсатында 2026 жылғы 30 наурызда қабылданды.
Өткен жылғы көрсеткіштер комиссия қызметін жаңартудың өзектілігін айқындайды. Мәселен, 2025 жылы елімізде 4,1 мыңға жуық отырыс өтті. Бұл көрсеткіш 2024 жылмен салыстырғанда 3,7%-ға артық. Қаралған істер саны 26,7%-ға артқан, бұл деректер комиссиялардың қызметі жанданғанын көрсетеді. Сонымен қатар, өмірлік қиын жағдайдағы отбасыларға қатысты істердің үлесі 17,1%-ға азайған. Бүгінде республика бойынша 274 комиссия жұмыс істейді. Бұл комиссиялар- өңірлік деңгейде бала құқықтарын қорғау саласында шешім қабылдайтын бірден-бір ведомствоаралық орган.
Жаңа ережелер мемлекеттік органдар мен ұйымдар арасындағы өзара іс-қимылды күшейтуге және балалардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау тиімділігін арттыруға бағытталған. Құжатта республикалық деңгейден бастап аудандық және ауылдық деңгейге дейінгі комиссияларды қалыптастыру тәртібі нақты айқындалған. Олардың құрамына білім беру, денсаулық сақтау, ішкі істер, әлеуметтік қорғау салаларының өкілдері, психологтар, қоғамдық ұйымдар және Бала құқықтары жөніндегі уәкілдер кірді.
Комиссиялардың негізгі міндеттері - балалардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау, оларды қалпына келтіру, құқық бұзушылықтардың себептері мен жағдайларын анықтау, қараусыздықтың, буллингтің, зорлық-зомбылықтың және қоғамға жат мінез-құлықтың алдын алу.
Ережелерде материалдарды қарау тәртібі, шешім қабылдау мерзімдері, отырысқа кәмелетке толмағандардың және олардың заңды өкілдерінің қатысу міндеттілігі, сондай-ақ балаларға және олардың ата-аналарына қатысты қолданылатын шаралар нақты регламенттелген. Сонымен қатар, өмірлік қиын жағдайдағы балаларды ерте кезеңде анықтау, оларды әлеуметтік оңалту және қолдау көрсету мәселелеріне ерекше назар аударылған. Бұл ретте бала құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органдар мен лауазымды тұлғалардың дербес жауапкершілігі күшейтілді.
Жаңа ережелер комиссиялар жұмысының жүйелілігі мен ашықтығын қамтамасыз етіп, кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың алдын алу тиімділігін арттыруға және әрбір баланың құқықтарын кешенді қорғауға мүмкіндік береді.
Республикалық қосымша білім беру оқу-әдістемелік орталығы мектептегі өзін-өзі басқару ұйымдары көшбасшыларының республикалық форумын ұйымдастырды. Жиынның басты мақсаты -мектептегі өзін-өзі басқару жүйесін жетілдіру, балалардың шығармашылық әлеуетін арттыру және жас көшбасшылардың оң имиджін қалыптастыру. Сонымен қатар іс-шара жасөспірімдердің бойындағы көшбасшылық қасиеттерді шыңдауға, олардың азаматтық белсенділігін арттыруға және мектептегі өзін-өзі басқару қызметінің ең үздік әрі озық тәжірибелерін анықтауға бағытталған.
Ауқымды шараға облыстық және қалалық іріктеу кезеңдерінің 100 жеңімпазымен бірге Астана қаласындағы 130 мектептің өзін-өзі басқару көшбасшылары қатысуда. Форум бағдарламасы мазмұнды іс-шараларға толы. Атап айтқанда, TEDx форматындағы пленарлық отырыс, балалар мен жасөспірімдер қозғалысының негізгі бағыттары бойынша интерактивті алаңдар жұмыс істейді. Сондай-ақ қатысушылар хореография, актерлік шеберлік, шешендік өнер, вокал және медиа сауаттылық бойынша шеберлік сыныптарына қатысып, мотивациялық talk-show қонағы болады.
Мәдени бағдарлама аясында оқушылар елорданың рухани мұрасымен танысады. Қазақстан Республикасының Ұлттық академиялық кітапханасына барып, «Сирек кітаптар мен көне қолжазбалар» қорын тамашалап, бірегей жәдігерлермен танысу мүмкіндігіне ие болады. Бұл форум балалар мен жастар ұжымдарын қолдауға, ең қабілетті әрі болашағынан зор үміт күттіретін оқушыларды анықтауға жол ашады. Сонымен қатар мектеп өміріндегі өзекті әлеуметтік, білім беру, мәдени және экологиялық мәселелерді шешуде оқушылардың өзін-өзі басқару жүйесінің рөлін арттыруды көздейді.