Шарап, резидент еместерге арналған ҚҚС бойынша ЭШФ, мемлекеттік сатып алулар және электр энергиясы нарығы
Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен Салық кодексін енгізу жөніндегі жобалық кеңсенің 9-отырысында ЕАЭО аясында жаңа салық нормаларын қолдануға және заңнамаға енгізілетін алдағы өзгерістерге қатысты кезекті мәселелер топтамасы қаралды.
Маңызды мәселелердің бірі – ЕАЭО алаңында алкоголь өнімдерінің қауіпсіздігі туралы ЕАЭО-ның жаңа техникалық регламент жобасын талқылауға қатысты, бұл құжатқа сәйкес жүзімнен емес, мысалы алма немесе алмұрттан өндірілетін жеміс шараптары шарап санатына жатқызылмайды. Регламент қабылданған жағдайда жеміс шараптары жоғары акциз салынатын өнім санатына ауысады.
Техникалық регламенттің шарттарын ЕАЭО-ға қатысушы елдердің салалық сарапшылары бірнеше жылдан бері талқылап келеді. Жобалық кеңсенің отырысында қатысушылар жаңа техникалық регламент қабылданған жағдайда отандық өндірушілерді қолдау мүмкіндігін қарастырды. Акцизді шарап деңгейінде тек жүзім өнімі үшін ғана емес, сонымен қатар алкогольді қоспай табиғи ашыту арқылы елде өндірілетін басқа да жемістерден алынған шараптар үшін де орнату туралы алдын ала шешім қабылданды.
Бұл ретте ықтимал сұр схемаларды болдырмау үшін бақылаушы органдар тарапынан жеміс шараптарын өндіруді бақылау күшейтіледі. Бұл шешімді іске асыру үшін Салық кодексіне өзгертулер енгізу қажет, бірақ олар тек Қазақстан техникалық регламентті бекіткеннен кейін қолданысқа енеді. Сондықтан бұл мәселе жүйелік тізімге енгізілген және болашақ түзетулер пакетінде ескеріледі.
Резидент еместер үшін ҚҚС төлеген кезде ЭШФ
Сондай-ақ Жобалық кеңсенің отырысында резидент еместер үшін ҚҚС төлеу кезінде электрондық шот-фактураларды (ЭШФ) жазып беру мерзімі бойынша Салық кодексінің жаңа нормасын қолдану мәселесі қаралды.
Қолданыстағы норма резидент еместер үшін ҚҚС бойынша ЭШФ ҚҚС төленгеннен кейін күнтізбелік 5 күннен кешіктірмей жазып беруді көздейді. Алайда іс жүзінде бизнесті әкімшілендіруде қиындықтарға тап болады, әсіресе резидент еместерге арналған ҚҚС есепшотында артық төлем болған жағдайда оны дұрыс есепке алу мен шот-фактура рәсімдеу қиындық тудырады.
Кәсіпкерлермен және «Атамекен» ҰКП-пен талқылаудан кейін механизмді жеңілдету туралы шешім қабылданды. Резидент еместен алынған қызмет үшін ҚҚС бойынша электронды шот-фактураны қызмет алушы (ҚҚС төлеуші) қызметті алған күннен бастап 15 күн ішінде рәсімдеуі тиіс. Ал ҚҚС сомасын есепке алу резидент еместерге төленген ҚҚС төлемі жасаған күн бойынша жүргізіледі.
Мемлекеттік кірістер комитеті төрағасының орынбасары Жәнібек Нұржанов атап өткендей, бұл логика салық ақпараттық жүйелерде іске асырылуы мүмкін және бизнес өкілдері тарапынан қолдау тапқан.
«Атамекен» ҰКП өкілінің 2026 жылдың I тоқсан қорытындысы бойынша резидент еместер үшін ЭШФ уақтылы жазып бермегені үшін әкімшілік жазаларды қолдану туралы сұрағына жауап ретінде салық органдары тарапынан өндіріп алу қолданылмайтыны атап өтілді. Бұдан басқа, резидент еместер үшін ЭШФ үзінді көшірмесі бойынша талап 2025 жылғы IV тоқсандағы сатып алу жөніндегі айналымға қолданылмайды.
Тиісті өзгерістерді Салық кодексіне ретроспективтік түрде 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қолдану күнімен енгізу жоспарланған. Мемлекеттік кірістер комитеті аталған СК нормасын қолдану туралы егжей-тегжейлі түсіндірмелер ұсынатын болады.
Салық кодексі және мемлекеттік сатып алу
Сондай-ақ Жобалық кеңсенің отырысында Мемлекеттік сатып алулар мен квазимемлекеттік сектордың сатып алуларына байланысты алдағы өзгерістер түсіндірілді. Салық кодексінің ережелері өзгеріссіз қалады. Уәкілетті органдардың сатып алуды жүргізу қағидаларына өзгерістер енгізіледі. Олар оңайлатылған декларация негізінде арнайы салық режимін қолданатын салық төлеушілерден тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу бойынша жалпыға бірдей белгіленген тәртіппен жұмыс істейтін салық төлеушілердің шегерімдерін шектеу бөлігінде Салық кодексіне сәйкес келтіріледі.
Электр энергиясы нарығында шот-фактураларды жазып беру мерзімдері
Сондай-ақ Жобалық кеңсе отырысында қазақстандық электр энергиясы және қуат нарығы операторы – «КОРЭМ» АҚ-ның және «Жаңартылатын энергия көздері нарығындағы есеп айырысу-қаржы орталығы» ЖШС бірыңғай сатып алушысының шот-фактураларды жазып беру мерзімдерін қайта қарау туралы өтініші қаралды.
Электр энергиясы нарығына қатысушылар қызметінің ерекшелігін және қолданыстағы техникалық регламенттерді ескере отырып, осы мәселені нарықтың барлық қатысушыларымен қосымша пысықтау және оны Жобалық кеңседе қайта талқылауға шығару туралы шешім қабылданды.
Бюджетке салық түсімдерінің тәртібі
Бұдан бөлек, республикалық бюджетке түсімдер мен салықтарды есептеу тәртібі түсіндірілді.
Республикалық бюджет кірістерінің негізгі көздері корпоративтік табыс салығы (КТС), қосылған құн салығы (ҚҚС) және пайдалы қазбаларды өндіруге салынатын салық (ҚҚС) болып табылады.
КТС есепті айдың 25-күніне дейін КТС бойынша аванстық төлемдерді төлеушілер ай сайын төлейді. Бұдан басқа, 2026 жылғы наурыз-сәуірде 2025 жылғы қызмет қорытындылары бойынша КТС түсуі күтілуде. Аванстық төлемдерді төлемейтін төлеушілер 2026 жылғы қорытынды бойынша КТС-ны 2027 жылғы 10 сәуірден кешіктірмей төлейді. Сондай-ақ бейрезидент үшін КТС бойынша төлемдер ай сайын түсуі мүмкін.
Қазақстан аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге ҚҚС есепті кезеңнен кейінгі екінші айдың 25-күнінен кешіктірілмей төленеді. Яғни, 25 ақпанда ҚҚС өткен жылдың IV тоқсанының қорытындысы бойынша, 25 мамырда, 25 тамызда және 25 қарашада, тиісінше ағымдағы жылғы I, II, III тоқсан қорытындысы бойынша төленеді. 2026 жылғы 25 ақпан-2025 жылғы IV тоқсанның қорытындысы бойынша ҚҚС төлеу мерзімі.
Резидент еместер үшін импортқа ҚҚС және ҚҚС міндеттемелердің туындауына қарай, яғни кедендік тазарту кезінде немесе резидент еместерден қызметтерді сатып алу кезінде төленеді.
ПҚӨС ҚҚС төлеу мерзіміне ұқсас мерзімде төленеді.