Елімізде ауыл шаруашылығы өнімін қайта өңдеу үлесі жыл соңына дейін 70%-ға жетеді
Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен Экономикалық өсуді қамтамасыз ету жөніндегі жедел штабтың кезекті отырысында өңдеу өнеркәсібінің жекелеген секторларын дамытудың алдын ала нәтижелері қаралды.
Ағымдағы жылғы екі айда азық-түлік және сусындар өндірісінде жоғары өсу қарқыны байқалады. Азық-түлік өндірісінің көлемі 665 млрд теңге, нақты көлем индексі (НКИ) – жоспардағы 104,3%-да – 111,9%. Бірінші тоқсанға болжам – 112%.
Сусындар өндірісі 175,4 млрд теңгеге жетті, НКИ – 104,2%, жоспарда 110,2%. Қаңтар-наурыз айларына жоспар – 110,3%. Салыстыру үшін: өткен жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанда 1,2 трлн теңгеге сусындар өндірілді.
Ауыл шаруашылығы вице-министрі Азат Сұлтанов атап өткендей, тамақ өнеркәсібі тұрақты даму серпінін көрсетуде.
2025 жылдың қорытындысы бойынша тамақ өнімін өндіру көлемі 3,9 трлн теңге. Бұл 2024 жылғы деңгейден 8,1%-ға жоғары (3,3 трлн теңге). 2026 жылы бұл көрсеткішті 4,7 трлн теңгеге дейін жеткізу жоспарланып отыр.
Өсім егіс алқабын әртараптандыру, жұмыс істеп тұрған кәсіпорындардың жүктемесін ұлғайту, ішкі нарықты қорғау және жаңа инвестициялық жобалар есебінен іске асырылады.
«Осы факторлардың қосымша үлесі шамамен 600 млрд теңгеге бағаланады. Бұл ағымдағы жыл соңына қарай өңделген ауыл шаруашылығы өнімінің үлесін 70%-ға дейін жеткізуге мүмкіндік береді», — деп атап өтті Азат Сұлтанов.
Шикізат базасы мен қайта өңдеу көлемінің өсуі есебінен күнбағыс майы өндірісі 890 мың тоннаға дейін артады. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 100 млрд теңгеге артық.
Жүгеріні қайта өңдейтін екі жаңа зауыт іске қосылғаннан кейін 640 мың тонна шикізатты қайта өңдеу, крахмал өнімдері мен аминқышқылдарының өндірісін 205 мың тоннадан 260 мың тоннаға дейін ұлғайту және шамамен 55 млрд теңгеге қосымша өнім шығаруды қамтамасыз ету жоспарлануда.
Сүт саласында 2,4 млн тонна шикізатты қайта өңдеу және шамамен 36 млрд теңге сомаға қосымша өнім шығаруды қамтамасыз ету жоспарлануда.
Саланың жүйе құраушы кәсіпорындарында да өндіріс айтарлықтай өседі.
«Саламат» ұн тарту кәсіпорны ұн шығаруды 232 мың тоннадан 257 мың тоннаға дейін арттыруды (өсу 11%);
Qazaq Аstyq Group мұнай өңдеу кәсіпорны өсімдік майы өндірісін 106-дан 126 мың тоннаға дейін ұлғайтуды (өсу 19%);
«Масло-Дел» сүт өңдеу кәсіпорны өңделген сүт өндірісін 98,2-ден 121 мың тоннаға дейін ұлғайтуды (өсу 23%);
Жаркент крахмал-сірне зауыты крахмал мен сірне өндірісін 61,5-тен 67,6 мың тоннаға дейін ұлғайтуды (өсу 10%);
«Coca-Cola Алматы Боттлерс» кәсіпорны алкогольсіз сусын өндірісін 4,3-тен 6,7 млрд литрге дейін ұлғайтуды жоспарлап отыр (өсу 55%).
Өндіріс «Кублей» ет өңдеу кәсіпорны мен «Айс» сүт кәсіпорнында да өседі.
Жалпы өңдеуші өнеркәсіптің бірқатар салалары бойынша екі айда НКИ өсуінің жоғары қарқыны тіркелуде: машина жасау – 115,5%, құрылыс материалы өндірісі – 127,4%, металл бұйымдары – 131,4%, жеңіл өнеркәсіп – 156,4%, резеңке және пластмасса бұйымы – 111,5%.
Саудада 2026 жылғы қаңтар-ақпанның қорытындысы бойынша нақты көлем индексі 103,4%. Жалпы айналым 9,7 трлн теңгеге жетті. Өткен жылғы осы кезеңде ол 8,9 трлн теңге болатын. Өсу 0,9 трлн теңге немесе 10,2%.
Көтерме саудада оң динамика байқалады: НКИ – 103,8%, айналым – 6,5 трлн теңге (2025 жылғы қаңтар-ақпанда – 6,1 трлн теңге).
Бөлшек сауда да тұрақты өсуді көрсетеді: НКИ – 102,6%, айналым – 3,2 трлн теңге (бір жыл бұрын – 2,8 трлн теңге).
Азық-түлік тауарларын сату +22% немесе 0,4 трлн теңгеге айтарлықтай өсуді көрсетеді. Азық-түлік бөлшек саудасының ең жоғары өсу қарқыны Түркістан облысында 112,1%, Алматы облысында 110,9%, Атырау облысында 103,9%, Ақтөбе облысында 102,7% және Шымкентте 105,4% тіркелді.
Азық-түлік емес тауарлар бойынша Маңғыстау облысы 119,2%, Солтүстік Қазақстан 108,5%, Жетісу 108,1%, Шығыс Қазақстан 107,6% және Түркістан 106,0%-бен көш бастап тұр.
Сондай-ақ штаб отырысында «KazFoodProducts» компаниялары мен «Компания Фудмастер-Трейд» ЖШС өкілдері кәсіпорындарды одан әрі дамытудың және тамақ өнеркәсібіндегі инвестициялық жобаларды іске асырудың өзекті мәселелерін айтты.
Талқылау қорытындысы бойынша вице-премьер салалық министрліктерге өндірісті кеңейтуге және жұмыс істеп тұрған кәсіпорындарды жүктеуге әсер ететін кедергілерді жою үшін көтерілген мәселелерді пысықтауды тапсырды.