Орталық Азия климаттық өзгерістер жөніндегі халықаралық конференциясының (ЦАКИК-2026) қорытынды сессиясы: «КС31-ге қарай»
Астанада «КС31-ге қарай» тақырыбында Орталық Азия климаттық өзгерістер жөніндегі халықаралық конференциясының (ЦАКИК-2026) қорытынды сессиясы өтті. Іс-шара конференция қорытындысын шығарып, алдағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Климаттың өзгеруі жөніндегі негіздемелік конвенциясы тараптары конференциясы (КС) аясында Орталық Азия елдерінің біртұтас ұстанымын қалыптастыру бойынша келесі қадамдарды айқындады.
«Осы күндері біз тағы бір рет Орталық Азия үшін климаттың өзгеруі енді алыс болжамдар мәселесі емес екенін, оның су, энергетика, ауыл шаруашылығы мен инфрақұрылымға, халық денсаулығына және жалпы елдеріміздің даму модельдерінің орнықтылығына тікелей әсер ететін фактор екенін көрдік. Біздің өңір үшін климаттық күн тәртібі енді жеке экологиялық бағыт ретінде қарастырылмауы тиіс. Ол қазірдің өзінде экономикалық тұрақтылық, өңірлік қауіпсіздік және мемлекеттік жоспарлау сапасы мәселесіне айналды», – деп атап өтті өз қорытынды сөзінде Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаев.
ЦАКИК-2026 қорытындысы бойынша су ресурстары, бейімделу, энергетика, табиғи апаттар тәуекелдері және орнықты инфрақұрылым бойынша өңірлік деңгейде неғұрлым үйлестірілген тәсілдер қажет екені туралы түсінік нығая түсті.
Сонымен қатар мақсаттарды талқылаудан нақты іске асыруға көшу қажеттілігі айқынырақ болды: жобалық дайындық сапасын арттыру, климаттық қаржыландыруға қолжетімділікті кеңейту, инвестициялық шешімдерді әзірлеу және үйлестіруді күшейту.
Конференция өңірде тәжірибе алмасуға нақты сұраныс бар екенін көрсетті. Елдердің бастапқы мүмкіндіктері әртүрлі болғанымен, негізгі сын-қатерлер ұқсас, сондықтан шешімдерді өңірлік тығыз ынтымақтастық арқылы әзірлеуге болады.
«Қазақстан үшін Астанада, Өңірлік климаттық саммит аясында ЦАКИК-ті өткізу ерекше мәнге ие. Бір апта ішінде жоғары деңгейдегі саяси қатысуды, сараптамалық талқылауды және серіктестік диалогты біріктіру мүмкін болғаны – өзі де маңызды нәтиже», – деп бөлісті Ерлан Нысанбаев.
Бұл конференция жаһандық климаттық үдеріс үшін ерекше кезеңде өтіп отыр. Геосаяси шиеленістер күшейіп, экономикалық қысым артып келеді, сонымен қатар климаттық салдарлар барлық өңірлерде жеделдеуде.
«Осы жаһандық контексте мұндай өңірлік платформалардың маңызы айтарлықтай артады. Дәл осындай алаңдарда жаһандық міндеттемелер өңірлік шынайылыққа айналып, іске асыру ынтымақтастық, үйлестіру және ортақ басымдықтар арқылы нақты мазмұн алады», – деп атап өтті Әзербайжан Республикасының Президенті жанындағы климат мәселелері жөніндегі өкілі, COP29 президенті Мұхтар Бабаев.
Әзербайжан өкілі Орталық Азияның климаттың өзгеруінен тікелей зардап шегіп отырғанын атап өтті: мұздықтар шегінуде, су ресурстарының қолжетімділігі тұрақсыз болуда, тау экожүйелері айтарлықтай қысымға ұшырауда.
Сонымен бірге бұл сын-қатерлер трансшекаралық сипатқа ие. Олар елдер арасындағы үйлестіруді, саясатты келісуді және барған сайын бірлескен инвестициялар мен инфрақұрылымдық шешімдерді талап етеді.
«Біз ашық айтуымыз керек: сын-қатер ауқымы неғұрлым күшті қолдауды қажет етеді. Дамыған елдер өз міндеттемелерін күшейтіп, болжамды әрі қолжетімді қаржыландыруды қамтамасыз етуі, технологиялық ынтымақтастықты кеңейтуі және Париж келісімі бойынша міндеттемелерін ашық әрі нақты орындауы тиіс», – деп атап өтті Мұхтар Бабаев.
Сессия аясында қатысушыларға ЦАКИК-2026 қорытынды қарары ұсынылып, бекітілді. Құжатта конференцияның негізгі саяси, институционалдық және инвестициялық нәтижелері көрініс тапқан. Ерекше назар өңірлік үйлестіру, климаттық қаржыландыруды жұмылдыру және орнықты даму саласындағы бірлескен бастамаларды ілгерілету мәселелеріне аударылды.